Sự kiện do tỉnh Hưng Yên phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cùng các bộ, ngành Trung ương tổ chức, nhằm tôn vinh cuộc đời, sự nghiệp và di sản của một trong những học giả lớn nhất trong lịch sử dân tộc, đồng thời lan tỏa những giá trị văn hóa, giáo dục và tri thức mà ông để lại.
Theo Ban tổ chức, từ ngày 25 đến 31/7 sẽ diễn ra 16 hoạt động trọng tâm, gồm: tuần lễ đọc và trưng bày sách; triển lãm về Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn; hội thảo khoa học cấp quốc gia; lễ phát hành đặc biệt bộ tem bưu chính; lễ dâng hương, dâng hoa tưởng niệm; cuộc thi tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của danh nhân; biểu diễn vở chèo Bảng nhãn Lê Quý Đôn; phát sóng phim tài liệu cùng nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục ý nghĩa.
Tâm điểm của chuỗi hoạt động là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia diễn ra vào tối 31/7. Chương trình gồm hai phần: lễ kỷ niệm kết hợp trao Nghị quyết của UNESCO và chương trình nghệ thuật "Rạng rỡ Văn hiến Việt Nam".
Thông qua ngôn ngữ âm nhạc, múa, sân khấu truyền thống kết hợp công nghệ trình diễn hiện đại, chương trình tái hiện cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp to lớn của Lê Quý Đôn đối với nền văn hiến Việt Nam. Chương trình sẽ khép lại bằng màn bắn pháo hoa tầm thấp.
Ban tổ chức cho biết, việc trao Nghị quyết của UNESCO là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt. Trước đó, ngày 31/10/2025, tại Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO diễn ra ở thành phố Samarkand (Uzbekistan), tổ chức này đã chính thức thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.
Theo hồ sơ trình UNESCO, Lê Quý Đôn là danh nhân văn hóa kiệt xuất, nhà bác học uyên bác của Việt Nam, để lại khối tri thức đồ sộ với hàng trăm công trình thuộc nhiều lĩnh vực như lịch sử, địa lý, triết học, văn học, nông nghiệp, thiên văn và khoa học tự nhiên. Di sản của ông không chỉ có giá trị đối với Việt Nam và khu vực mà còn mang ý nghĩa quốc tế.
Việc UNESCO thông qua nghị quyết là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị khoa học, văn hóa và giáo dục mà Lê Quý Đôn để lại, đồng thời góp phần quảng bá lịch sử, văn hóa Việt Nam và vùng đất Hưng Yên tới bạn bè thế giới.
Nhân dịp này, lúc 20h10 ngày 30/7, kênh VTV1 cũng phát sóng bộ phim tài liệu "Nhà bác học Lê Quý Đôn". Bộ phim do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương thực hiện, khắc họa cuộc đời, tư tưởng và những đóng góp của vị danh nhân đối với nền học thuật nước nhà.
Lê Quý Đôn, tên khai sinh là Lê Danh Phương, sinh năm 1726 tại làng Diên Hà, nay thuộc xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên. Sinh trưởng trong gia đình khoa bảng, ngay từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, được người đương thời ca ngợi là "thần đồng trấn Sơn Nam". Trưởng thành dưới thời Lê Trung Hưng, ông trở thành vị quan thanh liêm, nhà văn hóa, nhà thơ và nhà bác học hàng đầu của Việt Nam thời phong kiến.
Trong suốt cuộc đời, Lê Quý Đôn để lại hơn 40 bộ sách có giá trị lớn, tiêu biểu như "Vân đài loại ngữ", "Kiến văn tiểu lục", "Đại Việt thông sử", "Bắc sử thông lục", "Toàn Việt thi lục", "Quần thư khảo biện", "Thánh mô hiền phạm lục"... Đặc biệt, trong "Phủ biên tạp lục", ông ghi chép nhiều tư liệu quan trọng khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Ba thế kỷ sau ngày sinh của nhà bác học kiệt xuất, những giá trị về học thuật, tinh thần hiếu học, ý chí cống hiến và tư tưởng "kinh bang tế thế" của Lê Quý Đôn vẫn còn nguyên giá trị.
Lễ kỷ niệm 300 năm ngày sinh cùng việc UNESCO trao Nghị quyết vinh danh nhà bác học Lê Quý Đôn không chỉ là sự tri ân đối với một danh nhân văn hóa lớn của dân tộc mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào, ý thức gìn giữ và phát huy truyền thống văn hiến Việt Nam trong thời kỳ mới.