Bộ Nội vụ vừa hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng nhằm thay thế Nghị định 131/2021/NĐ-CP. Văn bản này nhằm tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn, đảm bảo quyền lợi cho người có công.
Theo Bộ Nội vụ, thực tiễn triển khai Nghị định 131/2021/NĐ-CP gần 5 năm qua bộc lộ nhiều bất cập. Chẳng hạn, việc lập hồ sơ công nhận liệt sĩ đối với thương binh chết do vết thương tái phát quá cứng nhắc.
Nhiều thương binh nặng có tỷ lệ tổn thương từ 81% trở lên khi nguy kịch thường được gia đình xin đưa về nhà từ trần, dẫn đến không đảm bảo đủ biên bản kiểm thảo tử vong theo quy định.
Bên cạnh đó, việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp khiến nhiều quy định không còn tương thích.
Dự thảo Nghị định gồm 8 chương, 174 điều với nhiều nội dung được sửa đổi hoặc bổ sung. Theo đó, khoản 6 Điều 17 dự thảo Nghị định đã bãi bỏ quy định bắt buộc phải có biên bản kiểm thảo tử vong của bệnh viện tuyến huyện trở lên. Thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên khi qua đời chỉ cần bản sao biên bản giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể hoặc bản trích lục hồ sơ thương binh.
Đối với thương binh từ 61% đến 80%, chỉ cần bổ sung xác nhận của cơ sở y tế đã điều trị ghi nhận nguyên nhân tử vong do vết thương tái phát.
Dự thảo bổ sung Mục 13 Chương II quy định cơ chế công nhận liệt sĩ trong trường hợp đặc biệt đối với hồ sơ tồn đọng do chiến tranh làm thất lạc giấy tờ nhưng có căn cứ lịch sử rõ ràng.
Các trường hợp hy sinh khi làm nhiệm vụ mật, xây dựng tuyến biên giới hoặc đấu tranh chống tội phạm nguy hiểm cũng được đơn giản hóa căn cứ lập hồ sơ.
Về cải cách hành chính, theo Điều 140 dự thảo Nghị định và tinh thần Nghị quyết 24/2026/NQ-CP, thời gian giải quyết hầu hết các thủ tục công nhận người có công giảm khoảng 50%.
Nhằm giảm bớt khâu trung gian, Điều 23 dự thảo điều chỉnh thủ tục cấp lại Bằng "Tổ quốc ghi công", không qua Bộ Nội vụ tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định như trước. Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ kiểm tra, phê duyệt danh sách và gửi Văn phòng Chính phủ đóng dấu.
Dự thảo lược bỏ yêu cầu nộp bản sao chứng thực Bằng "Tổ quốc ghi công", Phiếu lý lịch tư pháp số 1 hay bản sao căn cước công dân. Thay vào đó, cơ quan chức năng tự khai thác thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Dự thảo bổ sung quy định việc tạo lập, quản lý và kết nối 3 hệ thống dữ liệu dùng chung gồm Cơ sở dữ liệu người hưởng chính sách ưu đãi người có công; Cơ sở dữ liệu ADN của liệt sĩ và thân nhân; Cơ sở dữ liệu liệt sĩ, mộ liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ. Việc này tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho chuyển đổi số toàn diện.
Đồng thời bổ sung cơ sở pháp lý cho Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN.
Dự kiến kinh phí phát sinh thêm cho các chế độ ưu đãi bổ sung tại Pháp lệnh là khoảng 300 tỷ đồng mỗi năm.
Hiện, năm 2026, kinh phí thực hiện trợ cấp, phụ cấp ưu đãi đối với người có công với cách mạng là gần 40.000 tỷ đồng, tăng thêm 1.729 tỷ đồng. Bộ Nội vụ đánh giá mức tăng này bảo đảm phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách.
Bộ Nội vụ đang hoàn thiện hồ sơ để trình Chính phủ xem xét, ban hành ngay trong tháng 10/2026.
