Tổng Bí thư Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội.
Nhân dân làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của đổi mới
Sau khi nghe trình bày báo cáo chính trị, các ý kiến tham luận tại Đại hội, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, phát biểu tại Đại hội, Tổng Bí thư Tô Lâm bày tỏ vui mừng dự Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ nhất sau khi tái cấu trúc tổ chức, thành lập Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương. Đây là sự kiện chính trị đặc biệt: đại hội đầu tiên của một mô hình mới, đại diện cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang chuyển mạnh theo tinh thần Nghị quyết 18, sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Tổng Bí thư nhấn mạnh, Mặt trận là nhân dân. Mặt trận là nơi quy tụ rộng rãi nhất của quần chúng-người lao động, nông dân, phụ nữ, phụ lão, thanh niên, thiếu niên, nhi đồng, cựu chiến binh; đồng bào các dân tộc, các tôn giáo; trí thức, doanh nhân, văn nghệ sĩ; người Việt Nam ở nước ngoài. Sức mạnh của Mặt trận chính là sức mạnh của lòng dân. Truyền thống của Mặt trận là đoàn kết. Đoàn kết để dựng nước, giữ nước, phát triển đất nước; đoàn kết để ổn định xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện những mục tiêu lớn của dân tộc.
Tổng Bí thư nêu rõ, bước vào nhiệm kỳ 2025–2030 với yêu cầu mới: đồng bộ tái cấu trúc tổ chức gắn với đổi mới phương thức hoạt động; cấu trúc lại không gian phát triển kinh tế - xã hội bằng việc “sắp xếp lại giang sơn” qua việc phân chia địa lý cấp tỉnh, cấp xã; chuyển từ “đúng hướng” sang “đúng và đủ kết quả”, đo đếm được, kiểm chứng được, thành quả có được không chỉ là cảm nhận mà phải đi vào đời sống vật chất và tinh thần, hoạt động xã hội của từng phố phường, thôn xóm, làng bản, vào từng gia đình, vào mỗi cá nhân. Phía trước, mang trên vai hai mục tiêu 100 năm của dân tộc, trong đó tinh thần của Dự thảo Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Dự thảo Nghị quyết nhiệm kỳ thứ nhất của Mặt trận Tổ quốc và Chương trình hành động mà Đại hội thảo luận, quyết định sẽ là “nền tảng”, là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt nhiệm kỳ. Vấn đề cốt lõi là “đề ra mục tiêu gì” và “ai làm, làm đến đâu, khi nào xong, đo bằng gì, kết quả như thế nào”.
Tổng Bí thư chỉ rõ, nhiệm vụ trong Đại hội là nghiên cứu, thảo luận, tranh luận thật sự dân chủ, khoa học, khách quan, dũng cảm để đi tới thống nhất. Phải thể hiện mạnh mẽ tinh thần đấu tranh phê và tự phê, phải thể hiện rõ quan điểm của đảng viên, của Chi bộ trong các đóng góp ý kiến vào các văn kiện để làm cho các văn kiện của Đại hội mang tính thực tiễn, tính khả thi, tính đặc thù, tính chiến đấu, tính nhân dân...
Tổng Bí thư đề nghị nhất quán ba quan điểm chỉ đạo: Lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của đổi mới. Mọi nghị quyết, chương trình hành động phải trả lời: ích lợi thiết thực gì cho dân, cho từng nhóm yếu thế, cho từng cộng đồng cụ thể. Kết hợp dân chủ-kỷ cương- pháp quyền. Mở rộng dân chủ ở cơ sở, thúc đẩy đối thoại xã hội, song hành với kỷ cương thực thi, thượng tôn pháp luật, tôn trọng khác biệt. Chuyển từ phong trào hình thức sang kết quả thực chất, dựa trên dữ liệu, số liệu; ưu tiên các mô hình có khả năng nhân rộng nhanh, chi phí hợp lý, tác động lớn đến đời sống, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Tổng Bí thư yêu cầu tập trung thực hiện 6 trọng tâm: Kiện toàn tổ chức và cơ chế phối hợp: “một việc, một đầu mối, một thời hạn, một kết quả”. Hoàn thiện Quy chế phối hợp công tác giữa 25 tổ chức Đảng trực thuộc Đảng ủy mặt trận; cần phân cấp, phân quyền rõ ràng; chống chồng chéo; xóa bỏ hành chính hóa tổ chức Mặt trận; giữ đúng các nguyên tắc hoạt động của hệ thống chính trị đã được qui định trong các văn bản pháp quy, trong điều lệ Đảng và các quy định liên quan.
Củng cố, mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc “không ai bị bỏ lại phía sau”. Thiết kế mạng lưới đại diện và tham gia đa tầng, đa kênh cho công nhân, nông dân thế hệ mới, thanh niên trên nền tảng số, phụ nữ, người yếu thế, đồng bào tôn giáo, dân tộc; thúc đẩy đoàn kết tôn giáo; đoàn kết dân tộc; các dân tộc anh em đều là “con Rồng cháu Tiên”, anh em cùng một mẹ cha. Triển khai “Cổng Mặt trận số” tiếp nhận kiến nghị 24/7; Tổ chức “Tháng nghe dân nói” ở tất cả các cấp, các vùng miền; thiết lập bản đồ tương tác vấn đề dân sinh. Phát huy đặc trưng quý giá của Việt Nam là không có xung đột tôn giáo, dân tộc để phát triển các khối đại đoàn kết; củng cố văn hóa khoan dung, hòa hiếu đồng thuận, biến khác biệt thành đặc thù, thành nguồn lực phát triển đất nước.
Chăm lo đời sống nhân dân với 6 trọng điểm dân sinh và giao trách nhiệm chủ công cho từng tổ chức: Việc làm-tiền lương-an toàn lao động (Công đoàn); Sinh kế nông thôn xanh-nông nghiệp số -chuỗi giá trị (Hội Nông dân); An sinh gia đình-bình đẳng giới- phòng chống bạo lực (Hội Phụ nữ); Thanh niên khởi nghiệp-kỹ năng số-tình nguyện cộng đồng (Đoàn Thanh niên); Đền ơn đáp nghĩa- trật tự, kỷ cương cộng đồng (Cựu Chiến binh, Cựu Công an nhân dân). Thiết lập Quỹ trợ giúp khẩn cấp cộng đồng cấp tỉnh; thí điểm bảo hiểm rủi ro cộng đồng cho các nhóm dễ tổn thương; liên kết tôn giáo, doanh nghiệp, nhà hảo tâm vào chuỗi phúc lợi xã hội minh bạch, có kiểm toán xã hội. Các tổ chức chính trị, xã hội hoạt động theo đúng tiêu chí, mục đích, thể hiện rõ tính đại diện, tính quần chúng, xã hội- nhân văn, tự nguyện - dân chủ; vì mục tiêu cao cả của dân tộc, đất nước và nhân dân.
Tổng Bí thư chỉ rõ, đổi mới phương thức hoạt động đoàn thể-chống “hình nón ngược” giữa Trung ương và cơ sở. Đoàn Thanh niên, Hội phụ nữ phải mở rộng đáy kim tự tháp: mỗi khu công nghiệp có những tổ chức Đoàn, tổ chức Hội mạnh; mỗi trường học là một dự án phục vụ cộng đồng có sản phẩm cụ thể; chuyển trọng tâm sang vì người học, vì tri thức; đào tạo lao động trẻ ngoài khu vực nhà nước, thanh niên số. Công đoàn trở về đúng chức năng: đối thoại định kỳ, thảo luận tập thể thực chất, bảo vệ quyền lợi người lao động, xây dựng thiết chế công đoàn ở nơi ở, nơi làm việc. Hội Nông dân gắn hợp tác xã, cụm liên kết, chế biến, thị trường. Hội Phụ nữ đi đầu chương trình an sinh, hạnh phúc gia đình, chăm sóc sức khỏe tinh thần. Hội Cựu Chiến binh, cựu Công an nhân dân là điểm tựa về kỷ luật, trật tự, phòng chống tệ nạn ở cộng đồng. Tuyệt đối tránh phong trào hình thức, hội họp dày, báo cáo đẹp nhưng kết quả mỏng. Các tổ chức, đoàn thể chính trị xã hội là “ngôi nhà chung” của từng nhóm cộng đồng xã hội hoạt động theo chuyên môn, ngành nghề, lĩnh vực sao cho thật đoàn kết, đạm đã bản sắc, mang tính nghề nghiệp cao...
Giữ “3 gần”, “5 phải”, “4 không”
Tổng Bí thư lưu ý, thể chế hóa thành quy trình bắt buộc đối với chủ trương: Dân biết-dân bàn-dân làm-dân kiểm tra-dân giám sát- dân thụ hưởng; Ban hành Bộ tiêu chí “3 công khai -3 giám sát”: công khai mục tiêu-nguồn lực- tiến độ; giám sát bởi Nhân dân- Mặt trận-báo chí. Mọi chương trình an sinh có mốc thời hạn, chuẩn đầu ra, chỉ số tác động; kết thúc mỗi quý phải đánh giá công khai, lấy ý kiến người thụ hưởng với sự tham gia của đại diện người lao động, doanh nghiệp, chính quyền, Mặt trận và đoàn thể. Áp dụng công thức 3 Dễ - 3 Rõ - 3 Đo: Dễ hiểu - Dễ nhớ - Dễ làm; Rõ mục tiêu - Rõ trách nhiệm - Rõ thời hạn; Đo đầu vào - Đo đầu ra - Đo tác động. Mỗi tổ chức thành viên đăng ký “mỗi quý một kết quả lớn”, “mỗi năm hai đột phá”; công khai trên bảng theo dõi điện tử. Tăng cường kiểm tra, giám sát, khen thưởng - kỷ luật nghiêm minh; không bao biện làm thay, không né tránh va chạm, không chạy theo thành tích.
Để 6 trọng tâm trên đi vào cuộc sống, Tổng Bí thư khẳng định, vai trò Ban Thường vụ, cấp ủy các cấp và từng đảng viên là quyết định. Ban Thường vụ Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc phải thật sự gương mẫu, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; chọn đúng đột phá, đúng người, đúng việc; thiết lập cơ chế phối hợp thông suốt từ Trung ương đến cơ sở; phấn đấu hoàn thành 6 trọng tâm trong 6 tháng đầu nhiệm kỳ. Cấp ủy các cấp lãnh đạo và tạo điều kiện để Mặt trận, các đoàn thể phát huy đúng chức năng, không hành chính hóa; ra đề bài rõ ràng, phân bổ nguồn lực minh bạch, gỡ rào cản cho cơ sở; định kỳ đối thoại với nhân dân. Đảng viên công tác trong hệ thống Mặt trận và đoàn thể phải là hạt nhân nòng cốt, giữ “3 gần”: gần dân, gần cơ sở, gần không gian số; “5 phải”: phải lắng nghe, phải đối thoại, phải làm mẫu, phải chịu trách nhiệm, phải báo cáo kết quả; “4 không”: không hình thức, không né tránh, không đùn đẩy, không làm sai chức năng.
Tổng Bí thư đề nghị Đại hội thảo luận kỹ và thật kỹ. Chỉ thông qua những chỉ tiêu mà tin chắc có thể làm được và làm tốt. Mục tiêu ít nhưng rõ, đo được, lan tỏa được. Nghị quyết của Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương không phải bản sao của Dự thảo Nghị quyết Đại hội XIV; phải có bản sắc Mặt trận, mang tính đặc thù của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, dễ nhớ -dễ làm- dễ kiểm tra. Đừng để Nghị quyết “đẹp trên giấy”; mọi người đều biết làm gì ngay ngày mai, tuần tới, quý tới.
Tổng Bí thư gợi mở một số mốc triển khai sớm để Đại hội cân nhắc quyết nghị: Trong 3 tháng sau Đại hội: hoàn thành kiện toàn tổ chức, ban hành Kế hoạch thực hiện 3 Nhất quán, khai trương “Cổng Mặt trận số”, chọn mỗi tỉnh/thành 1 mô hình điểm về đối thoại xã hội và 1 mô hình điểm về an sinh cộng đồng. Trong 6 tháng sau Đại hội: tổ chức “Tháng nghe dân nói” đồng loạt ở các cấp, các tổ chức, đoàn thể thuộc mặt trận; vận hành bản đồ số về vấn đề dân sinh; chấm dứt tình trạng “hình nón ngược” ở tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội phụ nữ bằng đề án mở rộng cơ sở tại khu công nghiệp, khu nhà trọ, nông thôn mới. Trong 1 năm: đánh giá độc lập bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh; công bố kết quả an sinh cộng đồng; nhân rộng mô hình đối thoại xã hội nếu đạt tiêu chí.
Tổng Bí thư nhấn mạnh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin nhân dân, giữ gìn bản sắc văn hóa, thúc đẩy sáng tạo và nhân ái- đó là những tuyến phòng thủ mềm nhưng vô cùng vững chắc của quốc gia. Mặt trận là nơi đan sợi dây kết nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; là nơi biến chủ trương đúng thành hành động đúng, kết quả đúng.
Tổng Bí thư mong muốn, ở nhiệm kỳ này, thấy rõ sự đổi thay ở cơ sở: họp ít hơn; làm việc, hành động nhiều hơn; ít khẩu hiệu hơn, nhiều kết quả hơn; ít thủ tục hơn, nhiều nụ cười của nhân dân hơn.
Với tinh thần ấy, Tổng Bí thư kêu gọi đoàn kết một lòng, hành động quyết liệt, kỷ cương, sáng tạo, biến Nghị quyết thành hiện thực cuộc sống, biến kỳ vọng thành thành quả, để khối đại đoàn kết toàn dân tộc thực sự là nguồn lực vô tận cho một Việt Nam phát triển phồn vinh, hạnh phúc, vững bước hướng tới hai mục tiêu 100 năm mà Đảng đã đề ra, nhân dân mong đợi.
