Tổng thống Mỹ Joe Biden. Ảnh: Reuters
Trước đó, các phương tiện truyền thông cho rằng ông Biden đã cảnh báo người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan về sự công nhận sắp tới trong một cuộc điện đàm vào ngày 23/4. Ankara đã nhiều lần bác bỏ các tuyên bố về việc dính líu tới một vụ diệt chủng người Armenia và cảnh báo Mỹ không công nhận nó.
'Bắt đầu từ ngày 24 tháng 4 năm 1915, với việc bắt giữ các trí thức Armenia và các nhà lãnh đạo cộng đồng ở Constantinople bởi chính quyền Ottoman, một triệu rưỡi người Armenia đã bị trục xuất, tàn sát hoặc hành quân đến chết trong một chiến dịch tiêu diệt...', ông Biden cho biết trong một tuyên bố.
Mặc dù động thái này hoàn toàn mang tính biểu tượng, nhưng nó đã gây ra những lời chỉ trích gay gắt từ quốc gia kế vị của Đế chế Ottoman, Thổ Nhĩ Kỳ.
Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu đã tuyên bố rằng Ankara 'hoàn toàn bác bỏ' tuyên bố của Mỹ. Ông cũng nhấn mạnh rằng động thái của Tổng thống Biden làm xói mòn 'sự tin cậy và tình bạn' giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ và nó đã gây ra 'một vết thương sâu'. Cavusoglu cáo buộc Washington 'bóp méo sự thật lịch sử' và điều này sẽ 'không bao giờ được người dân Thổ Nhĩ Kỳ chấp nhận'.
'Chúng tôi không có gì để học hỏi từ bất kỳ ai về quá khứ của chính mình. Chủ nghĩa cơ hội chính trị là sự phản bội lớn nhất đối với hòa bình và công lý', Bộ trưởng Cavusoglu nói thêm.
Bộ Ngoại giao Azerbaijan cũng chỉ trích quyết định công nhận chế độ diệt chủng Armenia của ông Biden, gọi hành động này là đáng tiếc.
Đến lượt mình, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã bắt đầu cuộc tranh luận về vấn đề diệt chủng người Armenia, cho rằng nó đã bị chính trị hóa và bị các bên thứ ba sử dụng để can thiệp vào công việc nội địa của Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông Erdogan nói rằng ông tôn kính tưởng nhớ những người Armenia sống dưới thời Đế chế Ottoman và những người đã chết 'trong những điều kiện khắc nghiệt của Chiến tranh thế giới thứ nhất'. Đồng thời, ông nhấn mạnh rằng sẽ không thể chấp nhận được nếu để di sản 'hàng trăm năm chung sống của người Thổ Nhĩ Kỳ và người Armenia' vào quên lãng.
Armenia ca ngợi quyết định của Tổng thống Biden
Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan ca ngợi quyết định của ông Biden khi công nhận nạn diệt chủng Armenia là một 'bước đi mạnh mẽ hướng tới công lý' và cảm ơn Tổng thống Mỹ vì sự ủng hộ của ông đối với hậu duệ của nạn diệt chủng Armenia.
Thủ tướng Pashinyan viết trong một bức thư ngỏ gửi Tổng thống Mỹ: 'Việc Hoa Kỳ công nhận tội ác diệt chủng ở Armenia là một thông điệp rất cần thiết cho cộng đồng quốc tế, nhằm tái khẳng định tính ưu việt của nhân quyền và các giá trị trong quan hệ quốc tế'.
Việc ông Biden công nhận tội ác diệt chủng của người Armenia được diễn ra trùng với kỷ niệm 106 năm ngày người Armenia tưởng niệm các nạn nhân của các hành động của Đế chế Ottoman năm 1915. Một số nhà sử học nói rằng các vụ trục xuất, bỏ đói và thảm sát có hệ thống được thực hiện bởi Đế chế Ottoman trong các khu vực sinh sống chủ yếu của người Armenia khiến khoảng 1,5 triệu người trong số họ thiệt mạng. Chính phủ của 23 quốc gia cộng với một số tổ chức quốc tế đã công nhận những sự kiện này là tội ác diệt chủng của người Armenia.
Đến lượt mình, Ankara bác bỏ mạnh mẽ thuật ngữ “diệt chủng”, nhấn mạnh rằng những sự kiện bi thảm không chỉ ảnh hưởng đến người Armenia mà còn cả người Thổ Nhĩ Kỳ. Nước này phản đối mạnh mẽ việc coi thảm kịch là thảm họa diệt chủng người Armenia và kiên quyết thành lập một nhóm các nhà sử học quốc tế, những người sẽ đưa ra kết luận 'khách quan' về những sự kiện này sau khi nghiên cứu các tài liệu lưu trữ hiện có ở Thổ Nhĩ Kỳ.
