Ngày 9/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm hoãn áp thuế quan "có đi có lại" trong 90 ngày đối với hầu hết các nước, chỉ một ngày sau khi chính thức áp dụng. Đối với hàng hóa Trung Quốc, ông nâng mức thuế đối từ 104% lên 125%.
Động thái này đe dọa nghiêm trọng tới hoạt động xuất khẩu của Mỹ, với tổng giá trị hàng hóa bị ảnh hưởng lên tới 145 tỷ USD – theo số liệu năm 2023.
Việc áp thuế sẽ khiến sản phẩm Mỹ trở nên đắt đỏ hơn tại Trung Quốc, ảnh hưởng trực tiếp đến sức mua của doanh nghiệp Trung Quốc, đồng nghĩa với việc các nhà xuất khẩu Mỹ, từ nông dân đến hãng công nghệ, có thể mất đi thị trường lớn thứ ba toàn cầu của họ.
Mỹ đang bán gì cho Trung Quốc?
Trong năm 2023, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba của Mỹ, chỉ sau Canada và Mexico. Mỹ đã bán sang Trung Quốc khối lượng hàng hóa trị giá 145 tỷ USD, theo Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ-Trung. Ngành xuất khẩu này cũng giúp duy trì khoảng 931.000 việc làm tại Mỹ trong năm 2022, phần lớn thuộc về các ngành như nông nghiệp, chăn nuôi và sản xuất thiết bị.
Danh sách những mặt hàng Mỹ bán nhiều nhất cho Trung Quốc rất đa dạng:
- Dầu khí: 17,6 tỷ USD
- Hạt có dầu và ngũ cốc: 18,5 tỷ USD
- Sản phẩm dược phẩm và thuốc men: 11,3 tỷ USD
- Chất bán dẫn và linh kiện: 6,8 tỷ USD
- Sản phẩm và linh kiện hàng không vũ trụ: 6,8 tỷ USD
- Xe cơ giới: 6,1 tỷ USD
- Nhựa và sợi tổng hợp: 5,5 tỷ USD
- Máy móc công nghiệp: 5 tỷ USD
- Sản phẩm thịt: 4,5 tỷ USD
- Thiết bị y tế: 3,6 tỷ USD
- Nhiều mặt hàng khác như sản phẩm kim loại, hóa chất, linh kiện điện tử, trái cây và hạt cây đều ở mức từ 1 đến 3 tỷ USD mỗi loại.
Tiểu bang nào xuất khẩu nhiều nhất?
Texas là bang xuất khẩu hàng đầu của Mỹ sang Trung Quốc trong năm 2023, với tổng giá trị lên tới 25,7 tỷ USD. Đứng thứ hai là California (16,4 tỷ USD), tiếp theo là Louisiana (6,5 tỷ USD) và Nam Carolina (3,9 tỷ USD). Những bang này có thể chịu tổn thất lớn nếu chiến tranh thương mại kéo dài, đặc biệt là các bang nông nghiệp hoặc sản xuất công nghiệp.
Hệ lụy nếu Trung Quốc tìm nguồn hàng khác
Nếu mức thuế cao tiếp tục tồn tại, Trung Quốc có thể chuyển sang nhập hàng từ các quốc gia khác như Brazil, châu Âu, hoặc các nước Đông Nam Á, nơi có giá cả cạnh tranh hơn. Điều này sẽ khiến doanh nghiệp Mỹ – vốn đã phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc – mất khách hàng, thu hẹp sản xuất, và thậm chí cắt giảm lao động.
Đặc biệt, nông dân Mỹ từng là nhóm chịu thiệt nhiều nhất trong các đợt căng thẳng thuế quan trước đây. Lần này, nếu mất đi khách hàng lớn như Trung Quốc, họ có thể tiếp tục rơi vào vòng xoáy giảm thu nhập, tồn kho tăng và thiếu thị trường tiêu thụ.
