Dù vụ việc vẫn đang được cơ quan chức năng xác minh, chưa có kết luận cuối cùng, nhưng làn sóng tranh cãi dữ dội trên mạng xã hội cho thấy mức độ nhạy cảm của những scandal liên quan đến ma túy trong giới nghệ sĩ. Bởi với người nổi tiếng, đây không còn là câu chuyện cá nhân, mà còn tác động trực tiếp đến nhận thức của công chúng, đặc biệt là giới trẻ – những người dễ bị ảnh hưởng bởi thần tượng.
Điều khiến các chuyên gia lo ngại hơn cả là tâm lý bênh vực thần tượng bằng mọi giá, thậm chí xem việc sử dụng ma túy như “tai nạn nghề nghiệp”, hệ quả áp lực showbiz hay “chất xúc tác sáng tạo”. Theo các bác sĩ, chính sự dễ dãi ấy đang vô tình làm mờ ranh giới đúng – sai, nguy hiểm hơn cả bản thân chất cấm.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc tại Bệnh viện Bạch Mai cho biết, kết quả test nhanh dương tính với ma túy có độ tin cậy rất cao, “khả năng trên 90% là đã sử dụng chất cấm”. Dù vẫn tồn tại một số trường hợp hiếm gặp dương tính giả do thuốc có cấu trúc tương tự ma túy, nhưng hoàn toàn có thể xác định chính xác bằng các xét nghiệm chuyên sâu.
Ông Nguyên cho biết, hiện Việt Nam có đầy đủ năng lực xét nghiệm xác định ma túy tại các cơ sở chuyên sâu như Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), Viện Pháp y (Bộ Y tế)… với các hệ thống sắc ký hiện đại có thể phát hiện cả những chất ma túy ở nồng độ rất thấp hoặc truy vết tiền sử sử dụng nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trước.
Tuy nhiên, nghịch lý hiện nay là trong khi ma túy mới liên tục du nhập với tốc độ chóng mặt thì công tác xét nghiệm, nhận diện lại gặp nhiều rào cản pháp lý liên quan đến hóa chất chuẩn phục vụ kiểm nghiệm. Điều này khiến không ít loại ma túy mới “lọt lưới”, khó phát hiện và xử lý kịp thời.
Từ góc độ chuyên môn, bác sĩ Nguyên cho rằng điều đáng sợ nhất hiện nay không phải heroin như trước đây, mà là sự bùng nổ của các loại ma túy tổng hợp biến tướng.
Nếu khoảng 20 năm trước, ma túy phổ biến chủ yếu là heroin thì nay thị trường xuất hiện hàng loạt chất kích thích mới dưới đủ hình thức: thuốc lá điện tử, tinh dầu, bánh kẹo, chocolate, nước uống, tem giấy, “nước biển”, “cỏ Mỹ”, nấm ảo giác…
Đặc biệt, nhóm cần sa tổng hợp được đánh giá là “khủng khiếp nhất hiện nay” với hàng trăm biến thể hóa học liên tục thay đổi để né tránh kiểm soát.
“Chỉ cần vài phản ứng hóa học đơn giản là có thể tạo ra chất mới vượt ngoài danh mục quản lý. Khi cơ quan chức năng chưa kịp nhận diện thì biến thể khác đã xuất hiện”, bác sĩ Nguyên cảnh báo.
Theo các chuyên gia chống độc, phần lớn người trẻ tiếp cận ma túy không phải vì nghiện ngay từ đầu mà bắt nguồn từ tâm lý tò mò, “dùng thử cho biết”, hoặc tin rằng “một lần sẽ không sao”.
Đây cũng chính là quan niệm bị các bác sĩ xem là nguy hiểm nhất.
“Ma túy đúng như nghĩa đen của nó, khiến con người lệ thuộc như bị ma ám. Một lần thử rất dễ kéo theo lần thứ hai, thứ ba rồi trượt dài lúc nào không biết”, bác sĩ Nguyên nhấn mạnh.
Không chỉ ma túy truyền thống, những sản phẩm như bóng cười, thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng cũng được xem là “cánh cửa dẫn nhập” tới các chất kích thích mạnh hơn. Riêng khí cười N2O nếu lạm dụng có thể gây tổn thương thần kinh, tủy sống, não bộ, thiếu máu và nhiều biến chứng nguy hiểm.
Theo bác sĩ Nguyên, môi trường giải trí vốn tiềm ẩn nhiều yếu tố rủi ro hơn các ngành nghề khác do áp lực biểu diễn, hoạt động về đêm, không gian tiệc tùng và nhu cầu tìm cảm giác hưng phấn. Đây cũng là môi trường ma túy dễ len lỏi nếu thiếu bản lĩnh và kiểm soát.
Tuy nhiên, ông khẳng định không thể đánh đồng cả giới nghệ sĩ chỉ vì một vài vụ việc. Phần lớn nghệ sĩ vẫn làm nghề nghiêm túc và có trách nhiệm với cộng đồng. Điều quan trọng nhất là người nổi tiếng phải ý thức được sức ảnh hưởng của mình, bởi chỉ một hành vi lệch chuẩn cũng có thể tạo ra tâm lý bắt chước trong giới trẻ.
Từ thực tế các vụ việc liên tiếp liên quan đến chất cấm, các chuyên gia nhấn mạnh thông điệp: tuyệt đối không thử ma túy dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả “cho biết”.
“Ma túy, cờ bạc, cá độ hay lừa đảo đều là những điều đại kỵ cần tránh từ sớm. Trẻ em cần được giáo dục điều đó ngay từ nhỏ để hình thành ý thức tự bảo vệ mình”, bác sĩ Nguyên nói.
Trong bối cảnh ma túy ngày càng núp bóng tinh vi dưới các hình thức giải trí hiện đại, cuộc chiến chống chất gây nghiện không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng. Đó còn là trách nhiệm của gia đình, nhà trường, người nổi tiếng và cả cộng đồng mạng – nơi mỗi lời tung hô hay bênh vực lệch lạc đều có thể vô tình góp phần “bình thường hóa” một hiểm họa chết người.
