Chiều 25/7, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tổ chức phiên họp cho ý kiến về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Dự thảo Luật đề xuất nhiều chính sách mới hướng tới phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường bất động sản và tạo điều kiện để người dân có cơ hội tiếp cận chỗ ở phù hợp.
Theo Tờ trình của Chính phủ, sau gần hai năm thi hành, Luật Nhà ở năm 2023 đã góp phần thúc đẩy phát triển nhà ở, tăng tính công khai, minh bạch và tạo sự thống nhất với pháp luật về đầu tư, đất đai, quy hoạch.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy một số quy định cần được sửa đổi để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và những thay đổi của hệ thống pháp luật có liên quan.
Việc sửa đổi Luật nhằm tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, an toàn; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đầu tư xây dựng; phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở; đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn.
Dự thảo Luật gồm 13 chương, 145 điều, giảm 53 điều so với Luật hiện hành. Nội dung sửa đổi tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn, bao quát các vấn đề từ phát triển, sở hữu, tài chính, quản lý, sử dụng đến giao dịch về nhà ở.
Một trong những định hướng đáng chú ý là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, từng bước hình thành thị trường cho thuê ổn định, lâu dài. Dự thảo dành một chương riêng điều chỉnh loại hình này, làm rõ nguồn vốn đầu tư, quỹ đất, chính sách ưu đãi, giá thuê và cơ chế quản lý. Chính phủ đồng thời đề xuất xây dựng Quỹ nhà ở tại địa phương nhằm tạo nguồn lực bền vững cho việc đầu tư, tạo lập quỹ nhà cho thuê.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp; hoàn thiện chính sách nhà ở xã hội, nhà ở công vụ và các loại nhà ở dành cho nhóm đối tượng chính sách. Một số cơ chế đặc thù đã được thực tiễn kiểm nghiệm trong phát triển nhà ở xã hội cũng được nghiên cứu luật hóa, gắn với yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc mua, bán, cho thuê, thuê mua, hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.
Dự thảo cũng đặt vấn đề bổ sung chung cư có thời hạn; hoàn thiện cơ chế cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; quản lý các loại hình bất động sản có mục đích lưu trú; đổi mới mô hình hoạt động của Ban Quản trị nhà chung cư và rà soát các quy định về huy động vốn, thế chấp, giải chấp dự án nhà ở.
Theo Chính phủ, dự thảo đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho chính quyền địa phương; bãi bỏ một số thủ tục và sửa đổi các thủ tục hiện hành theo hướng rút ngắn thời gian, đơn giản hóa hồ sơ, không làm phát sinh thủ tục hành chính mới.
Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi). Cơ quan thẩm tra cho rằng các nhóm chính sách cơ bản đã bám sát chủ trương, định hướng về phát triển nhà ở.
Tuy nhiên, đây là dự án luật có nội dung phức tạp, liên quan trực tiếp đến nhiều luật và tác động lớn đến người dân, doanh nghiệp, do đó các chính sách mới cần được tiếp tục nghiên cứu thận trọng, đánh giá tác động đầy đủ.
Một số ý kiến đề nghị làm rõ hơn chính sách đối với nhà ở thương mại giá phù hợp, nhất là tiêu chí xác định “giá phù hợp” và sự khác biệt với nhà ở thương mại thông thường, nhà ở xã hội. Việc thiết kế chính sách phải tránh giao thoa về đối tượng, cơ chế ưu đãi và giới hạn lợi nhuận, qua đó hạn chế vướng mắc trong tổ chức thực hiện.
Đối với nhà ở cho thuê, cần phân định rõ với hoạt động cho thuê nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ của cá nhân. Đồng thời, dự thảo cần quy định đầy đủ quyền, nghĩa vụ của bên cho thuê và bên thuê, tạo cơ sở cho mô hình nhà ở cho thuê phát triển ổn định, góp phần từng bước thay đổi tâm lý phải sở hữu nhà ở.
Với đề xuất đưa căn hộ du lịch, văn phòng kết hợp lưu trú, biệt thự du lịch và các công trình tương tự vào phạm vi điều chỉnh của Luật Nhà ở, cơ quan thẩm tra cho rằng cần cân nhắc kỹ. Các loại hình này về bản chất phục vụ kinh doanh dịch vụ lưu trú, nếu được quản lý như nhà ở có thể dẫn đến sử dụng sai mục đích, hình thành các “đơn vị ở” và gây áp lực lên hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.
Một số ý kiến cũng đề nghị làm rõ mô hình tổ chức, hoạt động và nguồn lực của Quỹ nhà ở tại địa phương, bảo đảm không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới; đồng thời đánh giá kỹ các chính sách ưu đãi đối với chủ đầu tư và việc mở rộng nhóm đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở.
