“Sàn giao dịch trâu bò” lớn nhất miền Trung
“Ai về chợ Ú Đại Sơn/Mua con trâu mộng lập nên đại điền”, câu ca xưa lưu truyền trong dân gian nói về chợ bán trâu, bò lớn tại xã Đại Sơn (cũ), nay là xã Bạch Hà (Nghệ An). Chợ họp mỗi tháng sáu phiên, vào các ngày 1, 6, 11, 16, 21 và 26 âm lịch.
Từ khi Nghệ An mở tuyến đường N5 chạy qua gần chợ, giao thương càng trở nên thuận lợi, tấp nập hơn. Chợ Ú được ví như “sàn giao dịch trâu bò” lớn nhất khu vực miền Trung. Mỗi phiên chợ có hàng chục xe trọng tải lớn chở trâu, bò từ khắp mọi miền đổ về đây để mua bán.
Trong những ngày diễn ra phiên chợ, khi màn đêm còn bao phủ các tuyến đường dẫn vào chợ Ú đã có đông đảo người dân từ nhiều nơi đổ về. Tiếng động cơ, tiếng trâu bò gọi đàn tạo nên bầu không khí sôi động. Khi trời vừa hửng sáng, hàng trăm con trâu, bò đã phủ kín khu chợ. Những người mua liên tục len lỏi giữa các đàn gia súc để quan sát, trả giá. Chỉ trong ít giờ, hàng trăm con trâu, bò sẽ được đổi chủ.
Có mặt tại phiên chợ từ sáng sớm, anh Cao Văn Đồng (Hà Tĩnh) phấn khởi cho biết, đã nhiều năm buôn bán trâu, bò ở chợ Ú. Vào những ngày họp chợ, không kể nắng hay mưa, cứ khoảng 4h sáng là chợ đã nhộn nhịp. Mọi người thực hiện giao dịch đến tầm nửa buổi sáng là chợ đã vãn.
Mỗi phiên chợ, anh Đồng buôn từ Hà Tĩnh sang Nghệ An trên dưới 10 con trâu, bò. Có phiên thuận lợi anh bán trong buổi sáng là hết “hàng”, nhưng có những hôm phải chở trâu, bò về hoặc thuê nhà dân ở đây chăm sóc, đợi phiên sau đem ra bán tiếp.
Theo các thương lái ở đây, nguồn trâu, bò ở chợ Ú khá đa dạng, được thu mua từ khắp nơi trong cả nước trước khi đưa về chợ để giao dịch. Những năm gần đây, một số người còn đưa trâu, bò từ các nước khác như Lào, Thái Lan, Ấn Độ… về chợ Ú để mở rộng nguồn hàng. Nhiều lái buôn phải lặn lội nhiều ngày ở phương xa để chọn mua trâu, bò tốt, khỏe mạnh. Nhờ đó, nguồn hàng càng thêm dồi dào, giúp người mua có nhiều lựa chọn. Chợ Ú cũng vì thế được cánh thương lái đánh giá là chợ trâu bò quy mô lớn, giá cả hợp lý.
Ông Hoan, một thương lái có nhiều năm gắn bó với chợ Ú cho biết, cơ sở thu mua của gia đình duy trì 7 lao động thường xuyên, chuyên đi “gom hàng”. Đó là chưa kể đội ngũ lao động thời vụ chuyên chăm sóc, vỗ béo trâu, bò trước khi xuất bán.
Là người có nhiều năm trong nghề, ông Hoan cho rằng, việc chọn được con trâu, bò tốt không chỉ dựa vào ngoại hình mà còn phụ thuộc mục đích sử dụng. Nếu mua để lấy thịt, người mua sẽ chú ý đến độ chắc khỏe, khả năng tăng trọng; còn mua để sinh sản hay làm sức kéo sẽ có những tiêu chí đánh giá khác.
Vệt sơn có giá hàng chục triệu đồng
Một nét riêng trong mua bán trâu, bò ở chợ Ú là cách đánh dấu gia súc sau khi giao dịch thành công. Khi hai bên đã thống nhất giá, người mua sẽ dùng bình sơn cầm tay xịt lên thân con vật một ký hiệu hoặc tên mình để xác nhận giao dịch thành công, tránh nhầm lẫn giữa hàng trăm con trâu, bò tập trung trong cùng khu chợ.
Những thương lái khác cũng căn cứ vào dấu sơn trên lưng trâu, bò để biết con vật đó đã được bán hay chưa. Sau khi được đánh dấu, trâu, bò nhanh chóng được tập kết lên xe tải để vận chuyển đến các tỉnh phía Bắc và nhiều địa phương lân cận. Công việc dắt những con trâu, bò đã được “chốt” lên xe do đội quân chuyên nghiệp đảm nhận. Mọi việc diễn ra dễ dàng, nhanh chóng.
Giá mỗi con trâu bán tại đây dao động từ khoảng 10 - 40 triệu đồng, tùy kích cỡ và chất lượng. Những con có ngoại hình đẹp, thể lực vượt trội có thể được trả hơn 100 triệu đồng để tuyển chọn tham gia các lễ hội chọi trâu, tuy nhiên trường hợp này khá hiếm. Điều đặc biệt là việc mua bán ở đây diễn ra rất nhanh. Có những thương vụ chỉ mất vài phút, khi hai bên đã thấy vừa ý thì chốt giá ngay.
Theo đại diện Ban quản lý chợ, mỗi phiên chợ có khoảng 300 con trâu, bò được giao dịch. Chợ chỉ họp từ 4h đến khoảng 8h sáng vì sau thời điểm này, thời tiết nắng nóng khiến gia súc dễ mất sức. Mỗi con trâu, bò vào chợ phải đóng 15.000 đồng, chủ yếu phục vụ công tác đảm bảo an ninh trật tự và vệ sinh môi trường. Tất cả trâu, bò đưa vào chợ đều phải có tem kiểm dịch. Gia súc từ ngoài tỉnh được gắn tem màu vàng, còn trong tỉnh sử dụng tem màu xanh nhằm thuận tiện cho công tác quản lý và kiểm soát dịch bệnh.
Không chỉ tạo nên một điểm giao thương đặc biệt, chợ Ú còn góp phần hình thành nhiều nghề dịch vụ mang lại thu nhập ổn định cho người dân nơi đây. Phải kể đến đó là nghề dắt trâu bò thuê, nghề bán rơm cung cấp thức ăn cho trâu bò, thậm chí là nghề hốt phân gia súc. Bên cạnh đó, nhiều hộ dân sống gần chợ còn làm dịch vụ cung cấp nước tắm cho gia súc. Trong những ngày diễn ra phiên chợ, các quán ăn phục vụ thương lái đến mua bán cũng trở nên nhộn nhịp.
Đặc biệt, nhờ có chợ Ú mà nhiều hộ dân nơi đây còn nhận chăn thả trâu, bò cho các thương lái. Sau khi được thu mua, gia súc chưa bán ngay sẽ được gửi tại các cánh đồng trong vùng để vỗ béo, chờ đến phiên chợ tiếp theo. Vì thế, dọc tuyến đường N5 hay trên những cánh đồng ở xã Bạch Hà, không khó để bắt gặp hình ảnh những đàn trâu, bò lên tới hàng trăm con đang thong thả gặm cỏ. Điều đó tạo nên khung cảnh đặc trưng của làng quê này mà ít nơi nào có được.
Thời gian gần đây, nhiều người đến chợ Ú không chỉ mua trâu, bò mà còn để học hỏi kinh nghiệm mua bán, chọn giống, trao đổi cách chăn nuôi, tham khảo giá cả thị trường. Cũng chính vì thế mà không khí khu chợ tấp nập hơn. Qua nhiều năm, chợ dần có sự pha trộn của nhịp sống hiện đại nhưng nét giản dị, thật thà của người dân luôn là điều hấp dẫn du khách gần xa.
