6 định hướng trọng tâm để phát triển thị trường nhà ở
Theo Bộ Xây dựng, thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc phát triển nhà ở theo các định hướng lớn tại kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển nhà ở xã hội và chiến lược phát triển nhà ở trong thời gian tới. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng xác định 6 định hướng trọng tâm để phát triển thị trường nhà ở.
Trước hết, Bộ Xây dựng yêu cầu chuyển trọng tâm từ mô hình chủ yếu phát triển nhà ở thương mại sang phát triển đồng thời nhà ở thương mại và nhà ở cho thuê, trong đó xác định nhà ở cho thuê là phân khúc chiến lược, lâu dài phục vụ đại đa số người dân. Việc phát triển phân khúc này được kỳ vọng góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững an ninh trật tự, nâng cao năng suất lao động và tạo nền tảng ổn định cho thị trường bất động sản.
Bộ cũng nhấn mạnh việc phát triển nhà ở phải tuân theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước. Theo đó, Nhà nước không bao cấp nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn mà giữ vai trò kiến tạo, bảo đảm thị trường minh bạch, doanh nghiệp có lợi nhuận hợp lý và người dân có thể tiếp cận mức giá thuê phù hợp.
Bên cạnh đó, việc phát triển nhà ở cần được thực hiện đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị, khu công nghiệp, hạ tầng giao thông và thị trường lao động; ưu tiên phát triển các dự án chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, vùng kinh tế động lực.
Một định hướng quan trọng khác là gắn phát triển nhà ở cho thuê với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), tập trung tại các khu vực có hệ thống giao thông công cộng, các khu vực cải tạo, chỉnh trang đô thị và khu công nghiệp có hạ tầng đồng bộ.
Đồng thời, Bộ Xây dựng yêu cầu đa dạng hóa nguồn vốn phát triển nhà ở theo hướng không phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, ưu tiên khơi thông dòng vốn tư nhân và các quỹ đầu tư dài hạn, trong khi nguồn vốn ngân sách sẽ đóng vai trò dẫn dắt, tạo hiệu ứng thu hút các nguồn lực xã hội.
Song song với đó, Bộ yêu cầu tăng cường quản lý, chống thất thoát và lãng phí tài sản công; xử lý dứt điểm các quỹ nhà ở công bị bỏ hoang, gắn trách nhiệm của người đứng đầu với công tác chống lãng phí, đồng thời kiểm soát chặt chẽ đối tượng thụ hưởng để ngăn chặn tình trạng đầu cơ, trục lợi chính sách.
Khởi công ít nhất một dự án nhà ở cho thuê sử dụng vốn ngân sách ngay trong tháng 6/2026
Theo Bộ Xây dựng, hiện nay chính sách về phát triển nhà ở cho thuê đã được quy định tương đối đầy đủ trong Luật Nhà ở năm 2023 và Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.
Hiện có 6 loại hình nhà ở cho thuê được pháp luật điều chỉnh. Trong đó, nhà ở công vụ được đầu tư hoàn toàn bằng vốn ngân sách nhà nước, giá thuê không tính tiền sử dụng đất và chi phí khấu hao vốn đầu tư.
Đối với nhà ở xã hội, các dự án được miễn tiền sử dụng đất và hưởng nhiều ưu đãi về thuế. Giá thuê được xác định trên nguyên tắc tính đủ chi phí bảo trì và thu hồi vốn đầu tư trong thời gian tối thiểu 20 năm đối với dự án sử dụng vốn công; trường hợp đầu tư bằng vốn tư nhân, giá thuê do các bên thỏa thuận trong khung giá do UBND cấp tỉnh ban hành.
Nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp được đầu tư ngay trong các khu công nghiệp và áp dụng cơ chế giá thuê tương tự nhà ở xã hội do doanh nghiệp tư nhân đầu tư.
Đối với Quỹ nhà ở quốc gia, đây là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp tỉnh, hoạt động theo nguyên tắc phi lợi nhuận, có chức năng đầu tư xây dựng hoặc mua lại nhà ở để cho thuê. Nguồn vốn của quỹ được hình thành từ ngân sách địa phương, nguồn thu từ quỹ đất nhà ở xã hội và các nguồn hợp pháp khác. Giá thuê được tính theo nguyên tắc không bao gồm các khoản ưu đãi của Nhà nước và bảo đảm thu hồi vốn trong thời gian tối thiểu 20 năm.
Riêng nhà ở thương mại cho thuê được thực hiện hoàn toàn theo cơ chế thị trường, Nhà nước không áp dụng chính sách hỗ trợ và giá thuê do các bên tự thỏa thuận.
Ngoài ra, pháp luật cũng cho phép hộ gia đình, cá nhân xây dựng nhà ở riêng lẻ nhiều tầng, nhiều căn hộ để cho thuê trên đất ở hợp pháp, với điều kiện đáp ứng đầy đủ các quy định về xây dựng, an toàn và phòng cháy, chữa cháy. Trường hợp công trình có từ 2 tầng và từ 20 căn hộ trở lên phải thực hiện thủ tục lập dự án theo quy định. Giá thuê do chủ nhà và người thuê tự thỏa thuận.
Để hiện thực hóa định hướng phát triển nhà ở cho thuê ngay từ năm 2026, Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương khẩn trương triển khai 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết, các địa phương phải rà soát, đánh giá sát nhu cầu thuê nhà của từng nhóm đối tượng, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở cho thuê giai đoạn 2026 và 2026-2030, bao gồm mục tiêu, danh mục dự án, lộ trình và nguồn lực thực hiện, gửi Bộ Xây dựng trong tháng 6/2026.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng yêu cầu mỗi địa phương phấn đấu khởi công ít nhất một dự án nhà ở cho thuê sử dụng vốn ngân sách ngay trong tháng 6/2026, đồng thời triển khai các dự án quy mô lớn trong quý III và quý IV/2026.
Các địa phương phải chủ động bố trí vốn ngân sách, chuẩn bị quỹ đất sạch, hoàn thiện hạ tầng và sớm đưa Quỹ phát triển nhà ở địa phương vào hoạt động để đầu tư hoặc mua lại nhà ở phục vụ mục đích cho thuê.
Bên cạnh đó, Bộ yêu cầu đẩy mạnh phát triển nhà lưu trú công nhân; ưu tiên quy hoạch quỹ đất sạch để xây dựng nhà ở cho thuê, nhất là tại các đô thị lớn, vùng kinh tế động lực, khu công nghiệp và các khu vực phát triển theo mô hình TOD; đồng thời đẩy nhanh tiến độ thực hiện các chỉ tiêu về nhà ở xã hội theo kế hoạch của Chính phủ.
Đối với hộ gia đình, cá nhân xây dựng nhà ở để cho thuê, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn về tiêu chuẩn kỹ thuật và phòng cháy, chữa cháy; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành.
Ngoài ra, các địa phương phải rà soát, khai thác hiệu quả quỹ nhà thuộc tài sản công, xử lý dứt điểm tình trạng nhà ở công bỏ hoang, nghiên cứu chuyển đổi công năng các công trình không còn nhu cầu sử dụng sang nhà ở cho thuê, đồng thời tiếp tục cắt giảm mạnh thủ tục hành chính theo cơ chế "một cửa", "luồng xanh" để đẩy nhanh quá trình đầu tư các dự án nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh, phát triển nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược trong chính sách nhà ở giai đoạn tới, đồng thời là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Vì vậy, Bộ đề nghị Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trực tiếp chỉ đạo, quyết liệt tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao.
