VCCI đánh giá cao nỗ lực điều chỉnh chính sách thuế
Theo VCCI, việc Bộ Tài chính khẩn trương xây dựng hồ sơ dự thảo theo trình tự, thủ tục rút gọn để thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ thể hiện tinh thần đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp.
Việc rà soát, đề xuất điều chỉnh khung và mức thuế suất thuế xuất khẩu được kỳ vọng giúp tháo gỡ những vướng mắc về thể chế, giải phóng lượng hàng tồn kho lớn và giảm áp lực dòng tiền cho doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường quốc tế có nhiều biến động.
VCCI đánh giá cao một số điểm cải cách đáng chú ý trong hồ sơ dự thảo.
Thứ nhất, Bộ Tài chính đề xuất giảm mức sàn khung thuế suất thuế xuất khẩu từ 5% xuống 0% đối với 6 nhóm hàng nhôm và gỗ, gồm các nhóm 76.01, 76.03, 76.04, 44.02, 44.07 và 44.08.
Theo VCCI, quy định mức sàn 5% tại Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016 sau 10 năm thực hiện đã bộc lộ những hạn chế về tính linh hoạt trước sự thay đổi nhanh chóng của chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc mở rộng khung thuế xuống 0% sẽ tạo dư địa để Chính phủ chủ động điều chỉnh thuế suất thực tế, phù hợp hơn với diễn biến thị trường.
Thứ hai, dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 26/2023/NĐ-CP đề xuất giảm thuế suất thuế xuất khẩu đối với một số mặt hàng công nghiệp chế biến sâu.
Cụ thể, dải nhôm cuộn làm lon, mã HS 7606.12.32.10, được đề xuất giảm thuế từ 20% xuống 0%. Theo VCCI, việc điều chỉnh này sẽ trực tiếp tháo gỡ khó khăn cho chuỗi cung ứng bao bì kim loại và đồ uống xuất khẩu.
Đối với các mặt hàng tấm gỗ lạng mỏng dùng làm lớp mặt veneer, gồm các mã HS 4408.10.30, 4408.39.20, 4408.90.10 và 4408.90.90, thuế suất thuế xuất khẩu cũng được đề xuất giảm từ 10% xuống 0%, qua đó khuyến khích nâng cao giá trị trong chuỗi chế biến gỗ xuất khẩu.
Thứ ba, VCCI cho rằng hồ sơ dự thảo đã kịp thời thể chế hóa các định hướng lớn của Đảng về phát triển công nghiệp vật liệu tự chủ, khép kín; chiến lược địa chất, khoáng sản và phát triển kinh tế tuần hoàn, trong đó có việc tận dụng phụ phẩm lâm nghiệp.
Đề nghị giảm thuế xuất khẩu nhôm từ 1% xuống 0%
Bên cạnh những điểm tích cực, VCCI cho rằng mức thuế suất thuế xuất khẩu đối với một số sản phẩm nhôm cần được điều chỉnh thêm để bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và mang lại hiệu quả thực chất cho doanh nghiệp.
Theo Tờ trình Chính phủ, Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu cấp bách tháo gỡ khó khăn tiêu thụ cho các dự án luyện kim điện phân nhôm, trong đó có Nhà máy Luyện kim Đắk Nông. Mục tiêu là giải phóng lượng nhôm tồn kho lớn và tạo điều kiện để doanh nghiệp ký kết hợp đồng tiêu thụ cho năm 2027.
VCCI lưu ý, sản xuất nhôm bằng công nghệ điện phân có đặc thù là các lò điện phân phải vận hành liên tục. Nếu không tiêu thụ được sản phẩm và buộc phải dừng lò, doanh nghiệp sẽ phải chịu chi phí lớn để sấy bể và khởi động lại hệ thống.
Tuy nhiên, tại phụ lục dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính mới đề xuất giảm thuế suất thuế xuất khẩu từ 5% xuống 1% đối với một số sản phẩm nhôm, thay vì đưa về 0%.
Các mặt hàng được đề xuất giảm thuế gồm nhôm chưa gia công thuộc nhóm 76.01, với mã HS 7601.10.00 và 7601.20.00; nhôm thanh, que, hình thuộc nhóm 76.04, với các mã 7604.10, 7604.21 và 7604.29; cùng dây nhôm thuộc nhóm 76.05, với các mã 7605.11, 7605.19, 7605.21 và 7605.29.
Theo phản ánh của Hiệp hội Nhôm thanh định hình Việt Nam và các doanh nghiệp sản xuất, mức thuế 1% tuy không cao nhưng số thu ngân sách mang lại không đáng kể. Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các thủ tục kê khai, nộp thuế, chứng từ bảo lãnh và kiểm tra sau thông quan.
Điều này có thể khiến khách hàng quốc tế thận trọng hơn khi đàm phán, ký kết các hợp đồng cung ứng dài hạn cho năm 2027, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp trong nước.
Một bất cập khác được VCCI chỉ ra là sự chênh lệch về nghĩa vụ thuế giữa nhôm sản xuất trong nước và nhôm nhập khẩu vào khu chế xuất.
Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp trong nước bán nhôm cho doanh nghiệp chế xuất (DNCX) hoặc khu phi thuế quan để phục vụ sản xuất vẫn bị coi là thực hiện hoạt động xuất khẩu và phải nộp thuế xuất khẩu 1%.
Trong khi đó, doanh nghiệp chế xuất nhập khẩu nhôm thỏi, nhôm thanh từ các thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc và Malaysia vào khu chế xuất được hưởng thuế nhập khẩu 0%.
Sự chênh lệch này khiến nhôm sản xuất trong nước gặp bất lợi ngay trên thị trường nội địa. Các doanh nghiệp chế xuất có thể có xu hướng chuyển sang sử dụng nhôm nhập khẩu thay vì mua từ nhà sản xuất trong nước, làm suy giảm liên kết giữa các doanh nghiệp trong chuỗi công nghiệp hỗ trợ.
Theo VCCI, tình trạng này cũng chưa phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp vật liệu tự chủ được đề cập tại Kết luận số 83-KL/TW ngày 8/8/2026 của Bộ Chính trị.
VCCI cho rằng, đưa thuế suất thuế xuất khẩu các mặt hàng nhôm liên quan về 0% sẽ giúp tháo gỡ áp lực tiêu thụ, tạo điều kiện để sản phẩm trong nước cạnh tranh bình đẳng hơn với hàng nhập khẩu cung ứng cho doanh nghiệp chế xuất.
Về lâu dài, việc giúp nhà máy duy trì và mở rộng sản xuất còn có thể tạo nguồn thu ngân sách thông qua thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và các khoản thu liên quan khi hoạt động sản xuất được đẩy mạnh.
Trên cơ sở đó, VCCI đề nghị Bộ Tài chính điều chỉnh thuế suất thuế xuất khẩu đối với toàn bộ các mã hàng thuộc nhóm 76.01, 76.04 và 76.05 từ mức 1% xuống 0%.
Đồng thời, VCCI kiến nghị quy định rõ tại Điều 1 của dự thảo Nghị định rằng sản phẩm nhôm sản xuất trong nước bán cho doanh nghiệp chế xuất, khu phi thuế quan để phục vụ hoạt động sản xuất được áp dụng thuế suất thuế xuất khẩu 0%.
