Dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz đã phục hồi, thậm chí vượt mức trước chiến tranh, theo dữ liệu từ các dịch vụ theo dõi tàu chở dầu và một số ngân hàng đầu tư. Tuy nhiên, giá dầu Brent vẫn dao động quanh 100 USD/thùng, cao hơn nhiều so với mức khoảng 60 USD trước khi chiến tranh nổ ra.
Nguyên nhân nằm ở chỗ dòng dầu phục hồi không đồng nghĩa với khả năng thị trường đã trở lại bình thường.
“Cơn bão hoàn hảo” trên thị trường dầu
Chi phí vận chuyển dầu ra khỏi Trung Đông đang ở mức rất cao, trong khi giá cước vận tải biển và phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng mạnh do các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu tại khu vực eo biển Hormuz.
Các nhà sản xuất vùng Vịnh buộc phải tìm những tuyến vận chuyển thay thế, nhưng các tuyến này kém hiệu quả hơn, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian đưa dầu thô tới các nhà máy lọc dầu thêm nhiều tuần.
Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu vẫn duy trì công suất cao để tận dụng biên lợi nhuận lọc dầu ở mức kỷ lục, đồng thời tăng sản xuất diesel – loại nhiên liệu đang chịu áp lực nguồn cung lớn.
Nguồn cung nhiên liệu từ Trung Đông vẫn hạn chế, trong khi xuất khẩu diesel của Nga gần như không còn do lệnh cấm của Moscow. Trung Quốc cũng ưu tiên bảo đảm nguồn cung trong nước và hạn chế xuất khẩu nhiên liệu.
Một yếu tố khác là tồn kho dầu và nhiên liệu toàn cầu đã giảm mạnh. Trong giai đoạn gián đoạn nghiêm trọng tại eo biển Hormuz hồi tháng 4 và tháng 5, nhiều nước đã phải sử dụng nguồn dự trữ để bù đắp thiếu hụt. Vì vậy, lượng tồn kho hiện nay không còn nhiều dư địa để hấp thụ một cú sốc nguồn cung mới, đặc biệt khi mùa cao điểm và nhu cầu diesel mùa đông đang đến gần.
Rủi ro địa chính trị vẫn phủ bóng thị trường
Theo các chuyên gia, địa chính trị hiện là yếu tố bất định lớn nhất đối với giá dầu. Xung đột chưa cho thấy dấu hiệu sớm kết thúc, trong khi thị trường lo ngại căng thẳng có thể leo thang trở lại, đe dọa dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz.
Trong bối cảnh thị trường có ít dư địa để hấp thụ cú sốc mới, dầu Brent tiếp tục chịu tác động từ mức “phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh” cao và duy trì trên 100 USD/thùng kể từ đầu tháng 9.
“Để giá dầu Brent giảm bền vững, cần có sự bình thường hóa trên diện rộng hơn: nguồn cung dầu thô được cải thiện, xuất khẩu sản phẩm dầu phục hồi, đồng thời các rủi ro chính trị và tài chính đối với vận tải biển được giảm thiểu”, ông Ole Hansen, Giám đốc chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, nhận định.
Vừa qua, nhóm G7 thông báo sẽ giải phóng 100 triệu thùng dầu thô và diesel từ kho dự trữ. Tuy nhiên, sau phản ứng giảm ban đầu, giá Brent vẫn trở lại trên 100 USD/thùng trong phiên giao dịch tại châu Á ngày 7/10.
Ông Bjarne Schieldrop, chuyên gia phân tích hàng hóa cấp cao tại SEB, cho rằng tác động của thông báo này đã nhanh chóng phai nhạt. Thị trường chưa rõ bao nhiêu trong số 100 triệu thùng là nguồn cung mới, hay chỉ là phần còn lại trong cam kết giải phóng 425 triệu thùng của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) từ nhiều tháng trước.
Đáng chú ý, trong khi hợp đồng tương lai Brent giao tháng gần nhất được giao dịch quanh 100 USD/thùng, giá thực tế của một số loại dầu thô Biển Bắc như Oseberg và Forties đã lên khoảng 140 USD/thùng.
Thị trường vẫn đối mặt nhiều rủi ro tăng giá
Theo SEB, hàng loạt yếu tố chưa được xác định đang khiến giá dầu duy trì ở mức cao. Trong đó có nguy cơ Iran tiến hành các cuộc tấn công mới, khả năng Mỹ tiếp tục hành động quân sự, cũng như rủi ro gián đoạn tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz – nơi đang vận chuyển khoảng 17,5 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Thị trường cũng theo dõi nguy cơ lực lượng Houthi tái tấn công đường ống dẫn dầu Đông - Tây của Ả Rập Xê Út và các tàu đi qua eo biển Bab-el-Mandeb.
Dù xuất khẩu dầu thô Trung Đông được cho là đã trở lại mức trước chiến tranh, rủi ro đối với giá dầu vẫn nghiêng về phía tăng. Chi phí vận tải và bảo hiểm chiến tranh ở mức cao, tồn kho toàn cầu thấp, trong khi tình trạng thiếu diesel ngày càng nghiêm trọng do nguồn cung xuất khẩu từ Trung Đông và Nga bị hạn chế.
“Thị trường không chỉ định giá dựa trên khối lượng dầu thô được bốc xếp, mà còn dựa trên khả năng vận chuyển an toàn, tin cậy và chi phí thấp của các lô hàng này”, Xuyi Zhao, chuyên gia phân tích dầu khí cấp cao tại Guotai Junan Futures, nhận định.
Chi phí đưa dầu thô tới các nhà máy lọc dầu tăng cao trong khi tồn kho thấp đang tạo tiền đề cho một đợt tăng giá mạnh nếu một tuyến cung ứng khác tại Trung Đông bị tấn công.
Ông Amin Nasser, Giám đốc điều hành Saudi Aramco, cảnh báo rằng khi thế giới gần như không còn nhiều nguồn cung thay thế, “lớp đệm an toàn” của hệ thống dầu mỏ toàn cầu đang trở nên mỏng manh.
Theo ông Nasser, các kho dự trữ khẩn cấp có thể giúp thị trường vượt qua mùa đông nhưng không thể giải quyết vấn đề nguồn cung trong dài hạn.
Cho đến khi eo biển Hormuz được mở lại hoàn toàn và niềm tin rằng thị trường được khôi phục, áp lực lên cả hai đầu chuỗi cung ứng dầu thô vẫn có nguy cơ gia tăng.
