Vỏ bọc hấp dẫn của những chiếc bẫy tin giả
Sự bùng nổ của nội dung số đi kèm với sự xuất hiện của các công cụ AI đã tạo ra một cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng. Tin giả hiện nay không còn đơn thuần là những văn bản sai sự thật, mà đã được "tân trang" bằng những hình ảnh, video chất lượng cao, do AI tạo ra.
![28efe3df5d85d5db8c94.jpg](https://cdn.congluan.vn/images/rIIFqvLxou8d9JAeuieLoCcqyXL-BCzew_34l9j_0ApWvmlseWRqvogJWzDelfPM/28efe3df5d85d5db8c94.jpg.avif "Một "bản sao" kỹ thuật số có thể tái hiện khuôn mặt, cử chỉ của một người nổi tiếng hay chính trị gia để nói những điều họ chưa bao giờ nói.")
Những nội dung này có thể xuất hiện dưới vỏ bọc một bản tin thời sự, một đoạn phỏng vấn, hoặc thậm chí là một bức ảnh được cho là "rò rỉ" từ một sự kiện quan trọng. Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ, chúng thường được thiết kế một cách tinh vi để đánh trúng vào tâm lý, cảm xúc của người dùng, khiến họ dễ dàng tin theo và chia sẻ mà không cần kiểm chứng.
Sự lan truyền theo cấp số nhân này làm cho việc dọn dẹp và đính chính thông tin trở nên vô cùng khó khăn, gây ra những tổn thất nặng nề cho cá nhân và xã hội.
Ông Nguyễn Trí Hiển, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Công nghệ Giáo dục Adtech Agency, cảnh báo về những hệ lụy này. Theo ông, những thông tin sai lệch có thể xuất hiện dưới nhiều vỏ bọc hấp dẫn, từ đó dẫn dắt người dùng vào một "cánh cửa" tưởng chừng như tiếp cận tri thức mới, nhưng thực chất lại là một ma trận đầy rẫy rủi ro.
"Từ việc tiếp nhận những thông tin chưa được kiểm chứng, người dùng rất dễ bị nhầm lẫn giữa thật và giả. Hệ lụy không chỉ dừng lại ở sự nhầm lẫn đơn thuần, mà còn có thể bị lợi dụng để lừa đảo", ông Hiển cảnh báo.
Ông phân tích thêm, ban đầu, các đối tượng xấu có thể sử dụng thông tin thất thiệt để dẫn dắt, sau đó tiến hành các hành vi lừa đảo về mặt tài chính, gây thiệt hại lớn cho người dùng.
Ngoài ra, những thông tin sai lệch này còn có thể ảnh hưởng đến các vấn đề chính trị và xã hội. Tin đồn thất thiệt, đặc biệt khi được lan truyền trên mạng xã hội, có thể gây mất trật tự, bất ổn xã hội và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
Ông Hiển cho rằng, sự "kịp thời" và "logic" giả tạo của tin giả do AI tạo ra là yếu tố then chốt giúp chúng đánh lừa người dùng một cách dễ dàng.
Theo đó, AI có khả năng thu thập và phân tích dữ liệu cực nhanh, tạo ra tin giả ngay lập tức khi một sự kiện thời sự vừa xảy ra, khiến người dùng dễ dàng tin tưởng mà không có đủ thời gian để kiểm chứng.
Hơn nữa, AI còn có thể cấu trúc tin giả một cách chặt chẽ, sử dụng các lập luận và bằng chứng "giả" được sắp xếp một cách hợp lý, tạo ra một câu chuyện có đầu có cuối và vẻ ngoài đáng tin cậy.
Sức đề kháng của người dùng là vũ khí quan trọng
Đối mặt với cơn bão tin giả được hỗ trợ bởi AI, các quốc gia không thể đứng ngoài cuộc. Mới đây, Liên minh châu Âu (EU) đã cho thấy sự quyết tâm của mình bằng việc chính thức áp dụng các quy định mới về tính minh bạch cho các mô hình AI.
Theo đó, các nhà phát triển AI buộc phải công khai cách thức hoạt động và nguồn gốc dữ liệu, đồng thời gắn nhãn rõ ràng cho các nội dung do AI tạo ra. Những vi phạm có thể bị phạt tới 35 triệu euro hoặc 7% doanh thu toàn cầu.
Các quốc gia khác như Hàn Quốc, Trung Quốc cũng đã áp dụng những chính sách tương tự nhằm tạo ra một khung pháp lý vững chắc để quản lý công nghệ AI. Đây là một bước đi cần thiết để các công ty công nghệ phải chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình, đồng thời giúp người dùng có cơ sở để nhận biết đâu là nội dung đáng tin cậy.
Pháp luật đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra một lớp bảo vệ vững chắc trước những mối đe dọa trên không gian mạng. Tuy nhiên, bên cạnh sự củng cố từ hành lang pháp lý, ông Nguyễn Trí Hiển khẳng định "sức đề kháng" của người dùng vẫn là "tấm lá chắn" quan trọng. Trong bối cảnh mọi người đều có thể tạo ra và chia sẻ nội dung, việc nâng cao nhận thức và kỹ năng sàng lọc thông tin trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
"Người dùng cần trang bị cho mình tư duy phản biện và khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ. Khi tiếp cận một thông tin, đặc biệt là những thông tin gây sốc, chúng ta nên kiểm tra chéo với các nguồn tin chính thống, đáng tin cậy. Đừng vội tin vào những gì được chia sẻ mà hãy đặt câu hỏi về tính xác thực của nó", ông Hiển khuyên.
Ông Hiển nhấng mạnh, việc kiểm tra các nguồn tin truyền thống như báo chí chính thống, các cơ quan chức năng sẽ giúp người dùng có cơ sở để đối chiếu và đưa ra nhận định đúng đắn.
