Đưa nhà báo đến gần hơn với thực tiễn cơ sở
Trong nhiều năm qua, Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên chú trọng tổ chức các chuyến đi thực tế, đưa hội viên đến các địa phương, đơn vị, doanh nghiệp để tìm hiểu những vấn đề cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội.
Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên cho rằng, thực tế cơ sở luôn là nguồn chất liệu quan trọng để sáng tạo tác phẩm. Ông nhấn mạnh: “Một chủ trương, chính sách hay mô hình phát triển kinh tế - xã hội chỉ thực sự trở nên sinh động khi nhà báo được trực tiếp đến địa bàn, gặp gỡ nhân vật, quan sát công trình, tìm hiểu mô hình và lắng nghe những vấn đề đang đặt ra từ cơ sở”.
Trong chương trình thực tế tại ATK Định Hóa cách đây hai năm, gần 40 nhà báo, phóng viên đã khảo sát các mô hình, công trình tiêu biểu như Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Thịnh với mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP, Quảng trường ATK Định Hóa, Trường Mầm non xã Thanh Định... Qua chuyến đi, các nhà báo được tiếp cận thông tin, trực tiếp chứng kiến kết quả xây dựng nông thôn mới, gặp gỡ nhân vật và bổ sung tư liệu cho quá trình sáng tạo tác phẩm.
Các chương trình tại Đồng Hỷ, Phổ Yên cũng tập trung vào những vấn đề cụ thể như phát triển kinh tế, sản xuất chè, xây dựng nông thôn mới, các công trình và dự án trọng điểm. Theo ông Nguyễn Ngọc Sơn, một chuyến đi thực tế được chuẩn bị tốt có thể mang lại nhiều giá trị: Vừa bồi dưỡng nghiệp vụ, cung cấp thông tin, tạo đề tài báo chí, vừa tăng cường mối quan hệ giữa Hội, hội viên với cơ sở.
Huy động nguồn lực để không gián đoạn hoạt động
Duy trì những chuyến đi thực tế có chất lượng đòi hỏi nguồn lực tổ chức, trong khi kinh phí dành cho hoạt động Hội còn hạn chế. Năm 2026, Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên không được bố trí kinh phí cho hoạt động tập huấn nghiệp vụ và đi thực tế. Đây là khó khăn trực tiếp đối với việc duy trì những hoạt động thiết thực dành cho hội viên.
Ông Nguyễn Ngọc Sơn cho biết, nếu chỉ trông chờ vào ngân sách được cấp, một số hoạt động sẽ khó duy trì thường xuyên. Vì vậy, Hội chủ động kết nối với các tổ chức, hiệp hội, địa phương và đơn vị liên quan để huy động nguồn lực xã hội hóa. Ông nhìn nhận đây là một cách đổi mới phương thức hoạt động: “Không có nghĩa là giảm hoạt động khi nguồn kinh phí hạn chế, mà phải tìm cách tổ chức hoạt động bằng những phương thức phù hợp, hiệu quả và tiết kiệm hơn”.
Một ví dụ là chương trình thực tế với chủ đề “Du lịch hồ trên núi”, được Hội Nhà báo tỉnh phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh và xã Ba Bể tổ chức ngày 23/4/2026, hưởng ứng Năm Du lịch 2026 của tỉnh Thái Nguyên. Gần 40 nhà báo, phóng viên thuộc các cơ quan báo chí địa phương và đại diện các cơ quan báo chí Trung ương trên địa bàn tham gia. Chương trình vừa tạo điều kiện để người làm báo tìm hiểu tiềm năng du lịch, vừa bổ sung chất liệu tuyên truyền về địa phương.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của Thái Nguyên là nguồn lực xã hội hóa không chỉ được tính bằng kinh phí. “Nguồn lực được huy động không phải chỉ bằng tiền mà bằng chính thế mạnh của các cơ quan báo chí”, ông Sơn chia sẻ.
Không chỉ huy động nguồn lực để tổ chức các chuyến đi, Hội còn kết nối các cơ quan báo chí cùng tham gia những hoạt động hỗ trợ địa phương. Trong chuyến thực tế tại Ba Bể, Hội đã vận động các cơ quan báo chí của tỉnh và Trung ương trên địa bàn trao tặng hơn 100 đầu sách, báo cho thư viện xã, bổ sung nguồn tư liệu phục vụ nhu cầu đọc, học tập và sinh hoạt văn hóa của người dân.
“Xã hội hóa hoạt động Hội cần được hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm huy động kinh phí, địa điểm, phương tiện, chuyên gia, thông tin, sản phẩm truyền thông, cơ sở vật chất và sự tham gia tự nguyện của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, hội viên”, ông Sơn cho hay. Cách làm này vừa giảm áp lực kinh phí, vừa tạo điều kiện để các đối tác tham gia thực chất vào hoạt động Hội.
Lấy chất lượng tác phẩm làm thước đo
Huy động được nguồn lực mới là điều kiện ban đầu. Giá trị của một chuyến đi thực tế còn phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng vấn đề, tổ chức khảo sát có trọng tâm và khả năng chuyển hóa thông tin thu nhận được thành tác phẩm báo chí.
Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên xác định không tổ chức đi thực tế theo hướng dàn trải, hình thức. Ông Nguyễn Ngọc Sơn nhấn mạnh: “Hội không tổ chức đi thực tế theo kiểu dàn trải, hình thức mà lựa chọn chủ đề cụ thể, địa bàn cụ thể, vấn đề cụ thể”. Việc xác định rõ nội dung khảo sát và yêu cầu tuyên truyền giúp mỗi chuyến đi có trọng tâm, tạo điều kiện để nhà báo tiếp cận sâu hơn với thực tiễn, thay vì chỉ dừng ở hoạt động tham quan, tìm hiểu chung.
Để những chuyến đi thực sự tạo ra sản phẩm báo chí, Hội chú trọng khuyến khích hội viên xây dựng tác phẩm sau mỗi đợt thực tế, tổ chức đánh giá kết quả và giới thiệu những tác phẩm tốt. Đây cũng là cách để hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ gắn trực tiếp với nhu cầu sáng tạo của hội viên và hiệu quả tuyên truyền tại địa phương.
Ông Sơn cho rằng, cần lấy sản phẩm và hiệu quả tuyên truyền làm thước đo, đồng thời rút kinh nghiệm cho các chuyến đi sau. Khi địa phương nhìn thấy hiệu quả truyền thông cụ thể, quan hệ phối hợp và huy động nguồn lực sẽ có thêm cơ sở để duy trì lâu dài; còn hội viên có thêm động lực tham gia các hoạt động thực tế.
Cùng với đó, việc xã hội hóa phải bảo đảm tính tự nguyện, công khai, minh bạch, sử dụng nguồn lực đúng mục đích, tiết kiệm, tránh tạo tâm lý phụ thuộc hoặc thương mại hóa hoạt động nghề nghiệp. “Thời gian tới, Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên định hướng tiếp tục phối hợp với các hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp và địa phương tổ chức những chuyến khảo sát chuyên sâu, kết hợp đi thực tế với tọa đàm nghiệp vụ, trao đổi giữa nhà báo và cơ sở”, ông Sơn nói.
