Ban quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn (BQL Mỹ Sơn) cho biết, các chuyên gia thuộc Viện Viễn Đông Bác Cổ (EFEO) vừa có chuyến tham quan và làm việc tại Khu đền tháp Mỹ Sơn (xã Thu Bồn) nhằm trao đổi, thống nhất các nội dung hợp tác trong công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Chăm tại khu di sản Mỹ Sơn.
Tại buổi làm việc, hai bên đã thống nhất, EFEO sẽ hỗ trợ dịch thuật hệ thống văn bia Chăm tại Mỹ Sơn, hướng tới xây dựng hồ sơ đề cử văn khắc, văn bia Chăm trở thành Di sản tư liệu thế giới.
BQL Mỹ Sơn cũng đề xuất EFEO hỗ trợ chia sẻ các tư liệu lịch sử liên quan đến quá trình người Pháp nghiên cứu và trùng tu Khu đền tháp Mỹ Sơn trong giai đoạn trước đây. Hai bên cũng đề xuất việc ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm tăng cường phối hợp trong nghiên cứu khoa học, bảo tồn di sản, xây dựng các chương trình hoạt động chuyên môn.
Trước đó, BQL Mỹ Sơn đã tiến hành khảo sát sơ bộ thực địa hệ thống văn khắc, văn bia nhằm từng bước xây dựng cơ sở khoa học cho việc lập hồ sơ tư liệu đề nghị công nhận di sản đối với hệ thống văn khắc, văn bia tại khu đền tháp này.
Đợt khảo sát tập trung vào việc rà soát, nhận diện bước đầu hiện trạng hệ thống văn khắc, văn bia hiện còn; ghi nhận vị trí, hình thức, chất liệu, kích thước, mức độ nguyên vẹn, tình trạng bề mặt, dấu hiệu phong hóa và các yếu tố liên quan đến công tác bảo quản.
Nhóm khảo sát cũng tiến hành đối chiếu sơ bộ với các nguồn tư liệu, hồ sơ và kết quả nghiên cứu đã có nhằm phục vụ việc thống kê, hệ thống hóa và xác định giá trị tư liệu của từng hiện vật.
Sau đợt khảo sát sơ bộ ban đầu này, Ban quản lý tiếp tục triển khai các bước nghiên cứu, kiểm kê, số hóa, thống kê và hoàn thiện hồ sơ tư liệu một cách có hệ thống, làm cơ sở đề xuất các cấp có thẩm quyền xem xét công nhận giá trị di sản tư liệu đối với hệ thống văn khắc, văn bia tại Mỹ Sơn trong thời gian tới.
Hệ thống văn bia Chăm tại Thánh địa Mỹ Sơn là kho tàng di sản tư liệu gồm hàng chục tấm bia đá khắc chữ Phạn và chữ Chăm cổ. Không chỉ là hiện vật gốc mang giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học đặc biệt, các văn bia, văn khắc còn là nguồn sử liệu trực tiếp, quan trọng góp phần làm sáng rõ lịch sử hình thành, quá trình phát triển của Khu đền tháp Mỹ Sơn, cũng như đời sống tôn giáo, chính trị và văn hóa của vương quốc Champa qua nhiều giai đoạn.
Văn khắc Chăm sử dụng kiểu chữ Brāhmī (hệ thống chữ viết được hình thành vào thế kỷ 3 trước công nguyên ở Ấn Độ, người Việt dịch là “chữ Phạn”). Hệ thống chữ viết này được dùng để ghi tiếng Sanskrit ở Ấn Độ, sau đó được sử dụng để ghi các thứ tiếng ở Đông Nam Á, trong đó có tiếng Chăm cổ. Từ thế kỷ VIII về sau, hệ thống chữ Brāhmī được các địa phương cải biến dần trở thành chữ viết của nhiều thứ tiếng khác nhau.
