Chiêm ngưỡng vẻ đẹp huyền thoại của Tháp Đôi – di sản Champa nghìn năm ở phố biển Gia Lai

Ngôi tháp cổ gần một nghìn năm tuổi giữa lòng thành phố

Tháp Đôi có tên gọi khác là tháp Hưng Thạnh nằm trên đường Trần Hưng Đạo, phường Quy Nhơn có niên đại từ cuối thế kỷ XII, đầu thế kỷ XIII. So với những tháp Champa khác còn tồn tại trên đất Bình Định (cũ) nay là tỉnh Gia Lai thì tháp Đôi có vị trí gần biển nhất, cách bờ biển chỉ tầm 4km về phía Đông Nam.

Tháp Đôi được xây dựng theo cấu trúc độc đáo gồm 2 tháp đứng song song nhau, công trình tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc Champa trên đất Bình Định. Các khối gạch xếp khít vào nhau và được kết dính với nhau bằng một chất kết dính đặc biệt, đây được xem là một kỹ thuật xây dựng độc đáo của người Chăm mà đến nay vẫn chưa giải mã được. Các phù điêu hình các con vật thần thoại ở Tháp Đôi mang ảnh hưởng của nghệ thuật Khmer thế kỷ XII-XIII.

Năm 1980, tháp Đôi Hưng Thạnh được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là di tích Kiến trúc Nghệ thuật. Đến nay, các hiện vật còn lại trong Tháp Đôi không nhiều, đa số không còn nguyên vẹn nhưng đều là những cổ vật quý giá. Đây là những sản phẩm điêu khắc độc đáo, tinh tế, thể hiện sống động đời sống văn hóa, tinh thần độc đáo của người Chăm xưa.

Điểm đặc biệt so với những tháp cổ Champa còn tồn tại ở Gia Lai là bên trong Tháp Đôi thờ bộ ngẫu tượng Linga - Yoni bằng sa thạch, được biểu thị thông qua hình tượng chiếc cối và chày giã gạo. Bộ ngẫu tượng này được tạc bằng sa thạch nguyên khối, có đế vuông với cạnh 1,86m, chiều cao 1,06m, phục chế lại từ nguyên mẫu dựa trên bản vẽ của nhà nghiên cứu người Pháp.

Các hình trang trí ở những góc tháp được chạm khắc tinh xảo, sinh động như hình tạp chủng đầu voi mình sư tử, tượng chim thần Garuda, hình người ngồi 6 hoặc 8 tay bằng đá. Đây được xem là cội nguồn của sự sáng tạo, là biểu tượng sống động thể hiện tín ngưỡng phồn thực của người Chăm xưa, nhằm cầu mong vạn vật sinh sôi nảy nở.

Là công trình kiến trúc cổ đặc sắc của người Chăm xưa, Tháp Đôi mang giá trị lớn về mặt lịch sử, văn hóa, mỹ thuật. Ngày nay, tháp Đôi là địa điểm du lịch nổi tiếng, thu hút đông đảo du khách khắp nơi tìm đến tham quan, chiêm ngưỡng kiến trúc, tìm hiểu văn hóa, lịch sử và check in.

Bên cạnh những yếu tố kiến trúc của một ngôi tháp Champa truyền thống, Tháp Đôi còn mang nét đặc trưng với khối hình lớn, vòm cửa ra vào và cửa giả vút lên như hình mũi giáo…Công trình này là một trong những ngôi tháp độc đáo nhất, gồm 2 phần chính: Phần dưới là khối thân vuông và phần mái tháp mặt cong.

Đêm Tháp Đôi – Sắc màu huyền thoại, đưa di sản văn hóa "chạm" đến du khách

Khi màn đêm buông xuống giữa lòng thành phố biển Quy Nhơn, Tháp Đôi không còn chỉ là một công trình kiến ​​trúc cổ yên tĩnh giữa dòng thời gian mà trở thành sân khấu huyền ảo của ánh sáng, âm nhạc và những câu chuyện văn hóa Champa được đánh thức.

Chương trình nghệ thuật thực cảnh “Đêm Tháp Đôi – Sắc màu huyền thoại” nhằm hưởng ứng Năm du lịch Quốc gia - Gia Lai năm 2026 tại Di tích Tháp Đôi đã mang đến cho di sản một diện mạo mới, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa trong từng thanh âm, vũ điệu. Không chỉ góp phần làm dậy giá trị văn hoá hóa năm, chương trình còn mở ra hướng đi mới cho du lịch Gia Lai khi biến di sản thành “điểm chạm” cảm xúc, níu chân du khách.

Ông Huỳnh Văn Lợi - Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cho biết: “Tháp Đôi là công trình kiến trúc Champa tiêu biểu, không chỉ là di tích lịch sử quý giá mà còn là biểu tượng văn hóa đặc sắc của vùng đất và con người Gia Lai. Việc tổ chức chương trình nghệ thuật trong không gian di sản là hướng đi đúng đắn, góp phần kết nối quá khứ với hiện tại, để di sản không chỉ được gìn giữ mà còn "sống", "chạm" đến công chúng bằng những trải nghiệm mới mẻ, hấp dẫn.

Theo ông Lợi, chương trình “Đêm Tháp Đôi – Sắc màu huyền thoại” hướng tới xây dựng sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc mang dấu ấn riêng của Gia Lai; lan tỏa giá trị di sản đến đông đảo người dân, du khách trong và ngoài tỉnh. Bên cạnh đó, hoạt động này còn nâng cao nhận thức cộng đồng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, được xem là bước đi cụ thể trong định hướng phát triển các sản phẩm du lịch đêm, du lịch trải nghiệm gắn với di sản. Qua đó, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú của du khách, gia tăng sức hút điểm đến và thúc đẩy kinh tế địa phương".

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, không dừng lại ở đêm khai mạc, chương trình nghệ thuật - thực cảnh "Đêm Tháp Đôi – Sắc màu huyền thoại" được định hướng là sản phẩm du lịch đêm thường xuyên. Nếu như trước đây, du khách chỉ được thăm quan Tháp Đôi vào ban ngày theo cách thông thường thì nay du khách đã được tham quan tháp vào ban đêm.

​

Sau đêm khai mạc, chương trình nghệ thuật - thực cảnh "Đêm Tháp Đôi – Sắc màu huyền thoại" đã diễn ra định kỳ từ 19h-21h tối thứ 6 hàng tuần, từ ngày 1/5 đến ngày 25/9. Đây là một trong những tín hiệu cho thấy ngành du lịch tỉnh Gia Lai bắt đầu có những thay đổi trong khai thác di sản phục vụ du lịch. Mô hình “di sản sống” không chỉ mang đến trải nghiệm mới lạ cho du khách về đêm mà còn góp phần làm cho giá trị văn hóa trở nên gần gũi, sinh động hơn trong đời sống

Ông Nguyễn Phạm Kiên Trung - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội du lịch tỉnh Gia Lai, cho hay: “Tháp Đôi từ lâu là điểm đến mang giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc. Không còn chỉ là một di tích tĩnh lặng giữa lòng biển, Tháp Đôi ngày nay đã thực sự “sống dậy” về đêm bằng ánh sáng, âm thanh và những trải nghiệm giàu cảm xúc. Sản phẩm mới này mở ra cơ hội để ngành du lịch xây dựng tour tuyến mới, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu của du khách và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến”.