Như Báo Nhà báo và Công luận đã đưa tin trong bài viết “Mẹ kế thừa nhận tát liên tiếp con gái 14 tuổi, cam kết không tái phạm”, vụ việc xảy ra khoảng 20h ngày 3/10 tại nhà riêng của bé gái ở xã Vĩnh Thành, tỉnh Phú Thọ.
Theo Báo cáo số 462/BC-UBND ngày 5/10 của UBND xã Vĩnh Thành, sau khi tiếp nhận thông tin từ Sở Y tế tỉnh Phú Thọ về phản ánh gửi đến Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, chính quyền địa phương đã chỉ đạo Ban Chỉ đạo Bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Công an xã, Trạm Y tế và các đơn vị liên quan xác minh vụ việc.
Cơ quan chức năng đã đến gia đình và trường học nơi bé gái theo học để nắm bắt tình hình. Tại buổi làm việc, em cho biết bị mẹ kế dùng tay tát liên tiếp vào mặt, đồng thời túm và giật tóc, khiến em hoảng hốt, mất bình tĩnh. Qua kiểm tra, cơ quan chức năng ghi nhận một vết tím nhỏ bên mặt phải của em, đồng thời yêu cầu các đơn vị liên quan tiếp tục theo dõi, bảo vệ trẻ.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, luật sư Trần Văn Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, phân tích các khía cạnh pháp lý của vụ việc.
Thừa nhận hành vi, cam kết không tái phạm không thay thế trách nhiệm pháp lý
+ Thưa luật sư, hành vi mẹ kế tát liên tiếp, túm giật tóc con riêng 14 tuổi có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nào?
- Hành vi này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy thuộc tính chất, mức độ và hậu quả thực tế.
Theo quy định được viện dẫn, người thực hiện hành vi có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt từ 5 đến 30 triệu đồng theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP; đồng thời, tùy đủ yếu tố cấu thành tội phạm, hành vi có thể bị xem xét về tội Cố ý gây thương tích hoặc tội Hành hạ người khác theo Điều 134 và Điều 140 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Đối với hành vi cố ý gây thương tích, việc xác định trách nhiệm hình sự không chỉ căn cứ vào tỷ lệ tổn thương cơ thể mà còn phải xem xét các tình tiết luật định. Khi nạn nhân là người dưới 16 tuổi, đây là yếu tố đặc biệt cần lưu ý trong quá trình đánh giá vụ việc.
Bên cạnh thương tích thể chất, cơ quan chức năng cần làm rõ cách thức thực hiện hành vi, mức độ và tần suất bạo lực, hậu quả đối với sức khỏe, tâm lý của trẻ cũng như các tình tiết liên quan. Những yếu tố này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định hành vi vi phạm và trách nhiệm pháp lý tương ứng.
+ Việc mẹ kế thừa nhận hành vi và ký cam kết không tái phạm có giúp người này được miễn hoặc giảm trách nhiệm pháp lý không thưa ông?
- Việc thừa nhận hành vi và ký cam kết không tái phạm không đương nhiên làm phát sinh căn cứ miễn trách nhiệm pháp lý, cũng không thể thay thế việc xem xét, xử lý vụ việc theo quy định.
Bản cam kết có thể ghi nhận thái độ của người vi phạm và ý thức khắc phục, nhưng không làm mất đi bản chất của hành vi đã xảy ra. Việc có được xem xét là tình tiết giảm nhẹ hay không phải căn cứ vào quy định pháp luật và các tình tiết cụ thể của vụ việc.
Do đó, cơ quan chức năng vẫn cần xác minh đầy đủ, đánh giá tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả đối với trẻ để quyết định biện pháp xử lý phù hợp.
Không thể chỉ nhìn vết thương bên ngoài để đánh giá bạo lực
+ Vậy cơ quan chức năng cần thu thập những chứng cứ nào để xác định mức độ bạo hành khi trẻ có thương tích nhẹ nhưng bị tổn thương tâm lý, ông có thể phân tích rõ?
- Theo Luật Trẻ em năm 2016, người 14 tuổi vẫn thuộc nhóm trẻ em cần được bảo vệ theo quy định pháp luật. Khi giải quyết vụ việc, cơ quan chức năng cần xem xét toàn diện tính chất, mức độ, tần suất của hành vi bạo lực, mối quan hệ giữa người thực hiện hành vi và nạn nhân, cũng như hậu quả thực tế đối với thể chất và tinh thần của trẻ.
Không thể chỉ căn cứ vào mức độ thương tích nhìn thấy bên ngoài để kết luận về tính chất vụ việc. Trong một số trường hợp, trẻ có thể chịu ảnh hưởng tâm lý đáng kể dù không có thương tích nghiêm trọng.
Việc thu thập chứng cứ cần được thực hiện khách quan, thận trọng, phù hợp với độ tuổi và tâm lý của trẻ. Cơ quan chức năng có thể lấy lời khai của trẻ và người làm chứng nếu có, thu thập tài liệu, dữ liệu ghi âm, ghi hình liên quan; đồng thời xem xét việc kiểm tra, giám định chuyên môn khi cần thiết để làm rõ hậu quả đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của nạn nhân.
Quá trình làm việc cần hạn chế gây thêm áp lực, tránh khiến trẻ phải kể lại sự việc nhiều lần không cần thiết, đồng thời bảo đảm quyền riêng tư và lợi ích tốt nhất của trẻ.
+ Theo ông, chính quyền và cơ quan bảo vệ trẻ em cần thực hiện những biện pháp gì để bảo đảm an toàn cho trẻ và ngăn bạo lực tái diễn?
- Trước hết, chính quyền địa phương và các cơ quan có trách nhiệm cần khẩn trương xác minh vụ việc, đánh giá nguy cơ trẻ tiếp tục bị bạo lực và triển khai biện pháp bảo vệ phù hợp. Trẻ cần được hỗ trợ y tế, tư vấn tâm lý khi cần thiết và theo dõi tình hình sau vụ việc.
Nếu nhận thấy nguy cơ mất an toàn, cơ quan chức năng cần xem xét biện pháp bảo vệ khẩn cấp, bố trí nơi chăm sóc an toàn hoặc tách trẻ khỏi người có hành vi bạo lực theo quy định pháp luật. Việc bảo vệ không nên dừng lại ở yêu cầu người vi phạm ký cam kết mà phải gắn với quá trình theo dõi, đánh giá nguy cơ tái diễn.
Khi trẻ tiếp tục bị bạo hành hoặc người thân không đủ khả năng bảo vệ, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thông tin về vụ việc đều có thể thông báo, tố giác và đề nghị cơ quan có thẩm quyền can thiệp.
Người dân có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, hoạt động miễn phí 24/7, hoặc liên hệ Công an, UBND cấp xã nơi trẻ cư trú để thông báo vụ việc và đề nghị hỗ trợ. Điều quan trọng nhất là bảo đảm an toàn cho trẻ, ngăn chặn nguy cơ bạo lực tiếp diễn và xử lý hành vi vi phạm theo đúng quy định pháp luật.
+ Trân trọng cảm ơn luật sư!
