Đầu tháng 3, hàng nghìn chủ xe Volvo bất ngờ phát hiện chiếc xe của mình được bổ sung trợ lý số sử dụng trí tuệ nhân tạo, vận hành trên nền tảng Google Gemini, có khả năng trò chuyện tự nhiên với người dùng.
Điểm đặc biệt nằm ở chỗ những chiếc xe này không phải xe mới xuất xưởng. Chúng đã được sử dụng trong nhiều năm, thậm chí có xe được mua từ năm 2020.
Volvo đã triển khai một bản cập nhật phần mềm từ xa, miễn phí cho phần lớn người dùng, áp dụng cho các xe sản xuất từ năm 2020 trở lại đây.
Điều này đồng nghĩa với việc nhiều chủ xe đi ngủ với một chiếc Volvo không có trợ lý AI và thức dậy với một chiếc xe sở hữu tính năng hoàn toàn mới.
Đây là một phần trong xu hướng đang ngày càng phổ biến trong ngành ô tô hiện đại, dù động thái của Volvo được xem là một trong những ví dụ ấn tượng nhất cho đến thời điểm hiện tại.
Ngày càng nhiều mẫu xe mới duy trì kết nối Internet liên tục và có khả năng tự tải về các bản cập nhật phần mềm. Nhờ đó, các hãng xe không chỉ khắc phục lỗi từ xa mà còn bổ sung thêm tính năng mới cho những chiếc xe đã bán ra thị trường, thay vì chỉ giới hạn công nghệ ở thời điểm xuất xưởng.
Làn sóng cập nhật đầu tiên chủ yếu tập trung vào phần mềm
Bản cập nhật phần mềm qua mạng của Volvo được triển khai cho các mẫu xe đời từ năm 2021 trở đi, sử dụng hệ thống thông tin giải trí dựa trên Android.
Ngoài việc bổ sung trợ lý AI Gemini, bản cập nhật còn giúp sắp xếp lại các ứng dụng thường dùng để người lái dễ thao tác hơn, đồng thời mang đến nhiều tùy chọn chế độ lái linh hoạt hơn cho các mẫu xe hybrid sạc ngoài, vốn có thể vận hành như xe điện hoặc xe xăng tùy vào hành trình.
Phần lớn các tính năng mới đều hoạt động thông qua màn hình cảm ứng trung tâm, cho thấy các bản cập nhật phần mềm hiện nay thường tập trung vào những yếu tố công nghệ cao và trải nghiệm số. Tuy vậy, cập nhật từ xa không chỉ dừng lại ở các tiện ích mang tính giao diện.
Một số bản cập nhật có tác động trực tiếp đến khả năng vận hành. Subaru gần đây đã bổ sung hệ thống lái rảnh tay trên đường cao tốc cho hàng nghìn xe Outback đã bán ra.
Hệ thống này hoạt động ở tốc độ lên tới 85 dặm mỗi giờ trên nhiều tuyến cao tốc, với điều kiện người lái vẫn phải quan sát đường và sẵn sàng tiếp quản khi xe yêu cầu.
Ở chiều ngược lại, có những bản cập nhật mang tính giải trí. Năm ngoái, hãng xe điện Rivian phát hành một bản cập nhật cho phép chủ xe kích hoạt các giao diện chủ đề Halloween, trong đó màn hình có thể mô phỏng bộ tụ điện flux trên chiếc DeLorean trong phim Back to the Future hoặc màn hình giọng nói của K.I.T.T. trong loạt phim Knight Rider thập niên 1980.
Tesla từ lâu cũng duy trì truyền thống phát hành bản cập nhật miễn phí dịp cuối năm, thường kết hợp giữa các cải tiến thực tế về an toàn và những tính năng mang tính vui nhộn, như trò chơi điện tử khi xe dừng đỗ.
Điểm chung là cả Volvo, Subaru, Rivian và Tesla đều không thu thêm chi phí cho các bản cập nhật kể trên.
Phần mềm cũng có thể mở khóa hiệu năng trên xe điện
Sự phát triển của xe điện mở ra một khả năng khác, đó là nâng cấp hiệu năng thông qua phần mềm.
Nhiều hãng xe sử dụng chung phần cứng cho các phiên bản công suất trung bình và phiên bản hiệu suất cao, trong đó sự khác biệt nằm ở cách lập trình. Phần mềm được dùng để giới hạn hoặc mở khóa khả năng của mô tơ điện và pin.
Một số nhà sản xuất cho phép người dùng trả tiền để tải về bản cập nhật nâng cao hiệu suất. Ford từng cung cấp gói nâng cấp giúp Mustang Mach E tăng thêm 100 lb ft mô men xoắn và cải thiện khả năng tăng tốc với mức giá 995 USD trong năm 2024.
Mercedes Benz cho phép chủ xe điện đăng ký thuê bao hàng tháng hoặc hàng năm để mở thêm công suất. Rivian cũng đã cung cấp gói nâng cấp Performance Package trong nhiều năm, giúp tăng cả công suất lẫn tầm hoạt động.
Cơ hội và rủi ro của xe định nghĩa bằng phần mềm
Cập nhật phần mềm từ xa mang lại nhiều hứa hẹn nhưng cũng khiến không ít người mua xe lo ngại.
Các hãng xe thường gọi tương lai này là xe được định nghĩa bằng phần mềm, nơi ô tô dần trở thành một nền tảng công nghệ di động, có thể cập nhật tương tự điện thoại thông minh. Khi đó, các tính năng có thể được thêm vào hoặc gỡ bỏ theo thời gian.
Điều này cũng mở ra những kịch bản gây tranh cãi. Một số hãng xe đã nói với nhà đầu tư rằng họ dự định thu phí thuê bao hàng tháng cho các tính năng trên xe.
Cách làm này giúp các nhà sản xuất giải quyết nhiều bài toán chi phí, bởi hiện nay họ phải lắp đặt trang bị khác nhau cho từng phiên bản.
Ví dụ, cùng một mẫu SUV cỡ nhỏ nhưng bản tiêu chuẩn có 8 loa, bản tầm trung có 12 loa và bản cao cấp có 16 loa, khiến nhà máy phải quản lý nhiều cấu hình khác nhau.
Trong tương lai, hãng xe có thể lắp sẵn 16 loa cho mọi phiên bản và chỉ kích hoạt số loa tương ứng với mức phí mà người dùng trả.
Tại Mỹ, người tiêu dùng cũng đang giữ xe lâu hơn bao giờ hết, với tuổi đời trung bình của một chiếc xe trên đường hiện vào khoảng 13 năm. Mô hình thuê bao giúp các hãng tiếp tục tạo doanh thu từ những khách hàng không còn mua xe mới thường xuyên.
Tuy nhiên, qua nhiều khảo sát, mô hình này vấp phải phản ứng tiêu cực khi người dùng không muốn tiếp tục trả tiền cho những tính năng trên tài sản mà họ đã sở hữu.
Dù vậy, khi các bản cập nhật được cung cấp miễn phí, công nghệ này mang lại lợi ích rõ ràng. Trợ lý giọng nói mới của Volvo có thể chỉ là khởi đầu cho một xu hướng dài hạn, nơi ô tô tiếp tục được cải thiện trong suốt vòng đời sử dụng.
Một lãnh đạo của Volvo cho biết hãng đang lên kế hoạch cho nhiều nâng cấp hơn nữa, với mục tiêu biến trải nghiệm sở hữu xe lâu dài thành chuỗi những bất ngờ tích cực cho khách hàng.
