Trước những ảnh hưởng nghiêm trọng của tình trạng lạm dụng rượu bia đến sức khỏe cộng đồng và gây ra các vấn đề xã hội phức tạp, Chính phủ đã ban hành Nghị định 117/2020/ NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu lực từ ngày 15/11, với các mức phạt rất nặng nhằm phòng chống tác hại của rượu bia. Một nội dung nhận được nhiều sự chú ý trong Nghị định 117 chính là mức chế tài, xử phạt 1-3 triệu đồng đối với các hành vi rủ rê, lôi kéo, xúi giục, kích động hay ép buộc người khác uống rượu bia. Nghị định 117 cũng quy định về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong phòng chống tác hại của rượu, bia, với mức phạt tiền 3-5 triệu đồng, nếu không thực hiện các biện pháp phòng chống tác hại của rượu bia trong cơ quan, tổ chức.
Những quy định mới trong Nghị định 117 sẽ góp phần kiểm soát việc sử dụng rượu bia tràn lan hiện nay. Ảnh minh họa
Đánh giá về các quy định của Nghị định 117, nhiều nhà quản lý cho rằng, đây là hành lang pháp lý quan trọng trong bối cảnh người sử dụng rượu bia ở nước ta ngày càng nhiều và không ít người phải tham gia các cuộc nhậu chỉ vì được rủ rê, lôi kéo, kích động, thậm chí bị ép buộc. Hơn nữa, mức phạt rất nặng và cụ thể đối với từng hành vi vi phạm sẽ góp phần hạn chế việc sa đà nhậu nhẹt, ảnh hưởng sức khỏe bản thân và gây rối an ninh trật tự. Ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Y tế, nhấn mạnh, những quy định mới trong Nghị định 117 sẽ góp phần kiểm soát việc sử dụng rượu bia tràn lan hiện nay.
Tuy nhiên, không ít người bày tỏ sự hoài nghi về tính khả thi của các quy định trên khi triển khai vào đời sống. Bởi lẽ, trong thực tế cũng có nhiều quy định về xử lý vi phạm hành chính liên quan tới sức khỏe, như việc cấm hút thuốc nơi công cộng, nhưng số người bị xử phạt vẫn rất ít. Ông Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, chia sẻ, Nghị định 117 đã cụ thể hóa các quy định của Luật Phòng chống tác hại của rượu bia bằng những mức xử phạt cụ thể cho các hành vi vi phạm, nhưng việc xử phạt không đơn giản, vì đây là việc rất tế nhị. Với hành vi uống rượu bia rồi lái xe, việc xử phạt được thực hiện hiệu quả vì chỉ cần đo nồng độ cồn của người lái xe là chứng minh được.
Thế nhưng, với hành vi xúi giục, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu bia, sẽ khó có những tiêu chí cụ thể để làm cơ sở xử lý vi phạm. Một số luật sư cho rằng, cần cụ thể hóa thế nào là xúi giục, thế nào là lôi kéo, thế nào là ép buộc uống rượu bia, từ đó mới có căn cứ xử lý hành vi vi phạm, tránh tình trạng quy định chỉ tồn tại trên giấy. Hơn nữa, cần quy trách nhiệm rõ ràng cho từng cơ quan, đơn vị và chủ thể nào sẽ đứng ra xử lý vi phạm để đảm bảo quy định pháp luật mới được thực thi nghiêm chỉnh, không dễ lờn.
TS Vũ Toản (giảng viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn - ĐH Quốc gia TP.HCM) cho rằng cần phải lên án hành vi xúi giục, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu bia. Bởi lẽ, xét về bản chất quan hệ con người trong xã hội, chúng ta phải có trách nhiệm với chính mình và cộng đồng khi uống rượu bia. Chưa kể việc này tiềm ẩn nhiều rủi ro, gây nhiều hệ quả tiêu cực, chẳng hạn như mâu thuẫn, xung đột trên bàn nhậu khi có lời lẽ, hành động vượt quá giới hạn hoặc khi tham gia giao thông...
“Xử phạt là đúng nhưng các điều khoản quy định cần xác định rõ thế nào là xúi giục, kích động hay lôi kéo người khác và những biểu hiện của nó là gì... Người ta hay nói rượu vào lời ra, nhiều khi hứng chí, việc ép ai đó ở lại uống thêm vài ly là chuyện thường thấy. Rồi cũng có rất nhiều trường hợp người dân mượn bàn nhậu để giải quyết hoặc trao đổi công việc, thế nên người bị ép đôi khi khó lòng từ chối”, ông Toản nêu quan điểm.
Đồng tình, luật sư (LS) Trần Minh Cường (Đoàn LS TP.HCM) chia sẻ, “ luật hóa” các hành vi bị dư luận lên án được coi là bước tiến bộ lớn, nhưng cũng đặt các cơ quan thực thi pháp luật vào thử thách trong “cuộc chiến” chống tác hại, sự lạm dụng rượu bia.
“Ép người khác uống rượu bia là hành vi không tốt, luật đưa vào chuẩn mực để cấm là phù hợp. Nhưng vấn đề đặt ra là chúng ta phải thực thi điều khoản này bằng cách nào. Chẳng hạn, phải hiểu như thế nào là hành vi xúi giục, kích động, lôi kéo người khác uống rượu bia? Lôi kéo uống đến mức nào (định lượng) thì bị xử phạt, hậu quả xảy ra nếu có (gây tai nạn, chết người…) có phải là yếu tố bắt buộc hay không... Nếu không được hướng dẫn cụ thể sẽ khó chấp hành và cũng khó xử lý trên thực tế”, LS Cường băn khoăn.
Phạm Thành
