Nhạc AI tràn ngập mạng xã hội: Cuộc xâm lăng của những ‘ngôi sao ảo’

Bản hit triệu view từ... vài dòng câu lệnh

Nếu trước đây, việc sản xuất một ca khúc đòi hỏi sự tham gia của nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất cùng hệ thống phòng thu và ê-kíp chuyên nghiệp thì nay, với sự hỗ trợ của AI, quy trình ấy đã trở nên vô cùng đơn giản. Chỉ cần nhập một vài câu lệnh mô tả, người dùng có thể tạo ra một bản nhạc hoàn chỉnh mà không nhất thiết phải có kiến thức nhạc lý hay kỹ năng chơi nhạc cụ.

Sự thuận tiện này đang thúc đẩy nhạc AI phát triển với tốc độ chưa từng có. Theo số liệu từ nền tảng phát nhạc trực tuyến Deezer (Pháp), số lượng ca khúc được tạo hoàn toàn bằng AI tải lên hệ thống tăng từ khoảng 75.000 bản/ngày vào tháng 4/2026 lên gần 90.000 bản/ngày vào tháng 7/2026.

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng nhanh chóng vượt khỏi phạm vi thử nghiệm của những người yêu thích công nghệ để trở thành một hiện tượng trên các nền tảng số. Hàng loạt ca khúc được sáng tác, phối khí hoặc thể hiện bằng giọng hát AI thu hút sự chú ý của công chúng, trong đó có “Say một đời vì em”, “Vạn lý sầu”, “Mưa chiều”, “50 năm về sau”, “Tự do như cơn gió”...

Vượt qua khỏi sự tò mò về công nghệ, sức hút của những sản phẩm này còn thể hiện qua lượng người nghe thực tế. Ca khúc “Say một đời vì em” do Ken Quách và Hương My Bông thực hiện hoàn toàn bằng AI đã đạt hơn 10 triệu lượt nghe sau hai tháng trên các nền tảng mạng xã hội. Trước sức lan tỏa của tác phẩm, ca sĩ Nguyên Vũ đã mua bản quyền, đầu tư thực hiện MV và thể hiện ca khúc. MV này nhanh chóng đạt hơn 2 triệu lượt xem trên YouTube.

Trong khi đó, “Vạn lý sầu” ra mắt năm 2025 trên kênh YouTube Tro Music đã vượt mốc 19 triệu lượt xem tính đến tháng 10/2026. Ca khúc “50 năm về sau”, vốn là một bài hát tiếng Trung được biết đến qua giọng hát của nam ca sĩ Hải Lai A Mộc, cũng tạo nên hiện tượng khi phiên bản lời Việt của tác giả Đặng Thanh Tuyền được AI thể hiện, thu hút hơn 13 triệu lượt xem sau vài tháng đăng tải.

Không chỉ tạo ra những ca khúc mới, AI còn tham gia vào trào lưu hát lại các tác phẩm đã quen thuộc với công chúng. Những bản cover “Diễm xưa”, “Hạ trắng” của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn theo phong cách rock thu hút hơn 1 triệu lượt nghe mỗi ca khúc. Nhiều video AI cover nhạc của Đàm Vĩnh Hưng, Quốc Thiên cũng đạt hàng triệu lượt xem.

Những con số này cho thấy nhạc AI đang dần hình thành một thị trường riêng, nơi công nghệ không chỉ hỗ trợ quá trình sản xuất mà còn trực tiếp tham gia vào hoạt động biểu diễn, phân phối và tiếp cận khán giả.

“Ngôi sao” không tồn tại ngoài đời thực

Nếu tại Việt Nam, nhạc AI chủ yếu gây chú ý qua những ca khúc lan truyền trên mạng xã hội thì trên thị trường quốc tế, công nghệ này đã tiến thêm một bước khi tạo ra những nghệ sĩ ảo có khả năng xây dựng hình ảnh và sự nghiệp âm nhạc chuyên nghiệp.

Một trong những trường hợp tiêu biểu là Xania Monet, nữ ca sĩ ảo được tạo ra bởi nhạc sĩ Telisha “Nikki” Jones thông qua nền tảng Suno. Chỉ trong thời gian ngắn, Xania Monet đã thu hút hàng triệu lượt nghe với những ca khúc mang màu sắc tự sự như “Let Go, Let God”, “How Was I Supposed to Know?” hay “I Asked for So Little”.

Sự kiện đáng chú ý là cuối năm 2025, nữ ca sĩ ảo này “ký hợp đồng” thu âm trị giá 3 triệu USD với hãng Hallwood Media. Danh mục âm nhạc của Monet đạt hàng chục triệu lượt nghe trực tuyến, kênh YouTube thu hút gần 30 triệu lượt xem cùng hàng trăm nghìn người theo dõi.

Một ví dụ khác là ban nhạc rock AI The Velvet Sundown, thu hút hơn 1 triệu người nghe hàng tháng trên Spotify. Những trường hợp này cho thấy AI không còn chỉ đảm nhiệm vai trò tạo ra một bản nhạc đơn lẻ mà có thể tham gia xây dựng cả một hình tượng nghệ sĩ, từ giọng hát, hình ảnh đến danh mục sản phẩm.

Theo nhận định của Billboard, AI đang góp phần “dân chủ hóa quá trình sáng tạo”, khi những người không có điều kiện tiếp cận ngành công nghiệp âm nhạc truyền thống vẫn có thể tạo ra sản phẩm và đưa đến công chúng. Đây là một thay đổi đáng chú ý, bởi rào cản về kỹ thuật, thiết bị và chi phí sản xuất vốn là những trở ngại đối với nhiều người muốn tham gia hoạt động âm nhạc.

Tuy nhiên, câu chuyện của Xania Monet cũng đặt ra vấn đề về bản chất của sáng tạo. Người đứng sau nhân vật này, Telisha “Nikki” Jones cho biết, cô trực tiếp viết lời ca khúc dựa trên trải nghiệm cá nhân và những câu chuyện của người thân, còn AI được sử dụng để tạo phần giọng hát. Theo Jones, công nghệ không thay thế con người mà giúp rút ngắn quá trình sản xuất, đưa ý tưởng đến gần hơn với công chúng.

Trường hợp này cho thấy ranh giới giữa sáng tạo của con người và sự hỗ trợ của máy móc không phải lúc nào cũng tách biệt tuyệt đối. Vấn đề nằm ở mức độ đóng góp của con người, cách sử dụng công nghệ và sự minh bạch đối với công chúng.

Nguy cơ “bội thực” nhạc rác

Sự bùng nổ về số lượng đang tạo ra một nghịch lý cho thị trường âm nhạc. Khi việc sản xuất một ca khúc trở nên dễ dàng, nguồn cung nội dung tăng nhanh nhưng không đồng nghĩa với việc chất lượng nghệ thuật được nâng lên tương ứng.

Thực tế, không phải sản phẩm nào được tạo ra bằng AI cũng nhận được sự đón nhận của khán giả. Một số dự án thử nghiệm như album 15 ca khúc thực hiện bằng AI của nhạc sĩ Thành Công, MV “Khúc ca hòa bình” với ca sĩ AI hay “Miền hoa ban ngày mới” của tác giả Vi Hoàng Anh chủ yếu thu hút sự tò mò, chưa tạo được dấu ấn rõ nét. Các MV thực hiện bằng AI có hình ảnh của Đan Trường, Thoại Nghi cũng từng nhận những ý kiến chê bai vì hình ảnh sai lệch, thiếu cảm xúc.

Ngay cả những sản phẩm được quan tâm cũng bộc lộ hạn chế về chuyên môn. Bản AI cover “Diễm xưa” từng gây chú ý khi mắc lỗi nghiêm trọng trong lời hát, làm sai lệch những câu ca quen thuộc của tác phẩm Trịnh Công Sơn. Điều này cho thấy khả năng mô phỏng giọng hát hay tạo ra một bản phối bắt tai chưa đồng nghĩa với việc AI có thể nắm bắt đầy đủ tinh thần và chiều sâu của tác phẩm âm nhạc.

Nhạc sĩ Huy Tuấn cảnh báo, nếu thiếu sự quản lý và điều tiết, việc lạm dụng AI có thể làm mất đi những giá trị đặc trưng của sáng tạo, chất nghệ sĩ, đồng thời tạo ra những thách thức mới về pháp lý. Ông lo ngại thị trường Việt Nam có thể sớm rơi vào tình trạng “bội thực nhạc rác AI”, gây tổn thương đến những giá trị sáng tạo.

Nỗi lo này không chỉ xuất phát từ số lượng sản phẩm tăng nhanh mà còn từ nguy cơ các thuật toán tạo ra những ca khúc có cấu trúc, giai điệu và cách thể hiện tương tự nhau. Khi nội dung dễ nghe, dễ lan truyền được sản xuất hàng loạt, những tác phẩm được đầu tư nhiều thời gian, công sức và kinh phí có thể bị chìm khuất giữa dòng chảy nội dung số.