Theo đó, việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh được xác định phải bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ, thống nhất trong hệ thống chính trị; quá trình thực hiện phải thận trọng, kỹ lưỡng, khoa học, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật.
Mục tiêu xuyên suốt của việc sắp xếp là thúc đẩy phát triển đất nước, kết hợp hài hòa giữa kế thừa, ổn định với đổi mới, phát triển. Đây là bước đi chiến lược, có tầm nhìn dài hạn nhằm mở rộng không gian phát triển, phát huy lợi thế, tiềm năng địa phương; hình thành các trung tâm kinh tế mới có sức cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế. Sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh đồng thời gắn với đổi mới quản trị nhà nước, tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, sau sắp xếp, cả nước sẽ còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 6 thành phố trực thuộc Trung ương và 28 tỉnh. Tất cả 23 đơn vị hành chính cấp tỉnh hình thành sau sắp xếp đều đáp ứng định hướng tiêu chuẩn theo quy định tại Điều 4 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15. Đáng chú ý, kết quả lấy ý kiến nhân dân cho thấy mức độ đồng thuận rất cao: trung bình cả nước có 96,19% người dân ủng hộ; 100% HĐND cấp tỉnh, huyện, xã của 52 địa phương liên quan đều biểu quyết tán thành chủ trương sắp xếp.
Tờ trình cũng nêu rõ, tổng biên chế cán bộ, công chức, viên chức theo định mức được giao tại 52 tỉnh, thành thực hiện sắp xếp là 447.657 người, gồm: 2.321 cán bộ, 79.118 công chức và 366.218 viên chức. Việc bố trí, sắp xếp nhân sự thực hiện theo Điều 11 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 và các văn bản hướng dẫn có liên quan.
Liên quan đến cơ sở vật chất, tài chính, tài sản công, các địa phương báo cáo hiện có tổng cộng 38.182 trụ sở cấp tỉnh, trong đó 33.956 trụ sở tiếp tục sử dụng và 4.226 trụ sở dôi dư sẽ được xử lý theo hướng dẫn của Bộ Tài chính và quy định của Chính phủ.
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, Ủy ban tán thành với các phương án sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh như đã thể hiện tại Đề án của Chính phủ. Việc sắp xếp này là một chủ trương đúng đắn, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong thực hiện cuộc cải cách lớn chưa từng có về tinh gọn bộ máy, phù hợp với trình độ phát triển, năng lực quản lý và yêu cầu mở rộng không gian phát triển.
Đối với hiệu lực của Nghị quyết, Chính phủ đề xuất bắt đầu từ ngày 1/7/2025. Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật kiến nghị xác định thời điểm có hiệu lực là từ ngày Quốc hội thông qua Nghị quyết, nhằm tạo cơ sở pháp lý triển khai các công tác bàn giao, chuẩn bị điều kiện tổ chức bộ máy và hoạt động của chính quyền địa phương tại các đơn vị hành chính mới.
Sau khi Quốc hội thông qua, Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai các giải pháp đồng bộ, từ kiện toàn tổ chức, sắp xếp cán bộ đến xử lý tài chính công, tài sản công. Các địa phương mới được hình thành có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cụ thể để chuyển giao chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm chính quyền mới hoạt động thông suốt từ thời điểm hiệu lực.
Theo chương trình kỳ họp đã được điều chỉnh, Quốc hội dự kiến sẽ biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025 vào ngày 12/6.
