Theo đề xuất tại dự thảo, nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500 m2 sẽ thuộc diện được miễn giấy phép xây dựng nếu không nằm trong các khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù về quy hoạch và kiến trúc.
Bộ Xây dựng cho biết, điều kiện để được miễn giấy phép xây dựng, đó là các công trình này không nằm trong: Khu chức năng, khu vực phát triển đô thị theo quy hoạch chung thành phố; khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, thành phố; khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực được xác định trong quy hoạch chung xã hoặc đã có quy chế quản lý kiến trúc.
Bên cạnh công trình là nhà ở riêng lẻ, Bộ Xây dựng cũng đề xuất mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng đối với nhiều loại công trình khác như công trình xây dựng đặc thù; công trình trên đất quốc phòng, an ninh; công trình thuộc lĩnh vực điện lực theo quy định của Luật Điện lực; cảng hàng không và các hạng mục phục vụ bảo đảm bay.
Các công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi cũng được đề xuất miễn giấy phép xây dựng nhằm giảm bớt thủ tục chồng chéo giữa các khâu quản lý.
Tại dự thảo, Bộ Xây dựng vẫn đề xuất giữ yêu cầu cấp phép đối với một số công trình thuộc dự án không do cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định. Đây chủ yếu là các công trình cấp III, cấp IV - nhóm công trình quy mô nhỏ, kỹ thuật không phức tạp và số lượng phát sinh trên thực tế không lớn.
Dù được miễn giấy phép xây dựng, trước khi khởi công, chủ đầu tư vẫn phải gửi thông báo khởi công xây dựng đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng tại địa phương (trừ một số trường hợp đặc thù). Hồ sơ gửi kèm tương đương hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xây dựng nhưng không bao gồm đơn đề nghị cấp phép. Công tác quản lý trật tự xây dựng sẽ được thực hiện ngay từ thời điểm tiếp nhận thông báo khởi công.
Dự thảo nghị định cũng tập trung mạnh vào cải cách thủ tục hành chính và đẩy nhanh chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng. Cơ quan soạn thảo đề xuất tất cả đối tượng đủ điều kiện sẽ được thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình. Người dân chỉ phải nộp một bộ hồ sơ điện tử thay vì hai bộ hồ sơ giấy như hiện nay.
Cơ quan quản lý về xây dựng sẽ không yêu cầu người dân cung cấp lại các giấy tờ đã được khai thác từ cơ sở dữ liệu quốc gia, trong đó có giấy tờ về quyền sử dụng đất.
Hàng loạt thủ tục liên quan đến hoạt động đầu tư xây dựng như giảm đối tượng phải thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng cũng được đề xuất cắt giảm. Cùng với đó, hướng đến đơn giản hóa hồ sơ trình thẩm định và rút ngắn thời gian xử lý dự án.
Bộ Xây dựng đặt mục tiêu cắt giảm tới 50% thời gian giải quyết thủ tục cấp giấy phép xây dựng so với hiện hành. Theo đó, thời gian cấp phép đối với nhà ở riêng lẻ chỉ còn 7 ngày làm việc, trong khi các công trình còn lại tối đa 10 ngày làm việc.
