Trong bối cảnh robot và các thiết bị thông minh ngày càng được ứng dụng sâu rộng vào hoạt động sản xuất, việc đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng công nghệ ngay từ sớm đang trở thành yêu cầu cấp thiết, nhằm đáp ứng sự chuyển dịch của thị trường lao động trong tương lai.
Tại Vòng Chung kết Toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026, khu vực miền Bắc đã diễn ra ngày 15/11, ông Nguyễn Viết Khiêm, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết: Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và tự động hóa đang làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống, sản xuất và quản trị xã hội.
"Trong bối cảnh đó, giáo dục không thể chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức, mà cần trang bị cho học sinh năng lực tư duy độc lập, khả năng thích ứng, sáng tạo và làm chủ công nghệ", ông Khiêm nói.
Theo ông Nguyễn Viết Khiêm, thông qua chủ đề “Synapse City” – Thành phố thông minh, cuộc thi đưa các em tiếp cận những bài toán gần gũi với thực tiễn, từ xử lý ô nhiễm môi trường đến vận hành và quản trị đô thị.
Với hệ sinh thái robot Leanbot kết hợp nền tảng Digital Twin và Pythaverse, các em không chỉ học cách lập trình để robot thực hiện một nhiệm vụ, mà còn được rèn luyện phương pháp tư duy, thử nghiệm, phân tích sai sót và hoàn thiện giải pháp.
"Giá trị lớn nhất của cuộc thi không chỉ nằm ở những chiếc cúp hay tấm huy chương hôm nay, mà chính là những năng lực các em tích lũy được qua từng thử thách. Khi một chương trình chưa hoạt động như mong muốn, các em học cách tìm nguyên nhân và điều chỉnh. Khi gặp một bài toán khó, các em học cách kiên trì, hợp tác và tìm ra hướng giải quyết. Đó là những phẩm chất rất cần thiết để trở thành những công dân có năng lực trong kỷ nguyên số", ông Nguyễn Viết Khiêm cho biết.
Trong khi đó, ông Đinh Viết Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Học viện Robot AI Edison, công nghệ robot đang có những thay đổi đáng kể về chi phí đầu tư và hiệu quả sử dụng. Nhiều tập đoàn lớn trong lĩnh vực công nghiệp đã đẩy mạnh ứng dụng các mô hình sản xuất tự động hóa.
Một trong những yếu tố thúc đẩy xu hướng này là chi phí robot hiện không còn cao như trước, trong khi khả năng vận hành liên tục và năng suất có thể mang lại lợi ích đáng kể cho doanh nghiệp.
Đối với những đơn hàng quốc tế đòi hỏi tiến độ, chất lượng và tính ổn định, việc ứng dụng robot giúp doanh nghiệp tổ chức sản xuất hiệu quả hơn, nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của đối tác.
Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư không chỉ phụ thuộc vào việc trang bị máy móc. Để dây chuyền tự động vận hành tốt, doanh nghiệp cần đội ngũ nhân lực có khả năng lập trình, điều khiển, giám sát và xử lý các tình huống kỹ thuật.
Theo ông Đinh Viết Tường, để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, đào tạo nhân lực tự động hóa cần có lộ trình liên thông giữa các cấp học, trong đó giáo dục nghề nghiệp và đại học phải gắn chặt với thực tiễn sản xuất.
Ở bậc tiểu học, giáo dục STEM nên tập trung khơi gợi sự quan tâm và khả năng khám phá công nghệ. Đến trung học cơ sở, học sinh cần làm quen với lập trình, điều khiển robot và giải quyết các nhiệm vụ cụ thể.
Ở bậc trung học phổ thông, hoạt động đào tạo cần chuyên sâu hơn, từng bước hình thành định hướng nghề nghiệp để học sinh lựa chọn các ngành kỹ thuật, công nghệ ở trình độ cao đẳng, đại học.
"Việc đưa robot và lập trình vào trường học không đơn thuần là bổ sung hoạt động ngoại khóa, mà còn giúp học sinh hình thành tư duy công nghệ thông qua thực hành, thử nghiệm và giải quyết vấn đề”, ông Đinh Viết Trường cho biết.
Vòng Chung kết Toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 - khu vực miền bắc đã diễn ra tại Trường THCS New School (Hà Nội), quy tụ 700 học sinh đến từ gần 50 trường học.
Sau vòng thi tại Hà Nội, các đội đáp ứng điều kiện tuyển chọn theo kết quả chính thức sẽ tiếp tục chuẩn bị cho Vòng Chung kết Quốc tế AIROC 2026, dự kiến diễn ra ngày 29/11/2026 tại Phú Thọ.
Theo Ban Tổ chức, AIROC 2026 không chỉ là một cuộc thi robotics mà còn góp phần thúc đẩy giáo dục STEM, hỗ trợ mục tiêu chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực khoa học-công nghệ. Việc tổ chức Vòng Chung kết Quốc tế tại Việt Nam được kỳ vọng tạo thêm cơ hội kết nối cộng đồng robotics trong nước và quốc tế, giúp học sinh Việt Nam mở rộng trải nghiệm trong lĩnh vực công nghệ.
