Tại văn phòng Amazon Web Services (AWS) ở San Francisco, Mỹ, 31 người tham gia chuyến tham quan học tập thuộc Tuần lễ Công nghệ Truyền thông và Trí tuệ Nhân tạo của Hiệp hội Truyền thông Tin tức Quốc tế (INMA) đã thảo luận về những thay đổi mà AI mang đến cho ngành báo chí.
Ông Eyal Knoll Wel Roth, chuyên gia trong lĩnh vực truyền thông tại AWS, nhận định làn sóng công nghệ lần này khác biệt so với những thay đổi kể từ thập niên 1990, bởi AI đang trở thành một phần cốt lõi trong hoạt động kinh doanh.
AI vừa tạo ra nội dung cạnh tranh với báo chí, vừa trở thành đối tượng truy cập thông tin và ảnh hưởng đến cách độc giả tìm thấy bài viết.
Mỗi loại khách truy cập cần một phiên bản trang web phù hợp
Theo bà Megha Kande, quản lý cấp cao về sản phẩm tại Amazon CloudFront, lưu lượng truy cập từ bot hiện đã vượt lưu lượng từ con người.
Tuy nhiên, giá trị mà các bot mang lại rất khác nhau. Bot của công cụ tìm kiếm vẫn đưa độc giả quay lại trang báo, với tỷ lệ khoảng một lượt giới thiệu cho mỗi 11-15 lần thu thập dữ liệu. Trong khi đó, các bot thu thập nội dung để huấn luyện mô hình AI chiếm phần lớn lưu lượng nhưng không trực tiếp mang lại lượt truy cập.
CloudFront có thể nhận diện khoảng 650 loại bot, giúp tòa soạn theo dõi hoạt động truy cập, giới hạn tốc độ hoặc chặn những bot không mong muốn.
Thay vì chặn tất cả, các tòa soạn có thể cung cấp nội dung tùy theo danh tính và mục đích truy cập. Bot chưa được xác minh có thể chỉ xem phiên bản rút gọn hoặc bài báo cũ. Bot thương mại có thể phải trả phí, trong khi các tác nhân AI hoạt động thay mặt độc giả được phép tương tác với một số chức năng trên trang web. Tòa soạn cũng có thể yêu cầu thanh toán thay vì cung cấp nội dung miễn phí.
Việc phân biệt bot còn giúp hạn chế những yêu cầu quảng cáo và dữ liệu phân tích không có giá trị, vốn làm tăng chi phí vận hành. Dù vậy, bà Kande lưu ý rằng hệ thống nhận diện không thể chính xác tuyệt đối. Với những lượt truy cập chưa rõ nguồn gốc, các tòa soạn có thể chuyển chúng đến phiên bản trang web không chạy mã quảng cáo hoặc phân tích dữ liệu.
Cấp phép nội dung để tạo nguồn thu từ AI
Ông Dev SenGupta, phụ trách sản phẩm dữ liệu và nội dung AI tại AWS, cho biết thị trường đang hình thành ba hình thức cấp phép. Đó là thỏa thuận trực tiếp giữa công ty AI và từng tòa soạn, mô hình tính phí theo mức độ sử dụng, cùng các thỏa thuận tập thể giữa nhiều tòa soạn hoặc doanh nghiệp.
Theo ông, các thỏa thuận cần làm rõ ai được truy cập, nội dung được sử dụng vào mục đích gì, tòa soạn nhận lại lợi ích nào và cách xác minh việc sử dụng.
Một nhà xuất bản Hà Lan chia sẻ rằng thỏa thuận tập thể với Google và Microsoft, áp dụng cho các tòa soạn tại nước này, mất khoảng 3 năm đàm phán và mang lại 3,2 triệu euro. Dù số tiền còn khiêm tốn, thỏa thuận đã tạo cơ sở pháp lý cho những bước thương lượng tiếp theo.
Ông Marcos Stupenengo, giám đốc điều hành kiêm chiến lược gia truyền thông kỹ thuật số tại AWS, cho rằng sức mạnh đàm phán phụ thuộc vào sự phối hợp giữa các tòa soạn. Khi các hãng thông tấn vẫn cung cấp miễn phí nội dung báo chí, các công ty AI sẽ ít có động lực trả tiền.
Các tòa soạn cũng cần định giá nội dung theo giá trị thay vì coi toàn bộ kho bài viết là một sản phẩm thống nhất. Bài điều tra độc quyền, phân tích chuyên sâu và dữ liệu lưu trữ có thể được định giá khác với thông tin phổ biến.
Dù vậy, nguồn thu từ việc thu phí bot hiện vẫn hạn chế. Bà Kande cho biết các tòa soạn chưa thực sự kiếm được tiền từ hình thức này. Theo ông Stupenengo, doanh thu bước đầu chủ yếu đến từ khách hàng doanh nghiệp, với mức chi trả có thể cao hơn đáng kể so với người dùng cá nhân.
Chiến lược ứng phó với AI còn phụ thuộc vào mô hình kinh doanh. Một tờ báo địa phương tại Mỹ, hoạt động theo mô hình đăng ký trả phí với đội ngũ biên tập 40 người, lựa chọn chặn bot và theo dõi thị trường thay vì đi đầu thử nghiệm.
Trong khi đó, một công ty truyền thông Canada có khoảng 2/3 doanh thu đến từ độc giả đang tập trung củng cố mối quan hệ trực tiếp với người đọc khi lưu lượng truy cập từ công cụ tìm kiếm suy giảm.
Các tòa soạn có nguồn thu đa dạng, đặc biệt là doanh thu trực tiếp từ độc giả, thường có nhiều dư địa hơn để thích ứng.
