Mạnh tay với hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện 38, mở đợt cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ ngày 7/5 đến ngày 30/5.
Tại Công điện này, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là sở hữu công nghiệp, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, bảo đảm số vụ việc xử lý tăng ít nhất 20% so với tháng 5 năm ngoái.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, lực lượng quản lý thị trường đã tiến hành kiểm tra nhiều địa điểm kinh doanh thời trang tại Hà Nội. Hàng trăm sản phẩm không hóa đơn, không chứng từ, mang dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bị niêm phong ngay tại chỗ.
Đơn cử, ngày 8/5, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã tiến hành kiểm tra một hộ kinh doanh tại phường Tây Tựu, Hà Nội. Tại đây, lực lượng chức năng đã phát hiện 464 sản phẩm thời trang của các thương hiệu lớn như Nike, Adidas, Gucci, Louis Vuitton, Burberry, Dior, Hermes, Puma, Lacoste.
Lô hàng gồm 34 chủng loại, toàn bộ đều chưa qua sử dụng, có tổng giá trị theo giá niêm yết tại cửa hàng hơn 148 triệu đồng. Tuy nhiên, chủ hộ kinh doanh không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của số hàng hóa trên. Qua xác minh ban đầu, lực lượng chức năng nhận định các sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu đang được bảo hộ tại Việt Nam.
Trước đó, ngày 7/5, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng tiến hành kiểm tra đột xuất cơ sở kinh doanh Phạm Luxu tại số 27 phố Tây Sơn, phường Kim Liên, Hà Nội.
Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện cơ sở đang bày bán công khai 140 sản phẩm gồm quần áo, giày dép, túi xách, ví da và thắt lưng mang nhãn hiệu Burberry và Gucci, các thương hiệu đang được bảo hộ tại Việt Nam.
Qua kiểm tra, chủ cơ sở không xuất trình được Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh theo quy định. Đáng chú ý, toàn bộ số hàng hóa đều không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp, không có bao bì sản phẩm và có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu. Tổng giá trị lô hàng theo giá niêm yết tại cửa hàng gần 100 triệu đồng.
Có thể thấy, hàng giả, hàng nhái, hàng lậu vẫn là vấn nạn nhức nhối của thị trường Việt Nam, không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường kinh doanh và uy tín của các doanh nghiệp chân chính.
Đợt cao điểm lần này được kỳ vọng sẽ tạo ra “cú siết” mạnh, góp phần lập lại trật tự thị trường. Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc vấn đề, cần sự vào cuộc đồng bộ và lâu dài của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cả người tiêu dùng. Bởi nếu chỉ xử lý theo từng đợt, trong khi nguồn cung hàng giả vẫn còn đất sống, thì cuộc chiến này sẽ khó có hồi kết.
Nham nhảm “đồ hiệu” giá rẻ tại các sàn thương mại điện tử
Mặc dù cơ quan chức năng đang vào cuộc mạnh tay xử lý vấn nạn hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhưng trên các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee vẫn không khó để bắt gặp các gian hàng công khai bày bán sản phẩm thời trang gắn mác “hàng hiệu” với giá rẻ bất thường.
Chỉ cần tìm kiếm các từ khóa như Dolce & Gabbana, Gucci hay Chanel trên thanh công cụ của Shopee, ngay lập tức xuất hiện hàng trăm gian hàng chào bán các sản phẩm mang thương hiệu này.
Nếu là hàng chính hãng, một chiếc áo thun của Dolce & Gabbana thường có giá không dưới 20 triệu đồng, thì tại nhiều gian hàng trên sàn, sản phẩm tương tự chỉ được rao bán với mức chưa tới 100.000 đồng.
Dù cơ quan chức năng chưa đưa ra kết luận đây là hàng giả hay hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhưng với mức chênh lệch giá lên tới khoảng 20 lần, người tiêu dùng cũng dễ dàng hiểu rằng rất khó để đặt niềm tin những sản phẩm này là hàng chính hãng.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, một chuyên gia trong lĩnh vực thương mại điện tử chia sẻ, hiện nay, các sàn thường có thuật toán để “quét” các sản phẩm hàng giả, hàng nhái thương hiệu trên sàn, hoặc xử lý vi phạm thông qua tố cáo của người tiêu dùng.
Tuy nhiên, nhiều chủ gian hàng lại sử dụng đủ chiêu thức để qua mặt hệ thống, như viết tắt tên thương hiệu, cố tình sai chính tả, chèn ký tự đặc biệt, hoặc sử dụng hình ảnh không hiển thị đầy đủ logo và tên nhãn hiệu nhằm né tránh cơ chế kiểm duyệt tự động.
Bên cạnh đó, các sàn thương mại điện tử cũng ban hành nhiều quy định khá chặt chẽ đối với hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhái. Nếu bị phát hiện hoặc bị người tiêu dùng tố cáo, gian hàng có thể bị khóa, thậm chí bị đóng vĩnh viễn. Tuy nhiên, không ít chủ cửa hàng sau khi bị xử lý lại tiếp tục mở gian hàng mới với thông tin đăng ký khác nhằm “qua mặt” hệ thống kiểm soát. Chính vì vậy, các quy định hiện hành nhiều khi vẫn bị lách luật khá dễ dàng.
Để xử lý tận gốc tình trạng hàng giả, hàng nhái trên sàn online, vị này cho rằng, cần có cơ chế kiểm soát chặt hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào thuật toán quét tự động.
Theo đó, các sàn cần siết chặt khâu xác thực người bán, áp dụng cơ chế định danh bắt buộc bằng giấy tờ pháp lý và tài khoản ngân hàng chính chủ để hạn chế tình trạng “đóng shop này, mở shop khác”. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế liên thông dữ liệu giữa các sàn và cơ quan quản lý nhằm nhận diện các tài khoản vi phạm lặp lại.
Ngoài ra, trách nhiệm của sàn thương mại điện tử cũng cần được nâng cao hơn, đặc biệt trong việc chủ động rà soát các sản phẩm có dấu hiệu bất thường về giá bán, thương hiệu hoặc lượng tiêu thụ.
“Một chiếc áo hàng hiệu có giá vài chục triệu đồng nhưng được bán với giá vài chục nghìn đồng thì rõ ràng phải được đưa vào diện cảnh báo rủi ro”, vị chuyên gia nói.
Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, nhiều ý kiến cho rằng cần tăng mạnh chế tài xử phạt đối với các hành vi kinh doanh hàng giả trên môi trường số, đồng thời buộc các sàn phải chịu trách nhiệm liên đới nếu để tình trạng vi phạm diễn ra công khai, kéo dài.
