Khi giá nhiên liệu ngày càng đắt đỏ, đặc biệt là dầu diesel tăng nhanh hơn xăng, không ít người sử dụng xe bán tải tìm đến những mẹo truyền miệng để giảm chi phí vận hành. Một trong những quan niệm phổ biến là hạ nắp thùng sau khi chạy xe sẽ giúp cải thiện khí động học, từ đó tiết kiệm nhiên liệu.
Tuy nhiên, các nghiên cứu và thử nghiệm thực tế cho thấy cách làm này không mang lại lợi ích như nhiều người vẫn nghĩ.
Theo các chuyên gia khí động học, nắp thùng của xe bán tải phát huy tác dụng tốt nhất khi được đóng và khóa ở vị trí thẳng đứng. Lúc này, không khí bị giữ lại trong thùng xe sẽ hình thành một vùng áp suất cao tương đối ổn định.
Vùng không khí này hoạt động tương tự như một tấm che thùng, giúp hạn chế luồng gió xoáy từ phía trên tràn vào khoang chở hàng, qua đó giảm lực cản tổng thể của xe khi di chuyển ở tốc độ cao.
Ngay cả khi không lắp tấm che thùng chuyên dụng, hiện tượng không khí bị giữ lại trong thùng vẫn tạo ra một “bong bóng” ổn định phía sau cabin.
Nhờ đó, luồng gió đi qua thân xe có xu hướng mượt hơn khi thoát ra phía sau, thay vì xoáy mạnh vào khu vực thùng xe trống. Sự khác biệt này không quá lớn, nhưng trong tính toán khí động học, chỉ cần hệ số cản gió của một mẫu bán tải cỡ lớn được cải thiện 0,001 thì mức tiêu thụ nhiên liệu đã có thể tăng thêm khoảng 0,1 dặm mỗi gallon.
Vấn đề đặt ra là vị trí của nắp thùng ảnh hưởng thế nào trong điều kiện sử dụng thực tế. Năm 2013, Consumer Reports đã tiến hành thử nghiệm với một mẫu Ram sử dụng động cơ V8 chạy đường cao tốc ở tốc độ 65 dặm mỗi giờ.
Khi nắp thùng được đóng, xe đạt mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình 22,3 dặm mỗi gallon. Khi hạ nắp thùng, con số này giảm khoảng 4%, xuống còn 21,5 dặm mỗi gallon. Kết quả cho thấy việc mở nắp thùng không những không giúp tiết kiệm mà còn làm xe tốn nhiên liệu hơn.
Một nghiên cứu khác do Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Canada công bố năm 2004 cũng đưa ra kết luận tương tự. Báo cáo chỉ ra rằng việc hạ hoặc tháo nắp thùng có thể làm lực nâng khí động học tăng tới 60%.
Sự gia tăng này khiến chiếc xe kém ổn định hơn ở tốc độ cao và kéo theo mức tiêu hao nhiên liệu cao hơn, dù mức chênh lệch không quá lớn trong điều kiện thông thường.
Ngay cả các chương trình truyền hình khoa học cũng từng kiểm chứng vấn đề này. Trong một tập phát sóng năm 2005, nhóm Mythbusters đã sử dụng hai chiếc Ford F 150 giống hệt nhau, một xe đóng nắp thùng và một xe mở nắp thùng.
Cả hai được đổ đầy nhiên liệu và chạy trên cùng một lộ trình cho đến khi cạn xăng. Kết quả cho thấy chiếc xe đóng nắp thùng đi được quãng đường dài hơn khoảng 30 dặm.
Với mức tiêu thụ trung bình khoảng 20 dặm mỗi gallon, chênh lệch này tương đương gần 1,5 gallon nhiên liệu, một con số đủ để tạo khác biệt về chi phí trong quá trình sử dụng lâu dài.
Từ các số liệu trên, có thể thấy niềm tin rằng mở nắp thùng sẽ giúp xe bán tải tiết kiệm nhiên liệu là không có cơ sở khoa học.
Trái lại, việc đóng nắp thùng giúp cải thiện khí động học, dù mức cải thiện không quá lớn nhưng vẫn mang lại lợi ích rõ ràng hơn trong vận hành hàng ngày.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng ngoài việc giữ nắp thùng ở vị trí phù hợp, người dùng xe bán tải có thể tiết kiệm nhiên liệu hiệu quả hơn bằng cách duy trì thói quen lái xe ổn định, hạn chế tăng tốc đột ngột, bảo dưỡng xe định kỳ và sử dụng lốp đúng áp suất.
Đây mới là những yếu tố có tác động rõ rệt và bền vững hơn đến mức tiêu hao nhiên liệu, thay vì trông chờ vào những mẹo chưa được kiểm chứng.
