Nhận diện nguy cơ trên các tuyến giao thương trọng điểm
Là trung tâm kinh tế, giao thương quốc tế sôi động nhất cả nước với hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và hạ tầng logistics quy mô lớn, TP.Hồ Chí Minh không chỉ sở hữu lợi thế lớn về phát triển thương mại mà còn phải đối mặt với áp lực lớn trong công tác quản lý nhà nước về Hải quan. Thực tế công tác kiểm soát Hải quan cho thấy, tội phạm ma túy ngày càng tinh vi và mang tính tổ chức cao. Các đối tượng thường lợi dụng sự thông thoáng trong hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh, chuyển phát nhanh hoặc ẩn nấp trong các lô hàng có quy trình kỹ thuật phức tạp để vận chuyển trái phép chất ma túy qua biên giới.
Đáng chú ý, bài toán quản lý tiền chất đang đặt ra không ít thách thức và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi, đây là nhóm hóa chất được sử dụng phổ biến, hợp pháp trong các ngành công nghiệp và dược phẩm, nhưng lại có nguy cơ cao bị lợi dụng để điều chế ma túy tổng hợp nếu công tác giám sát xuất hiện lỗ hổng.
Được biết, Chi cục Hải quan khu vực II hiện đảm nhận quản lý 19 đơn vị hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu (bao gồm 9 hải quan cửa khẩu cảng biển, 3 đơn vị khu chế xuất - công nghệ cao, 4 đơn vị khu công nghiệp và 3 đơn vị chuyên trách khác).
Thực tiễn quản lý Hải quan cho thấy, địa bàn rộng, lưu lượng hàng hóa lưu thông liên tục đòi hỏi lực lượng hải quan phải chủ động phân tích rủi ro, nhận diện chính xác các tuyến và mặt hàng trọng điểm; nếu chỉ tập trung vào khâu "phát hiện và bắt giữ" tại cửa khẩu, lực lượng chức năng sẽ luôn ở thế rượt đuổi bị động trước các thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đường dây xuyên quốc gia.
Nhận diện rõ những thách thức này, Chi cục Hải quan khu vực II đã chủ động tái cấu trúc phương thức vận hành thành một quy trình kiểm soát đồng bộ, liên tục và đa tầng, trong đó việc chặn đứng nguy cơ từ trước khi hàng hóa cập cảng như: phân tích thông tin hàng hóa, giám sát hoạt động xuất nhập khẩu và kiểm soát tiền chất… được đặt lên hàng đầu.
Ứng dụng công nghệ và phối hợp liên ngành
Để nâng cao hiệu quả phát hiện, phòng ngừa, Chi cục Hải quan khu vực II đã và đang đẩy mạnh việc khai thác hạ tầng kỹ thuật hiện đại. Các trang thiết bị chuyên dụng như: máy soi container, máy soi hành lý, thiết bị phát hiện ma túy cầm tay và máy quang phổ Raman được đưa vào vận hành thường xuyên, giúp công chức Hải quan kịp thời nhận diện những dấu hiệu bất thường trong hàng hóa, hành lý, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát tại các địa bàn công tác.
Tuy nhiên, trước tính chất di động và liên kết chặt chẽ của tội phạm ma túy, việc kiểm soát đơn lẻ tại cửa khẩu là chưa đủ. Chính vì thế, Chi cục Hải quan Khu vực II cũng đặc biệt chú trọng đến công tác phối hợp với các lực lượng chuyên trách như: công an, an ninh sân bay và các đơn vị chức năng nhằm kịp thời trao đổi thông tin. Cách làm này không chỉ giúp xác minh nhanh dấu hiệu vi phạm và tổ chức đấu tranh khi phát hiện vụ việc mà còn hình thành thế trận kiểm soát liên hoàn từ biên giới vào nội địa.
Đáng chú ý, từ thực tiễn đấu tranh, phòng ngừa cho thấy, doanh nghiệp kinh doanh, sử dụng tiền chất công nghiệp cũng là một mắt xích quan trọng trong công tác phòng, chống ma túy. Đặc biệt, trong bối cảnh các quy định về quản lý hóa chất, tiền chất có nhiều thay đổi, bổ sung, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này cũng cần chủ động cập nhật chính sách, rà soát danh mục hàng hóa và chuẩn hóa hồ sơ trước khi thực hiện thủ tục hải quan.
Chính vì vậy, Chi cục Hải quan Khu vực II cũng luôn chú trọng đẩy mạnh hướng dẫn thủ tục, cập nhật văn bản pháp luật mới và tháo gỡ vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời khuyến nghị các doanh nghiệp kinh doanh, sử dụng hóa chất cần chủ động triển khai các biện pháp tuân thủ pháp luật nhằm ngăn chặn vi phạm ngay từ khâu lập hồ sơ trong hoạt động xuất nhập khẩu cũng như góp phần ngăn chặn nguy cơ tiền chất bị lợi dụng vào các mục đích bất hợp pháp.
Công cuộc phòng, chống ma túy và quản lý tiền chất đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng chức năng cùng ý thức trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp. Việc chủ động kiểm soát từ sớm, từ xa của Chi cục Hải quan khu vực II không chỉ giữ vững an ninh trật tự địa bàn mà còn tạo môi trường giao thương an toàn, lành mạnh cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính trên địa bàn sôi động bậc nhất cả nước.
