Theo đó, UBND tỉnh Yên Bái vừa ra quyết định phê duyệt dự án đầu tư tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử - khảo cổ học Hắc Y, ở xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, với tổng vốn đầu tư gần 22 tỷ đồng.
Di tích Hắc Y là nơi chứa đựng những giá trị lịch sử vô giá về sự tồn tại và phát triển của một trung tâm Phật giáo. Ảnh: Văn Đức
Mục đích nhằm bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử của di tích, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, phát triển kinh tế du lịch, tạo điểm nhấn quan trọng trong tour du lịch qua miền Tây Bắc, xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa - lịch sử đặc biệt của khu vực Tây Bắc bộ.
Di tích lịch sử Hắc Y ở xã Tân Lĩnh (Lục Yên) được phát hiện năm 1995. Đây là một quần thể di tích kiến trúc tôn giáo - tín ngưỡng đình - đền - chùa và các công trình phụ trợ khác gồm núi Thần áo đen (Hắc Y), chùa tháp Hắc Y, chùa Dõng, đền Đại Cại, chùa Thượng Miện, chùa Bến Lăn, Ao Vua, Trường Đua, được trải khắp trên một diện rộng khoảng 2 km2.
Qua nhiều lần khai quật, các nhà khảo cổ phát hiện thấy tại quần thể di tích này không ít hiện vật có hình dạng và niên đại giống với những hiện vật được khai quật ở Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội như gạch, ngói, đá chân cột, lá đề, sen, cúc, tượng đất nung linh vật các loại như đầu rồng, phượng... cùng đồ thờ, đồ gốm sứ có niên đại thời Trần (thế kỷ XIII-XIV).
Các nhà khoa học lịch sử nhận định đây là quần thể kiến trúc Phật giáo quy mô lớn, như trung tâm văn hóa Phật giáo thời bấy giờ và được ví như Hoàng thành của Yên Bái.
Vào ngày 16 tháng Giêng hàng năm, người dân trong vùng cùng đông đảo du khách đến dâng hương bày tỏ lòng thành kính bậc tiền nhân đã có công dạy nhân dân khai sơn, lập ấp và cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, quốc thái dân an, nhân khang vật thịnh. Trải qua nhiều thế hệ, nơi đây trở thành địa điểm du lịch tâm linh nổi tiếng tại Yên Bái.
Quá trình sử dụng lâu dài, đặc biệt là sau cơn bão số 3, một số hạng mục, công trình bị ảnh hưởng, hư hỏng cần được tu bổ, tôn tạo.
Năm 2001, quần thể di tích lịch sử khảo cổ học này gồm hàng loạt các di tích như chùa Dõng, Ao vua, trường đua, chùa Thượng Miện, đồi Hắc Y, miếu Hắc Y, đền Đại Cại... đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia.
