Ngày 25/11, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố về chính sách, biện pháp hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch.
Trình bày dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đỗ Việt Hải cho biết, chính sách nhằm cụ thể hóa cơ chế, biện pháp quy định tại điểm b khoản 2 Điều 28 Luật Thủ đô. Dự thảo gồm 5 chương, tập trung vào ba nhóm chính sách chính: hỗ trợ trực tiếp khi chuyển đổi phương tiện; biện pháp hạn chế phương tiện phát thải; và phát triển hạ tầng trạm tiếp năng lượng sạch công cộng.
Về hỗ trợ tài chính, dự thảo đề xuất mức hỗ trợ bằng tiền cho cá nhân chuyển đổi xe mô tô, xe gắn máy sang xe điện với tỷ lệ 20% giá trị phương tiện, ưu tiên hộ nghèo và cận nghèo. Doanh nghiệp được hỗ trợ lãi vay tới 30% khi đầu tư phương tiện giao thông xanh hoặc phát triển dịch vụ cho thuê phương tiện xanh. Dự thảo cũng quy định hỗ trợ 50-100% lệ phí đăng ký phương tiện xanh và miễn phí tạm thời sử dụng lòng đường, hè phố đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho thuê phương tiện xanh.
Tại hội nghị, nhiều đại biểu nhận xét chính sách chuyển đổi phương tiện sạch là cần thiết nhưng nhạy cảm, tác động đến mọi nhóm đối tượng nên cần được nghiên cứu, đánh giá tác động sâu rộng.
PGS.TS Bùi Thị An, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn kinh tế (Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố), Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, đánh giá dự thảo phù hợp chiến lược quốc gia và yêu cầu cấp bách của thành phố nhưng còn thiếu quy định về tiêu chuẩn an toàn và cơ chế bắt buộc lắp đặt trạm sạc tại các công trình. Bà kiến nghị bổ sung tiêu chuẩn kỹ thuật cho pin, trạm sạc, hệ thống phòng cháy; yêu cầu chung cư mới bố trí tối thiểu 5-10% diện tích cho trạm sạc; khuyến khích xã hội hóa thông qua cơ chế công - tư hoặc miễn giảm tiền thuê đất 5 năm; xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu trạm sạc theo chuẩn quốc gia.
Ông Vũ Thành Vĩnh, thành viên Hội đồng Tư vấn Dân chủ - Pháp luật, cho rằng hạ tầng sạc công cộng đang là điểm yếu nhất của dự thảo khi thành phố thiếu nghiêm trọng trạm sạc và thiếu cơ chế xã hội hóa đầu tư. Ông đề nghị quy hoạch mạng lưới trạm sạc đến năm 2030, miễn giảm tiền sử dụng đất cho doanh nghiệp đầu tư; khuyến khích lắp đặt tại chung cư, bãi gửi xe, tuyến phố; đồng thời bổ sung quy định về an toàn pin, phòng cháy chữa cháy, thu hồi - tái chế pin và hoàn thiện quy chuẩn kiểm định xe điện.
Về chính sách hỗ trợ, ThS. Nguyễn Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hành khách công cộng thành phố, nhận định chi phí đầu tư phương tiện xanh vẫn cao, hạ tầng sạc và bảo trì còn rủi ro. Do đó, chính sách phải đủ mạnh để tạo động lực, bao gồm hỗ trợ tài chính, vay ưu đãi, miễn/giảm lệ phí đăng ký và lệ phí trước bạ, trợ giá vận tải công cộng, ưu đãi thuế và hỗ trợ đào tạo. Ông đề xuất bổ sung cơ chế đổi xe cũ lấy xe xanh với mức hỗ trợ cụ thể; hỗ trợ doanh nghiệp vận tải nhỏ qua gói tín dụng ưu đãi hoặc quỹ bảo lãnh; miễn hoặc giảm lệ phí trước bạ, đăng kiểm, cấp biển số; trợ giá vé phương tiện công cộng xanh; có chính sách khuyến khích đối với lực lượng xe công nghệ.
Đánh giá biện pháp hạn chế phương tiện hóa thạch trong Vành đai 1 và tiến tới Vành đai 2, ông Nguyễn Hoàng Hải cho rằng đây là bước đi mạnh mẽ nhưng cần thận trọng, tránh gây sốc cho người dân và doanh nghiệp vận tải nhỏ. Ông đề nghị đưa ra lộ trình chuyển đổi phù hợp năng lực tài chính của từng nhóm đối tượng; thiết lập quỹ hỗ trợ; có cơ chế miễn trừ tạm thời cho doanh nghiệp ở khu vực khó khăn.
Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh lộ trình chuyển đổi cần được đánh giá kỹ lưỡng, tránh gây ảnh hưởng đến nhóm lao động tự do, thu nhập thấp. Ông đề nghị tăng mức hỗ trợ trực tiếp cho cá nhân (hiện là 20% giá trị, tối đa 5 triệu đồng) để tạo động lực mạnh mẽ hơn; đơn giản hóa thủ tục chứng minh nơi cư trú; phân loại rõ đối tượng hỗ trợ và gắn tiêu chí với thu nhập, mức độ ô nhiễm của phương tiện cũ nhằm bảo đảm trọng tâm, tránh dàn trải.
