Phát biểu khai mạc tọa đàm, bà Trần Thị Khánh Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Truyền thông phát triển cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc làm chủ công nghệ không chỉ giúp các tòa soạn tối ưu nguồn lực mà còn hỗ trợ phóng viên, biên tập viên thích ứng
Theo bà Hòa, tọa đàm được tổ chức nhằm chia sẻ kiến thức, kỹ năng liên quan đến an toàn tác nghiệp báo chí, giúp nhà báo khai thác, xác minh và sử dụng thông tin an toàn, hợp pháp, minh bạch và có trách nhiệm trong môi trường số và AI.
Chia sẻ tại chương trình, ông Phạm Tấn Anh Vũ, Trưởng đại diện khu vực phía Nam, Công ty Cổ phần Giải pháp Trí thông minh nhân tạo Việt Nam (VAIS), cho rằng không gian mạng hiện nay không chỉ là công cụ phân phối tin tức mà đã trở thành “chiến trường thông tin” thực sự. Sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) và tội phạm mạng đang tạo ra nhiều rủi ro nghiêm trọng như tấn công phi kỹ thuật (Social Engineering), mã độc tống tiền (Ransomware), công nghệ giả mạo siêu thực (Deepfake)...
Ông Vũ nhấn mạnh, nhà báo hiện đối diện nguy cơ bị tổng hợp danh tính giả, ghép ảnh, ghép giọng nói, tạo video giả mạo nhằm hủy hoại uy tín cá nhân; bị tấn công tài khoản mạng xã hội để phát tán thông tin giả; thậm chí người thân cũng có thể trở thành mục tiêu gây sức ép nhằm cản trở hoạt động điều tra, tác nghiệp.
Đặc biệt, với nhà báo nữ, các cuộc tấn công trên không gian mạng thường đi kèm những bình luận công kích ngoại hình, tạo áp lực tâm lý khiến họ tự ti và rút lui khỏi không gian công cộng.
Để hạn chế rủi ro, ông Phạm Tấn Anh Vũ cho rằng nhà báo cần xây dựng tư duy phòng thủ mới, đồng thời chủ động tìm hiểu các quy định pháp lý liên quan như Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2026, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 và Bộ luật Hình sự sửa đổi 2025 để nhận diện rõ các nguy cơ trong môi trường số.
Đề cập vấn đề sử dụng AI có trách nhiệm trong truyền thông, ông Nguyễn Đức Lam, Viện Nghiên cứu chính sách và phát triển truyền thông (Hội Truyền thông số Việt Nam), cho biết trên thế giới hiện đã hình thành nhiều công cụ điều chỉnh hành vi liên quan đến AI như quy tắc đạo đức, quy tắc ứng xử, hướng dẫn kỹ thuật và các quy định pháp luật.
Tại Việt Nam, bên cạnh các quy định pháp lý mang tính bắt buộc, Chính phủ cũng khuyến khích xây dựng và phổ biến các bộ quy tắc ứng xử về AI, trong đó có Bộ quy tắc sử dụng AI có trách nhiệm trong truyền thông số.
Theo ông Nguyễn Đức Lam, nếu pháp luật đóng vai trò là “khung” bắt buộc thì các bộ quy tắc ứng xử sẽ giúp tạo sự đồng thuận, hỗ trợ tổ chức và cá nhân thực hành đúng chuẩn mực trong công việc hằng ngày.
Ông cho biết Bộ quy tắc sử dụng AI có trách nhiệm trong truyền thông số gồm 8 nguyên tắc cốt lõi như: tôn trọng phẩm giá con người; con người chịu trách nhiệm cuối cùng; phát triển bền vững; công bằng, chống phân biệt đối xử; minh bạch; đáng tin cậy; bảo vệ dữ liệu cá nhân; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Trên cơ sở đó, bộ quy tắc đưa ra 29 hướng dẫn cụ thể cho người dùng AI cùng 5 lưu ý riêng đối với quảng cáo trực tuyến nhằm bảo đảm việc ứng dụng AI vừa sáng tạo, vừa phù hợp pháp luật và chuẩn mực đạo đức.
Tại tọa đàm, các chuyên gia cũng thảo luận nhiều nội dung như nhận diện rủi ro và lằn ranh pháp lý, kỹ năng phòng vệ cốt lõi, ứng dụng AI trong phát hiện và xác minh thông tin, cũng như cách sử dụng pháp luật như một “lá chắn” bảo vệ nhà báo trong môi trường số.
Các ý kiến cho rằng, trước làn sóng công nghệ phát triển nhanh chóng, việc nâng cao nhận thức, kỹ năng số và trách nhiệm nghề nghiệp của đội ngũ làm báo khi sử dụng AI là yếu tố then chốt để bảo đảm an toàn tác nghiệp và giữ vững chuẩn mực báo chí trong thời đại số.
