Một nghiên cứu học thuật của chuyên gia podcast Rachel Sibley cho thấy những yếu tố tạo nên sức hút này có thể trở thành gợi ý quan trọng cho cách làm podcast tin tức.
Sibley trình bày kết quả nghiên cứu trong chương trình JILeaders của Đại học Lancashire và trao đổi tại hội nghị Newsrewired ngày 26/11 cùng Dan McLaughlin - biên tập viên podcast của Reach plc.
Người dẫn chương trình là yếu tố then chốt
Nghiên cứu xác định 6 yếu tố chung của podcast tường thuật hấp dẫn: chủ đề, nhân vật, bối cảnh, bối cảnh văn hóa, cốt truyện, quan điểm và người dẫn chương trình. Trong đó, người dẫn được xem là “thành phần bí mật” quyết định mức độ gắn bó của người nghe.
Theo Sibley, người dẫn trong podcast tội phạm thường vừa kể chuyện, vừa trở thành nhân vật, đồng thời đóng vai trò đại diện cho khán giả. Họ đặt câu hỏi, phản ứng và dẫn dắt câu chuyện theo đúng cách người nghe mong đợi. Đây là cách tiếp cận khác biệt so với podcast tin tức truyền thống - vốn ưu tiên khách quan và ngắn gọn.
McLaughlin nhận định việc khai thác cá tính người dẫn có thể khiến nhiều nhà báo “không thoải mái”, nhưng lại là yếu tố cần thiết để tạo sự lôi cuốn: “Chúng ta phải biến các nhà báo thành thương hiệu, không chỉ dựa vào thương hiệu tòa soạn”.
Cách dẫn dắt câu chuyện giúp giữ chân người nghe
Podcast Carrie Jade Does Not Exist, được trích dẫn trong nghiên cứu của Sibley, cho thấy rõ điều này. Người dẫn Sue Perkins đảm nhiệm vai trò dẫn dắt và phản ứng thay người nghe, trong khi đồng dẫn Katherine Denkinson - một nhà báo điều tra - cung cấp những bước ngoặt và tiết lộ quan trọng.
Câu chuyện không đi thẳng mà theo nhịp “hai bước tiến, một bước lùi”, tạo điều kiện cho người nghe khám phá từng tầng thông tin. Theo Sibley, người dẫn có thể “lùi lại”, yêu cầu giải thích hoặc nhấn mạnh chi tiết - phản ánh đúng nhu cầu của khán giả trong khoảnh khắc đó.
Nhịp kể chậm rãi, có không gian, trái ngược với phong cách báo chí truyền thống, nhưng lại hiệu quả trong podcast tường thuật.
Cá tính và chuyên môn của người dẫn quyết định giá trị chương trình
Sibley cho rằng người dẫn có USP (điểm khác biệt nổi bật) rõ ràng sẽ nâng tầm chương trình. Người nổi tiếng có thể giúp thu hút người nghe ban đầu, nhưng nội dung mới là yếu tố giữ chân khán giả.
McLaughlin lấy ví dụ podcast Go Doxx Yourself của Reach plc, do Tiến sĩ Rebecca Whittington dẫn dắt. Chương trình hiện mang tính phỏng vấn nhưng đang được xem xét chuyển sang hướng kể chuyện để tận dụng thế mạnh chuyên môn và sự hiểu biết sâu sắc của Whittington.
5 gợi ý dành cho tòa soạn
Nghiên cứu của Sibley đưa ra 5 khuyến nghị nhằm tăng sức hút cho podcast tin tức. Một là chọn người dẫn phù hợp, một người có kết nối thật với câu chuyện và có khả năng thể hiện cá tính. Hai là cho câu chuyện thời gian phát triển, không ngại nhịp kể chậm, xây dựng hồi hộp tự nhiên.
Ba là tận dụng đa nền tảng, dùng video, clip mạng xã hội và quảng cáo chéo để mở rộng tệp người nghe. Bốn là lên kế hoạch thực tế, nhất quán về nguồn lực và lịch xuất bản để xây dựng khán giả trung thành. Năm là sẵn sàng thích ứng, chuẩn bị phương án nếu người dẫn chính rời chương trình.
Những yếu tố tạo nên podcast tường thuật thành công
Theo Sibley, một podcast tường thuật thành công thường hội tụ các thành phần: chủ đề (câu hỏi hoặc thông điệp rõ ràng), nhân vật (con người được xây dựng đầy đủ, dễ kết nối), bối cảnh (môi trường giàu hình ảnh, tạo cảm giác nhập vai), bối cảnh văn hóa (câu chuyện gắn với vấn đề xã hội rộng lớn hơn), cốt truyện (cấu trúc chặt chẽ, có cao trào và hồi hộp), quan điểm (góc nhìn nhất quán dẫn dắt người nghe) và người dẫn chương trình (trung tâm kết nối mọi yếu tố).
