Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Jared Kushner đã công khai tầm nhìn của ông về Gaza trong giai đoạn hậu chiến, nhấn mạnh rằng kế hoạch tái thiết chỉ có một lộ trình duy nhất và không có phương án thay thế.
Bài trình bày được đưa ra ngay sau lễ ký hiến chương thành lập Hội đồng Hòa bình do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng, được xem là bước tiếp theo trong khuôn khổ kế hoạch ngừng bắn 20 điểm mà Israel và Hamas đã đạt được vào tháng 10.
Ông Kushner, con rể của Tổng thống Trump và là người tham gia vào tiến trình đàm phán trước đó, bày tỏ sự lạc quan về triển vọng tái thiết, đồng thời thừa nhận vẫn còn những thách thức lớn.
Trong phần trình bày, ông không đề cập chi tiết đến lực lượng ổn định quốc tế, một yếu tố từng được nêu trong đề xuất ban đầu về Gaza.
Phát triển hạ tầng và du lịch ven biển
Bản đồ Gaza được trình chiếu minh họa định hướng phát triển của vùng lãnh thổ.
Theo đó, một khu vực du lịch ven biển sẽ được quy hoạch dọc theo bờ Địa Trung Hải, với khả năng xây dựng khoảng 180 tòa nhà cao tầng, bao gồm các khách sạn.
Kế hoạch cũng đề cập đến một cảng biển ở phía tây nam Gaza, gần biên giới Ai Cập, cùng một sân bay được quy hoạch ở khu vực lân cận.
Các dự án đô thị mới
Ông Kushner giới thiệu hai dự án phát triển đô thị mang tên “Rafah Mới” và “Gaza Mới”.
Tại Rafah Mới, kế hoạch bao gồm việc xây dựng hơn 100.000 đơn vị nhà ở, hơn 200 trường học và trên 75 cơ sở y tế. Thời gian hoàn thành dự kiến là từ hai đến ba năm và công tác dọn dẹp đống đổ nát đã được khởi động.
“Gaza Mới” được định hướng trở thành một trung tâm công nghiệp, với mục tiêu đạt được 100% việc làm. Các hình ảnh mô phỏng cho thấy một đô thị hiện đại ven biển với những khu nghỉ dưỡng và văn phòng sang trọng.
Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể về nguồn lực, tiến độ và phương thức triển khai chưa được trình bày rõ ràng, trong bối cảnh phần lớn cơ sở hạ tầng tại Gaza đã bị hư hại nghiêm trọng sau thời gian dài xung đột.
Nguồn tài chính cho tái thiết
Theo ông Kushner, các chính phủ sẽ đóng vai trò cung cấp nguồn vốn ban đầu, với những cam kết dự kiến được công bố tại một hội nghị ở Washington trong thời gian tới. Ông cũng kêu gọi khu vực tư nhân tham gia đầu tư vào các dự án tái thiết.
Một số ý kiến từ phía Palestine và các tổ chức quan sát quốc tế bày tỏ quan ngại về tác động chính trị - xã hội của kế hoạch, cho rằng cần làm rõ hơn vai trò và quyền tự quyết của người Palestine trong quá trình thực hiện.
Vấn đề an ninh và rút quân
Hiện tại, quân đội Israel đang hiện diện trên hơn một nửa lãnh thổ, bao gồm cả thành phố Rafah.
Kế hoạch ngừng bắn trước đây từng đề cập đến việc thành lập một lực lượng ổn định quốc tế nhằm hỗ trợ quá trình rút quân của Israel. Tuy nhiên, trong bài trình bày lần này, ông Kushner không đưa ra nội dung cụ thể liên quan đến lực lượng đó.
Việc rút quân của Israel được đề cập ngắn gọn: “Phi quân sự hóa toàn bộ Gaza cho phép Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) rút toàn bộ về vành đai an ninh”.
Ông Kushner cho biết quá trình phi quân sự hóa sẽ do một ủy ban mới giám sát, cơ quan này được mô tả là bộ phận thực thi của Hội đồng Hòa bình, với các thành viên do người Palestine bổ nhiệm.
Theo kế hoạch, các loại vũ khí hạng nặng, đường hầm và cơ sở quân sự sẽ bị tháo dỡ, dù quy trình cụ thể chưa được công bố.
Chính quyền Palestine (PA) bày tỏ lo ngại rằng ủy ban kỹ trị mới có thể ảnh hưởng đến vai trò chính trị của họ. Trong bản trình bày, PA được đề cập như chính quyền dân sự tương lai của Gaza, với điều kiện tiến hành cải cách.
Trong khi đó, vai trò của Cơ quan Cứu trợ và Công tác của Liên Hợp Quốc dành cho người tị nạn Palestine (UNRWA) không được nêu rõ. Ông Kushner cho biết kế hoạch sẽ tham khảo các mô hình cung cấp dịch vụ giáo dục và y tế từ nhiều quốc gia khác nhau.
Đây không phải lần đầu ông Kushner đưa ra một tầm nhìn phát triển cho Gaza. Năm 2019, ông từng thúc đẩy sáng kiến kinh tế tương tự tại Bahrain, nhưng chưa được triển khai trên thực tế.
