Đặc sắc lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui của người Jrai

Nghi lễ cúng cầu mưa Yang Pơtao Apui (Vua Lửa) là văn hóa tín ngưỡng dân gian đặc trưng của đồng bào dân tộc Jrai, nhằm cầu mong trời đất ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, đời sống đồng bào no đủ, mọi người được bình an khỏe mạnh…

Nghi lễ cúng cầu mưa thường diễn ra vào giai đoạn cao điểm của mùa khô, thời điểm thường xảy ra hạn hán gay gắt, khốc liệt.

dac sac le cau mua yang potao apui cua nguoi jrai hinh 1

Ông Rah Lan Hieo (đứng) làm động tác xoang như đại bàng cất cánh để gửi lời thỉnh cầu đến thần linh. Ảnh: V.Chi

Những năm gần đây, lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui được thực hiện vào dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 hàng năm, tại Khu Di tích lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi (xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai), được đông đảo người dân và du khách chờ đón.

Năm nay, nghi thức cúng cầu mưa được phục dựng nguyên bản theo phong tục của người Jrai bản địa. Nghi thức cúng do ông Siu Phơ (phụ tá của Vua Lửa thứ 14) thực hiện.

Mở đầu nghi lễ, ông Siu Phơ dẫn đầu đoàn nghi lễ rước lễ vật lên đỉnh núi thần Chư Tao Yang để thực hiện các nghi thức. Bộ chiêng Ơi Tú gồm 1 chiếc trống lớn làm từ da trâu, 3 chiếc cồng và 1 con heo đen còn sống khoảng 60 kg cùng được đưa lên núi thần làm lễ vật.

Tương truyền, các đời Vua Lửa phải kiêng ăn thịt bò, thịt ếch, nhái bởi bò là con vật gắn bó, giúp nông dân cày ruộng, trồng tỉa mùa màng; còn ếch, nhái là con vật báo trời mưa vì vậy chiếc trống dùng trong lễ cúng phải được làm từ da trâu; thịt heo phải là heo đen còn tơ, heo càng to càng thể hiện lòng thành kính của dân làng với các vị thần linh.

Sau khi lửa được nhóm lên, heo đã được làm thịt, ông Rah Lan Hieo (cũng là phụ tá của Vua Lửa thứ 14) bày thịt ra đĩa cùng các lễ vật gồm 1 ghè rượu, 1 tô gạo. Khi ngọn nến được thắp sáng cũng là lúc tiếng cồng, tiếng trống vang lên, ông Siu Phơ chắp tay lạy 3 lạy và bắt đầu bài cúng.

Vừa khấn, ông Siu Phơ vừa lấy gạo, thịt trong tô vãi ra xung quanh để mời thần Núi, thần Sông, thần Gỗ, thần Đá… cùng về dự lễ.

dac sac le cau mua yang potao apui cua nguoi jrai hinh 2

Biểu diễn cồng chiêng tại lễ hội cầu mưa. Ảnh: V.Chi

Tiếp đến, ông rót rượu vào 1 cái tô đồng, lấy thịt đem đến đổ vào gốc cây và khe núi như để tưởng nhớ các Pơtao Apui đã khuất núi, cầu xin các Pơtao Apui phù hộ cho lời cầu khấn thành hiện thực.

Lễ hội cúng cầu mưa Yang Pơtao Apui ở huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai đã được Bộ VHTT&DL công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015.

Khi ông Siu Phơ quay trở lại ché rượu, ông Rah Lan Hieo từ từ đứng dậy, làm động tác xoang như đại bàng cất cánh để đưa lời khấn đến các thần linh. Tất cả được thực hiện một cách nhịp nhàng.

Trong không gian núi rừng linh thiêng, ngoài tiếng cồng chiêng, tiếng thầy cúng, mọi người đều yên lặng dõi theo bởi họ tin rằng chỉ khi kính trọng các vị thần thì sẽ được thần linh phù hộ.

Năm nay, toàn bộ nghi lễ được Ban tổ chức livestream trực tiếp qua màn hình lớn giúp người dân và du khách có thể theo dõi từ xa. Đồng thời, cùng với lễ cầu mưa là Hội thi văn hóa thể thao các dân tộc thiểu số với nhiều nội dung: Diễn tấu cồng chiêng, đan lát, dệt thổ cẩm, tạc tượng và các môn thi đấu thể thao đẩy gậy, bắn nỏ, đi cà kheo…

dac sac le cau mua yang potao apui cua nguoi jrai hinh 3

Các nghệ nhân trình diễn dệt thổ cẩm. Ảnh: Vũ Chi

Đến với không gian lễ hội, du khách không chỉ được tìm hiểu các nghi lễ truyền thống, tham quan, mua sắm các mặt hàng lưu niệm, các sản phẩm đặc trưng từ thổ cẩm, nhạc cụ, trang sức; được thưởng thức các món ăn truyền thống của đồng bào Jrai như cơm lam, gà nướng, rượu cần… mà còn được tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật đặc sắc; được xem các nghệ nhân biểu diễn cồng chiêng, tạc tượng nhà mồ, đan lát, dệt thổ cẩm, hát dân ca và cùng trải nghiệm, đắm chìm vào những điệu múa xoang uyển chuyển trong các lễ cúng nhà rông, cúng bến nước…

Thế Vũ

Xem thêm

“Nhặt lại thời gian” và những trăn trở yêu thương

“Nhặt lại thời gian” và những trăn trở yêu thương

(CLO) Sinh ra và lớn lên trong thời bao cấp “bát cơm trắng ngày ấy là một thứ xa xỉ”, nhà thơ, nhà báo Nguyễn Xuân Hùng, sinh năm 1965, quê thôn Yên Lạc 3, xã Đồng Văn, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc cũ nay là xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ. Lúc còn nhỏ đi học anh chưa bao giờ nghĩ sau này mình trở thành nhà báo, nhà thơ, thành một “sỹ quan” trong cơ quan báo chí của tỉnh!

Hợp tác văn hóa tạo nền tảng kết nối Việt Nam - Romania

Hợp tác văn hóa tạo nền tảng kết nối Việt Nam - Romania

(CLO) Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, những thế hệ người Việt Nam được đào tạo tại Romania là cầu nối quan trọng giữa hai nước. Nền tảng văn hóa, giáo dục và tình hữu nghị được vun đắp qua nhiều thập kỷ đang mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư.

Xã biên giới Gia Lai rộn ràng chuẩn bị lễ cúng nhà rông truyền thống

Xã biên giới Gia Lai rộn ràng chuẩn bị lễ cúng nhà rông truyền thống

(CLO) Những ngày này, tại làng Bua, xã Ia Pnôn, tỉnh Gia Lai, không khí chuẩn bị lễ cúng nhà rông truyền thống của người Jrai diễn ra rộn ràng. Không chỉ là một nghi lễ tâm linh, đây còn là dịp để cộng đồng cùng hướng về cội nguồn, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Đại nhạc hội 'Muôn sắc Việt Nam' nóng lên trước giờ G

Đại nhạc hội 'Muôn sắc Việt Nam' nóng lên trước giờ G

(CLO) Chỉ 8 phút sau khi mở cổng đăng ký trực tuyến sáng 19/11, toàn bộ vé miễn phí dành cho công chúng tham dự đại nhạc hội “Muôn sắc Việt Nam” tại sân vận động Quốc gia Mỹ Đình đã được đăng ký hết. Sức hút của chương trình đến từ dàn nghệ sĩ nổi tiếng cùng quy mô tổ chức và nội dung nghệ thuật giàu bản sắc dân tộc.

Khám phá dấu ấn kiến trúc Pháp tại Việt Nam qua hơn 300 tài liệu lưu trữ

Khám phá dấu ấn kiến trúc Pháp tại Việt Nam qua hơn 300 tài liệu lưu trữ

(CLO) Ngày 23/11 tới, tại Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và Tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu (12 Đào Tấn, Hà Nội), Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) phối hợp với Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam sẽ tổ chức khai mạc triển lãm “Phong cách kiến trúc Pháp tại Việt Nam 1858-1945 trong tài liệu lưu trữ”.

Cỡ chữ bài viết: