Lễ hội Kin lẩu khẩu mẩu năm 2025 vừa được UBND xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu tổ chức tại bản Huổi Én.
Theo ông Trịnh Khắc Tấn, Phó Chủ tịch UBND xã Phong Thổ, Lễ hội Kin lẩu khẩu mẩu, còn gọi là Lễ hội Cốm mới - lễ tạ ơn hồn lúa - một nghi lễ quan trọng trong đời sống nông nghiệp của người Thái trắng vùng Mường So, xã Phong Thổ.
Lễ hội Kin lẩu khẩu mẩu được tổ chức hàng năm vào cuối thu, khi lúa chín rộ, vàng óng khắp cánh đồng. Đây là dịp để người Thái trắng bày tỏ lòng biết ơn trời đất, thần linh đã phù hộ cho bản làng mùa màng bội thu, con người mạnh khỏe, cuộc sống no đủ…
Ông Trịnh Khắc Tấn cho biết, việc địa phương tổ chức Lễ hội Kin lẩu khẩu mẩu nhằm gìn giữ nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Thái và cũng là dịp quảng bá tiềm năng du lịch, tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc trên địa bàn, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
Thời gian tới, xã Phong Thổ tiếp tục quan tâm bảo tồn văn hóa các dân tộc bằng việc duy trì, tổ chức thường niên các lễ hội; khuyến khích đồng bào bảo tồn văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh cho nhân dân.
Dân tộc Thái có nguồn gốc bản địa, cư trú lâu đời ở xã Phong Thổ. Trải qua nhiều thế hệ, đồng bào đã tạo ra một kho tàng văn hóa, dân ca, dân vũ, lễ hội độc đáo, trong đó có Lễ hội Kin lẩu khẩu mẩu.
Theo truyền thống, vào dịp tháng 9 âm lịch, sau khi thu hoạch lúa mùa xong bà con người Thái trắng, xã Phong Thổ lại nô nức tổ chức lễ hội này.
Lễ hội Kin lẩu khẩu mẩu gồm 2 phần. Phần lễ là các nghi thức rước hồn lúa, cúng hồn lúa, giã cốm cầu bình an, cúng thần linh cầu phúc và tạ ơn. Phần hội là các hoạt động văn hóa văn nghệ, các trò chơi dân gian…
Mở đầu nghi lễ, tại một thửa ruộng đã được chọn từ trước trên cánh đồng Mường So, thầy cúng làm lễ xin phép thần linh được mang lúa về. Sau nghi thức này, những khoanh ruộng lúa nếp đẹp nhất (nếp thơm, nếp tan, nếp hoa...) được các cô gái Thái cắt cườm mang về dâng cúng và làm cốm mới.
Lúa cắt về được thầy mo và đội nhạc lễ rước lúa vào nhà lễ để thực hiện nghi thức cúng hồn lúa.
Một phần lớn lúa mới cắt về được nướng trên bếp than hồng cho ấm rồi đem giã cốm. Công việc chế biến lúa cốm khá phức tạp. Lúa được nướng trong lửa nhỏ, lật liên tục cho nóng đều đến khi nứt hạt và dậy mùi thơm. Đây là công đoạn quan trọng quyết định độ ngon của cốm, bởi nếu quá lửa sẽ bị cứng, nếu non lửa sẽ mất đi độ dẻo.
Khi nướng xong thì cho thóc vào cối giã. Phần nghi thức giã cốm do hai nhóm nam nữ thực hiện, thể hiện sự hòa hợp âm dương, giao hòa đất trời; người giã phải đều tay, liên tục và nhịp nhàng để nhịp chày vừa đủ. Người Thái trắng còn có quan niệm, tiếng chày giã càng to thì vụ sau sẽ càng bội thu hơn…
Cốm giã xong được làm sạch, gói trong lá dong xanh rồi mang vào nhà cúng tế cùng những lễ vật khác là nông phẩm của người dân như gà, lợn, bánh kẹo...
Cúng tế xong, thầy cúng cùng bà con vãi cốm ra xung quanh nhà cúng tế để tượng trưng cho sự sung túc, no đủ, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Hạt cốm xanh thơm dẻo được chia lộc, ban phát cho mọi người cùng hưởng lộc trời.
Sau phần lễ là đến phần hội. Những tiết mục của các đội văn nghệ quần chúng được giao lưu, chia sẻ tại lễ hội tạo nên không khí vui tươi sau những ngày lao động vất vả.
Trong đó, có rất nhiều tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc như: Múa nón đặc trưng của dân tộc Thái trắng, đánh cầu lông gà, kéo co, tung còn, én cáy… tạo cho lễ hội những điểm nhấn, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân và khách du lịch.
Lễ hội Kin lẩu khẩu mẩu của đồng bào Thái trắng ở xã Phong Thổ, thể hiện sự trân trọng và tôn vinh nghề nông - nghề gắn bó bao đời với cuộc sống của họ.
Đến với lễ hội Kin lẩu khẩu mẩu, người dân, du khách được hòa mình trải nghiệm các hoạt động văn hóa, thể thao dân gian truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Thái nơi vùng cao Tây Bắc.
Nhiều du khách bày tỏ ấn tượng với những nghi thức lạ mắt, đặc biệt là được thưởng thức món cốm của người Thái, được cùng người dân bản vui hội kéo co, đánh cầu…
