Diễn ra từ ngày 24 đến 30/10, Cuộc thi đợt 1 quy tụ 16 đơn vị nghệ thuật và cơ sở đào tạo đến từ nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, với 52 tiết mục dự thi, gồm 35 tiết mục độc tấu và 17 tiết mục hòa tấu.
Sau 5 ngày tranh tài, Ban Tổ chức đã trao 6 giải Nhất, 12 giải Nhì cho các nghệ sĩ, nhạc công, ban nhạc và nhóm nhạc xuất sắc. Hội Nhạc sĩ Việt Nam trao 14 giải thưởng cho các đơn vị, nghệ sĩ, nhạc công có thành tích tốt tại cuộc thi.
Với chủ đề “Âm sắc Việt, hội tụ, tỏa sáng”, các tiết mục dự thi mang đến nhiều màu sắc âm nhạc phong phú, phản ánh sự đa dạng của nghệ thuật biểu diễn nhạc cụ dân tộc tại các đơn vị kịch hát dân tộc, ca múa nhạc và cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp. Từ âm nhạc cung đình, nhạc cổ Huế đến âm nhạc Khmer, đờn ca tài tử và cải lương Nam Bộ, mỗi đơn vị đã góp phần giới thiệu những sắc thái âm nhạc đặc trưng của vùng miền.
Đáng chú ý, cuộc thi năm nay có sự tham gia của hai đơn vị nghệ thuật ngoài công lập là Trường nhạc Xuân Việt (Công ty CP Truyền thông Xuân Việt) và Công ty TNHH Dấu ấn Show.
Đánh giá kết quả chuyên môn, NSND Thanh Tâm, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo, ghi nhận sự đầu tư của các đơn vị cho chương trình và từng tiết mục. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nghệ sĩ trẻ thể hiện các bài bản cổ với phong thái tự tin, am hiểu và khả năng biểu diễn ấn tượng là tín hiệu đáng khích lệ. Một số nghệ sĩ còn chủ động sáng tác và trình diễn chính tác phẩm của mình, thể hiện tinh thần sáng tạo và mong muốn đóng góp những tác phẩm mới cho nhạc cụ dân tộc.
Tuy nhiên, trình độ chuyên môn giữa các đoàn chưa đồng đều; chất lượng một số tiết mục chưa đáp ứng yêu cầu, từ kỹ thuật diễn tấu đến khả năng xử lý và thể hiện chiều sâu tác phẩm. Số lượng tác phẩm thực sự nổi bật về chất lượng nghệ thuật còn hạn chế.
Việc sử dụng nhạc cụ điện tử trong một số tiết mục cũng cần được cân nhắc, tiết chế hợp lý, bảo đảm các yếu tố phối khí và âm thanh chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không làm lu mờ âm sắc và giá trị biểu cảm của nhạc cụ truyền thống. Bên cạnh đó, một số đơn vị chưa nghiên cứu kỹ quy chế, dẫn đến đăng ký chưa đúng bảng thi hoặc chưa bảo đảm thời lượng quy định.
Từ đó, Hội đồng Giám khảo đề xuất mở rộng cơ hội để học sinh, sinh viên tài năng tại các cơ sở đào tạo nghệ thuật tham gia biểu diễn, giao lưu, học hỏi; tăng cường phối hợp với Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức các cuộc thi sáng tác dành riêng cho nhạc cụ dân tộc. Công tác quảng bá, truyền thông cũng cần được chú trọng để cuộc thi không chỉ là hoạt động chuyên môn của những người làm nghề mà còn đến gần hơn với công chúng.
Phát biểu bế mạc, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Tạ Quang Đông thống nhất với những đánh giá của Hội đồng Giám khảo.
Thứ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng biểu diễn, chú trọng chiều sâu nghệ thuật, khả năng làm chủ kỹ thuật, sự am hiểu đặc trưng của từng loại nhạc cụ và tính thống nhất trong biểu diễn hòa tấu. Các đơn vị cần nghiêm túc tiếp thu nhận xét chuyên môn của Hội đồng Giám khảo, chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, rèn luyện, nâng cao chất lượng đội ngũ nghệ sĩ; đồng thời bảo tồn những giá trị đặc trưng của âm nhạc dân tộc và phát huy khả năng sáng tạo phù hợp với yêu cầu phát triển nghệ thuật hiện nay.
Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2026 được tổ chức thành hai đợt, quy tụ 33 đơn vị nghệ thuật, với 18 buổi thi biểu diễn, 150 tiết mục và gần 800 nghệ sĩ, diễn viên tham gia.
Đợt 2 của cuộc thi sẽ diễn ra từ ngày 6 đến 12/11 tại Nhà hát Ca, Múa, Nhạc quốc gia Việt Nam chi nhánh Thái Nguyên, với sự tham gia của 17 đơn vị nghệ thuật.
