Sự kiện này đánh dấu đỉnh điểm của chiến dịch gây áp lực kéo dài từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump và lập tức vấp phải làn sóng chỉ trích từ nhiều nhà lãnh đạo quốc tế. Hiện, ông Maduro đã được đưa tới trung tâm giam giữ Brooklyn, New York để đối mặt với các cáo buộc hình sự.
Chính quyền Mỹ từ lâu đã cáo buộc ông Maduro ủng hộ các băng đảng ma túy bị Washington xếp vào loại khủng bố, những tổ chức bị cho là phải chịu trách nhiệm cho hàng nghìn cái chết liên quan đến ma túy tại Mỹ.
Các hành động quân sự trước đó, bao gồm việc tấn công các tàu nghi vấn chở ma túy từ Venezuela, đã dọn đường cho động thái này. Bộ Tư pháp Mỹ xác nhận đã yêu cầu hỗ trợ quân sự để bắt giữ ông Maduro sau khi một đại bồi thẩm đoàn tại New York truy tố ông cùng các cá nhân khác về các tội danh khủng bố, ma túy và vũ khí.
Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi hôm 3/1 tuyên bố trên MXH X rằng các bị cáo "sẽ sớm phải đối mặt với cơn thịnh nộ toàn diện của công lý Mỹ trên đất Mỹ tại các tòa án Mỹ".
Tuy nhiên, những tuyên bố về mục tiêu của Mỹ lại chứa đựng mâu thuẫn. Tại một cuộc họp báo, Tổng thống Trump cáo buộc Venezuela đánh cắp lợi ích dầu mỏ của Mỹ và tuyên bố Washington sẽ lấy lại chúng, đồng thời có kế hoạch điều hành Venezuela trong một khoảng thời gian.
Về góc độ pháp lý, hành động này vấp phải nhiều nghi vấn. Luật pháp quốc tế cấm sử dụng vũ lực trừ khi được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cho phép hoặc để tự vệ.
Giáo sư Jeremy Paul tại Đại học Northeastern bình luận: "Bạn không thể nói rằng đây là một hoạt động thực thi pháp luật và sau đó quay lại nói rằng giờ đây chúng ta cần điều hành đất nước (Venezuela). Điều đó hoàn toàn không có ý nghĩa gì cả".
Giáo sư Matthew Waxman tại Đại học Columbia phân tích: "Chỉ riêng một bản cáo trạng hình sự không cung cấp thẩm quyền sử dụng lực lượng quân sự để lật đổ một chính phủ nước ngoài, và chính quyền (Mỹ) có lẽ cũng sẽ dựa vào thuyết tự vệ để giải thích cho việc này".
Trong nội bộ nước Mỹ, chiến dịch tại Venezuela cũng làm dấy lên câu hỏi về thẩm quyền. Dù Tổng thống Mỹ là Tổng tư lệnh, Quốc hội nước này mới là bên có quyền tuyên chiến. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận Quốc hội Mỹ đã không được thông báo trước về chiến dịch.
Hành động của Mỹ có tiền lệ lịch sử, như việc bắt giữ nhà lãnh đạo Panama Manuel Noriega năm 1989 hay dẫn độ cựu Tổng thống Honduras Juan Orlando Hernández năm 2022 vì các tội danh ma túy.
Dù vậy, các chuyên gia tỏ ra hoài nghi về khả năng chính quyền Mỹ phải chịu trách nhiệm pháp lý quốc tế thực chất. Giáo sư Jeremy Paul nhấn mạnh: "Thật khó để thấy bất kỳ cơ quan pháp lý nào có thể áp đặt các hậu quả thực tế lên chính quyền Mỹ".
Sự kiện này đặt ra một câu hỏi lớn về tương lai của Venezuela và củng cố một tiền lệ gây tranh cãi trong quan hệ quốc tế.
