Chuyển từ lưu trữ phân tán sang quản trị dữ liệu tập trung
Ngày 18/11/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 2279/QĐ-TTg phê duyệt Đề án tổng thể “Xây dựng, vận hành Nền tảng số quốc gia về lưu trữ giai đoạn 2026–2030”.
Đề án được triển khai đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức nhà nước ở Trung ương và địa phương, doanh nghiệp nhà nước. Mục tiêu là thay đổi phương thức quản lý tài liệu lưu trữ từ phân tán sang tập trung, từ quản lý tài liệu sang quản trị dữ liệu thống nhất trong môi trường số; đồng thời hoàn thiện Cơ sở dữ liệu tài liệu lưu trữ Phông Lưu trữ Nhà nước Việt Nam.
Theo định hướng này, Nền tảng số quốc gia về lưu trữ được xây dựng theo mô hình tập trung, thống nhất, dùng chung trên phạm vi toàn quốc, phục vụ việc thu nộp, tiếp nhận, quản lý, bảo quản, khai thác và sử dụng tài liệu lưu trữ số trong toàn bộ vòng đời.
Một điểm cần lưu ý là nền tảng không thay thế chức năng của Hệ thống quản lý văn bản và điều hành. Thay vào đó, các hệ thống hiện có sẽ được kết nối, kế thừa và chuẩn hóa dữ liệu để tiếp nhận tài liệu lưu trữ số, hạn chế tình trạng đầu tư trùng lặp.
Nền tảng dự kiến được triển khai trên hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia, thiết kế theo kiến trúc nhiều lớp, bao gồm lớp dịch vụ nghiệp vụ lưu trữ, dữ liệu và quản trị dữ liệu, tích hợp và chia sẻ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, bảo mật và hạ tầng lưu trữ số.
Ba mốc thời gian quan trọng từ nay đến năm 2030
Đề án xác định lộ trình triển khai theo từng giai đoạn, với những nhiệm vụ cụ thể.
Đến năm 2028, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chuẩn dữ liệu và quy trình nghiệp vụ thiết yếu phục vụ quản lý tài liệu trong môi trường số. Nền tảng phải hoàn thành các chức năng cốt lõi và đưa vào vận hành; đồng thời thí điểm kết nối, tiếp nhận tự động văn bản điện tử từ Hệ thống quản lý văn bản và điều hành.
Đáng chú ý, toàn bộ tài liệu lưu trữ vĩnh viễn đã được số hóa tại các lưu trữ lịch sử, bộ, ngành và địa phương phải được đưa lên Nền tảng để bảo quản, khai thác và sử dụng.
Đến năm 2029, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, hướng dẫn nghiệp vụ; mở rộng kết nối tự động để tiếp nhận tài liệu số từ các hệ thống quản lý văn bản và điều hành, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và khả năng kiểm chứng lâu dài.
Đến năm 2030, Nền tảng phải được vận hành tập trung, thống nhất, an toàn, liên tục và dùng chung trên phạm vi toàn quốc. 100% bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi Đề án phải kết nối, khai thác, sử dụng nền tảng theo quy định.
Cùng với đó, Đề án đặt mục tiêu số hóa 50% tài liệu lưu trữ vĩnh viễn tại lưu trữ lịch sử; số hóa 30% tài liệu lưu trữ vĩnh viễn có tần suất sử dụng cao tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước.
Đối với tài liệu giấy tồn đọng, mục tiêu là chỉnh lý sơ bộ hoặc hoàn chỉnh 100% tài liệu tại các cơ quan, tổ chức thuộc trường hợp phải nộp tài liệu vào lưu trữ lịch sử và tối thiểu 50% tài liệu tồn đọng tại lưu trữ lịch sử.
Như vậy, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là xây dựng hạ tầng công nghệ mà còn bao gồm kiểm kê, chỉnh lý, số hóa, chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu từ các cơ quan, đơn vị. Đây là những công việc có ý nghĩa quyết định đối với khả năng kết nối và khai thác hiệu quả tài liệu sau khi nền tảng đi vào hoạt động.
Bộ Nội vụ chủ trì, Bộ Công an phối hợp triển khai
Để bảo đảm triển khai đồng bộ, Đề án phân công trách nhiệm cho các cơ quan liên quan.
Trong đó, Bộ Nội vụ là cơ quan chủ trì tổ chức thực hiện, chịu trách nhiệm về quản lý nhà nước, nghiệp vụ lưu trữ, yêu cầu chức năng, mô hình dữ liệu, tiêu chuẩn, quy trình nghiệp vụ và quản trị Nền tảng.
Bộ Công an phối hợp, chịu trách nhiệm về hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia, vận hành kỹ thuật, an ninh mạng, an ninh dữ liệu và các giải pháp kỹ thuật thuộc chức năng, nhiệm vụ được giao.
Các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp nhà nước có trách nhiệm tổ chức kiểm kê, chỉnh lý, số hóa, chuẩn hóa dữ liệu tài liệu lưu trữ; thực hiện kết nối và sử dụng Nền tảng theo lộ trình.
Đề án cũng đặt yêu cầu trong giai đoạn chuyển đổi, các cơ quan, đơn vị tiếp tục khai thác hệ thống hiện có để bảo đảm hoạt động quản lý, điều hành không bị gián đoạn. Việc nâng cấp hệ thống chỉ thực hiện khi cần thiết, phải kế thừa kết quả đầu tư và không trùng lặp với chức năng của Nền tảng số quốc gia về lưu trữ.
Khai thác tài liệu phải đi đôi với bảo đảm an toàn dữ liệu
Bên cạnh mục tiêu quản lý tập trung, Đề án định hướng ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số phù hợp để hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp, phân tích và khai phá dữ liệu lưu trữ.
Việc kết nối, chia sẻ và khai thác tài liệu được thực hiện theo thẩm quyền, phạm vi tiếp cận và quy định pháp luật. Nền tảng phải có cơ chế định danh, xác thực, phân quyền và kiểm soát quyền tiếp cận tài liệu, dữ liệu; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu quốc gia.
Đề án đồng thời yêu cầu hình thành mô hình lưu trữ dự phòng hai lớp đối với tài liệu thuộc diện dự phòng Phông Lưu trữ Nhà nước Việt Nam, bảo đảm an toàn, toàn vẹn và khả năng phục hồi khi xảy ra sự cố, thiên tai, thảm họa.
Việc xây dựng Nền tảng số quốc gia về lưu trữ vì thế không chỉ là số hóa hồ sơ giấy hay tập trung tài liệu lên một hệ thống chung. Mục tiêu dài hạn là hình thành phương thức quản trị dữ liệu lưu trữ thống nhất, bảo đảm tài liệu được bảo quản lâu dài, có thể xác thực, tra cứu và khai thác đúng quy định, phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, nghiên cứu và phát triển kinh tế - xã hội.