Theo sử sách ghi lại, Bà Triệu sinh ngày mồng 2 tháng 10 năm Bính Ngọ - 226, tại vùng đất Quan Yên (nay thuộc xã Định Tiến, huyện Yên Định), lúc còn nhỏ, với chí khí hơn người, được nuôi dưỡng tinh thần yêu nước, bình thư, võ nghệ; lớn lên, bà trở thành một người phụ nữ dũng cảm, mưu trí.
Các đại biểu dâng hương Anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh
Năm 247, từ núi Nưa, nghĩa quân của bà đã tấn công thành Tư Phố và giành thắng lợi trọn vẹn. Trên đà thắng lợi, nghĩa quân tiến xuống Bồ Điền (xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc) cùng với Nhân dân địa phương xây dựng căn cứ lâu dài cho cuộc kháng chiến.
Trước tinh thần và khí phách của người con gái mới ngoài 20 tuổi, Nhân dân Cửu Chân (Thanh Hóa) đã nô nức gia nhập nghĩa quân của bà. Từ căn cứ Bồ Điền, nghĩa quân đã tiến đánh các thành ấp của giặc Ngô khiến cho địch từ Thái thú đến Huyện lệnh và binh lính kẻ bị giết, kẻ phải tháo chạy trong cơn hoảng loạn.
Nghi lễ tấu trình chúc văn
Hoảng sợ trước thanh thế và sức mạnh của nghĩa quân Bà Triệu, nhà Ngô đã phái Lục Dận, một tên tướng khét tiếng tàn ác cùng 8.000 quân với nhiều lâu thuyền hùng hổ kéo sang hòng đè bẹp cuộc khởi nghĩa.
Do tương quan lực lượng quá chênh lệch, trong một trận giao tranh ác liệt, Bà Triệu đã anh dũng quyên sinh trong sự tiếc thương, kính phục của Nhân dân, vào ngày 22 tháng 2 năm Mậu Thìn (248).
Lễ hội Đền Bà Triệu là dịp nhằm tri ân, tưởng nhớ người Anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh
Đã 1777 năm trôi qua nhưng tinh thần bất khuất của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu, cùng sự hy sinh anh dũng của Anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh luôn được Nhân dân Thanh Hóa nói riêng, cả nước nói chung tự hào, kính ngưỡng. Đồng thời, những giá trị quý báu của Lễ hội Đền Bà Triệu vẫn luôn được Nhân dân gìn giữ, trao truyền và phát huy.
Sau các nghi thức phần lễ là chương trình nghệ thuật sân khấu hóa tái hiện hình ảnh nữ Anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh trong cuộc khởi nghĩa chống quân Ngô xâm lược.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đầu Thanh Tùng đánh trống khai hội
Phát biểu tại lễ hội, ông Phạm Nguyên Hồng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL) tỉnh Thanh Hóa, khẳng định lễ hội nhằm tôn vinh Anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh và những người có công trong lịch sử dựng nước và giữ nước, thể hiện sự tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với di sản văn hóa của cha ông để lại, khơi dậy nét đẹp truyền thống văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc xứ Thanh, khẳng định lòng tự hào, tự tôn dân tộc, góp phần giáo dục và phát huy truyền thống lịch sử, văn hóa, truyền thống yêu nước và đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân ta trong thời kỳ mới.
Đồng thời, nhằm quảng bá và tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của di sản văn hóa phi vật thể quốc gia lễ hội truyền thống - Lễ hội đền Bà Triệu; qua đó nâng cao ý thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và nhân dân trong việc bảo tồn và phát huy giá trị Lễ hội đền Bà Triệu, góp phần gìn giữ di sản văn hóa dân tộc.
Đông đảo người dân tham dự Lễ hội Đền Bà Triệu năm 2025
Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Thanh Hóa cũng cho biết thông qua tổ chức các hoạt động nhằm giới thiệu, quảng bá những giá trị văn hóa, kiến trúc tiêu biểu, độc đáo của di tích quốc gia đặc biệt - khu di tích Bà Triệu gắn với tiềm năng văn hóa du lịch của xứ Thanh với bạn bè trong nước và quốc tế, thu hút du khách về với di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Bà Triệu, về với xứ Thanh "Vùng đất địa linh nhân kiệt" góp phần đầu tư, xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương…
Theo Ban tổ chức, Lễ hội đền Bà Triệu diễn ra trong 3 ngày từ ngày 20/3 đến ngày 23/3 (tức ngày 21/2 đến 24/2 Âm lịch) với các nghi lễ như lễ Mộc Dục, lễ Trình cáo, Tế lễ, lễ Yên vị; lễ dâng hương tại đền Bà Triệu; dâng hương tại lăng mộ Bà Triệu trên núi Tùng; lăng mộ ba ông tướng họ Lý dưới chân núi Tùng; đình làng Phú Điền…
Hà Anh
