Ngày 23/10, tại buổi họp báo quý III của UBND TP Đà Nẵng, ông Tán Văn Vương, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL TP Đà Nẵng, cho biết sau khi tàu cổ phát lộ, Sở đã tham mưu UBND thành phố trình Bộ VHTT&DL xin chủ trương khai quật khẩn cấp. Đến tháng 7 vừa qua, Bộ VHTT&DL đã đồng ý phương án khai quật theo hình thức này.
Trên cơ sở ý kiến của Bộ, Sở giao Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Hội An phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan và chuyên gia hoàn thiện phương án bảo vệ, khai quật khảo cổ.
Ảnh: Sở VHTT&DL Đà Nẵng
Hiện Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An được giao phối hợp với các sở, ngành và chuyên gia liên quan hoàn thiện phương án thực hiện. Dự kiến trong năm 2027, Trung tâm sẽ triển khai khai quật khảo cổ khẩn cấp, đồng thời thực hiện các biện pháp bảo quản cấp thiết đối với di vật, di tích tàu cổ.
Con tàu cổ ở biển Hội An được người dân phát hiện ngày 26/12/2023, khi một phần thân tàu lộ ra dưới lớp cát sát mép nước. Thời điểm đó, phần thân tàu lộ thiên dài khoảng 15 m, rộng khoảng 3 m, hệ thống khung gỗ còn tương đối nguyên vẹn.
Năm 2024, Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An phối hợp với Bảo tàng Đà Nẵng (trước đây là Bảo tàng Quảng Nam) cùng các đơn vị liên quan khảo sát, lấy mẫu giám định.
Kết quả cho thấy đây là con tàu có kích thước lớn, mang nhiều đặc trưng của tàu thuyền truyền thống Đông Nam Á, với kết cấu nhiều lớp ván be. Phần giang tàu làm từ gỗ bằng lăng (săng lẻ), ván be dùng gỗ kiền kiền. Các chuyên gia nhận định con tàu nhiều khả năng có niên đại từ thế kỷ XIV-XVI.
Theo báo cáo của cơ quan chuyên môn, khu vực phát hiện tàu thường xuyên chịu tác động của sóng biển, thủy triều và thời tiết bất lợi. Di vật liên tục bị cát phủ lấp rồi lại xuất lộ, khiến các cấu kiện gỗ mất môi trường yếm khí, dễ nứt, mục. Hai cấu kiện của tàu đã bị sóng đánh tách rời, buộc lực lượng chức năng phải thu gom để bảo quản. Lần gần nhất người dân ghi nhận tàu nổi lên là ngày 25/7, khi thân tàu đã mọc rêu.
Ngoài ra, vị trí con tàu nằm trong phạm vi triển khai dự án kè chống xói lở, bảo vệ bờ biển Cửa Đại. Nếu không có phương án xử lý kịp thời, di vật có nguy cơ bị tác động trong quá trình thi công.
Ở thời điểm giữa tháng 10/2026, phần lớn di vật đã bị cát phủ lấp trở lại. Dấu tích dễ nhận thấy hiện nay là các đầu cọc gỗ nhô lên khỏi mặt cát và mép nước khoảng 3-4 cm, kéo dài thành một dải cong theo thân tàu. Cơ quan chức năng đã khoanh vùng bảo vệ hiện vật và đặt biển thông báo khu vực di tích.
