Kể từ cuối tháng 3/2026, đồng rúp đã tăng hơn 20% giá trị so với USD và euro, hiện giao dịch quanh mức 71 rúp/USD, cao hơn nhiều so với mức 115 rúp/USD hồi đầu năm 2025. Đây cũng là mức mạnh nhất của đồng tiền Nga được ghi nhận kể từ tháng 2/2023.
Đà phục hồi của đồng rúp diễn ra trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh sau cuộc xung đột Mỹ - Israel với Iran, giúp doanh thu xuất khẩu dầu mỏ của Nga cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, sự tăng giá của đồng nội tệ lại khiến nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế Nga rơi vào thế khó.
Là một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, Nga đang chứng kiến hàng hóa của mình trở nên đắt đỏ hơn trên thị trường quốc tế khi đồng rúp mạnh lên. Các ngành như thép, phân bón và đặc biệt là ngũ cốc chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.
“Nền kinh tế Nga hướng đến xuất khẩu, vì vậy việc đồng tiền quốc gia mạnh lên đáng kể sẽ gây hại nhiều hơn có lợi”, Alexander Potavin, nhà phân tích tại công ty môi giới Finam ở Moscow, nhận định.
Theo các chuyên gia thị trường nông sản, các nhà xuất khẩu ngũ cốc Nga hiện gặp khó khăn trong việc duy trì lợi nhuận mà không làm mất đi sức cạnh tranh. Masha Belikova, nhà phân tích tại Fastmarkets Agricensus, cho rằng tỷ giá hiện tại gần như đang “bóp nghẹt” hoạt động thương mại ngũ cốc của Nga.
Đồng rúp mạnh cũng làm giảm nguồn thu ngân sách của Moscow. Dù giá dầu tăng giúp Nga thu về nhiều ngoại tệ hơn, số tiền quy đổi sang đồng rúp lại giảm xuống. Xuất khẩu năng lượng hiện đóng góp khoảng 20% doanh thu ngân sách liên bang của Nga, khiến tác động từ tỷ giá trở nên đặc biệt nhạy cảm.
Theo số liệu được công bố, doanh thu năng lượng của Nga trong bốn tháng đầu năm nay đã giảm khoảng 40% so với cùng kỳ năm ngoái, một phần do đồng rúp tăng giá quá nhanh.
Các nhà phân tích tại viện nghiên cứu kinh tế CMASF cảnh báo đồng rúp hiện là một “rủi ro đáng kể” đối với tài chính quốc gia và có thể khiến ngân sách Nga thiếu hụt tới 1,7 nghìn tỷ rúp vào cuối năm nay.
Ngay cả Tổng thống Vladimir Putin cũng thừa nhận “đồng rúp mạnh” là một trong những vấn đề đáng lo ngại của nền kinh tế Nga hiện nay.
Sự phục hồi của đồng nội tệ chủ yếu xuất phát từ tình trạng mất cân bằng thương mại ngày càng lớn. Trong khi xuất khẩu của Nga vẫn duy trì nhờ giá dầu tăng, nhập khẩu lại suy yếu do các lệnh trừng phạt và đà tăng trưởng kinh tế chậm lại. Nhiều kênh chuyển vốn ra nước ngoài cũng tiếp tục bị hạn chế, khiến lượng ngoại tệ tích tụ trong nước gia tăng.
Ngoài ra, lãi suất cao của Ngân hàng Trung ương Nga cũng góp phần hỗ trợ đồng rúp. Dù đã giảm từ mức 21% xuống còn 14,5%, đây vẫn là một trong những mức lãi suất cao nhất thế giới hiện nay.
Giới phân tích cho rằng Moscow khó có khả năng can thiệp mạnh để làm suy yếu đồng nội tệ do Ngân hàng Trung ương Nga vẫn ưu tiên cơ chế tỷ giá thả nổi. Tuy nhiên, nếu đồng rúp tiếp tục tăng giá trong thời gian tới, áp lực đối với ngân sách và các ngành xuất khẩu của Nga có thể sẽ còn nghiêm trọng hơn.
Trong ngắn hạn, đồng rúp mạnh có thể giúp Nga kiểm soát lạm phát và tạo cảm giác ổn định tài chính. Tuy nhiên, về dài hạn, một đồng nội tệ tăng giá quá nhanh trong bối cảnh nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu lại có thể trở thành gánh nặng đối với Moscow.
Khi chiến sự kéo dài và các lệnh trừng phạt vẫn chưa được gỡ bỏ, Nga đang đối mặt với nghịch lý khó xử: giá năng lượng tăng giúp thu về nhiều ngoại tệ hơn, nhưng chính sự mạnh lên của đồng rúp lại làm suy yếu khả năng cạnh tranh của nền kinh tế và bào mòn nguồn thu ngân sách.
