Cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine bùng phát từ năm 2022 và nhanh chóng trở thành cuộc chiến đẫm máu nhất tại châu Âu kể từ Thế chiến II đến nay đã bước sang năm thứ tư.
Bất chấp nhiều nỗ lực của cộng đồng quốc tế nhằm thúc đẩy hòa giải, chiến sự vẫn tiếp diễn và chưa có dấu hiệu cho thấy những biện pháp can thiệp này tạo ra bước ngoặt rõ rệt.
Trong giai đoạn đầu, các lệnh trừng phạt của phương Tây cùng hỗ trợ quân sự và tài chính dành cho Ukraine từng đem lại một số kết quả đáng kể. Kyiv khi đó đã giành lại một phần lãnh thổ trước đây bị lực lượng Nga kiểm soát, còn kinh tế Nga chịu áp lực mạnh.
Tuy nhiên, khi thời gian kéo dài, chiến sự chuyển sang trạng thái giằng co, gần như cố định trong hệ thống chiến hào. Suốt một năm qua, Nga có đạt được một số bước tiến mang tính chiến thuật, nhưng đường giới tuyến tổng thể gần như không thay đổi.
Phương Tây vẫn tiếp tục tìm cách áp đặt thêm các gói trừng phạt mới, trong đó có những hạn chế đối với xuất khẩu dầu mỏ. Thế nhưng, ở thời điểm hiện tại, hiệu quả của các biện pháp này có vẻ suy giảm.
Nga dần thích nghi với sức ép, còn những dự đoán ban đầu về nguy cơ sụp đổ kinh tế đã không xảy ra. Moscow vẫn duy trì được một mức độ linh hoạt nhất định để xoay xở và tìm đường tiêu thụ năng lượng.
Một số dự báo trên thị trường từng cho rằng giá dầu giảm xuống khoảng 50 USD mỗi thùng có thể khiến các lệnh trừng phạt phát huy hiệu quả mạnh hơn, nhưng kịch bản này đến nay vẫn chưa thành hiện thực.
Diễn biến bất ngờ xuất hiện khi giá vàng tăng vọt hơn 100%, khiến giới quan sát tập trung trở lại vào Nga. Quốc gia này đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu vàng.
Trong bối cảnh các khoản ngoại tệ và chứng khoán của Nga bị đóng băng tại những ngân hàng phương Tây, lượng vàng của nước này lại được cất giữ hoàn toàn trong lãnh thổ.
Theo dữ liệu hiện có, Ngân hàng Trung ương Nga đang nắm hơn 2.300 tấn vàng. Giá vàng tăng mạnh giúp quy đổi lượng dự trữ này lên thêm khoảng 250 tỷ USD, tương đương phần tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài.
Nhiều chuyên gia cho rằng, diễn biến giá vàng có thể mang lại cho Nga một nguồn lực mới nhằm củng cố khả năng tài chính trong bối cảnh chiến tranh kéo dài. Với vị thế là một trong hai nước xuất khẩu vàng lớn nhất thế giới, Nga có lợi thế đáng kể khi đối mặt với lệnh trừng phạt.
Trao đổi với Azernews về vấn đề này, chuyên gia chính trị Ukraine Vadym Triukhan nhận định diễn biến giá vàng khó tạo ra ảnh hưởng trực tiếp lên cục diện chiến tranh.
Ông cho rằng vàng không phải nguồn lực Nga có thể dễ dàng sử dụng ngay lập tức. Theo ông, đây chỉ là biến động mang tính thị trường, có thể xuất hiện rồi lại biến mất.
Chuyên gia phân tích rằng, sức mạnh tài chính của Nga phụ thuộc chủ yếu vào khả năng thu tiền từ việc bán các nguồn tài nguyên của chính mình. Hiện đây lại là lĩnh vực Nga đang gặp khó khăn rõ rệt.
Ông nhắc đến việc 14 quốc gia châu Âu vừa thống nhất hạn chế hoạt động của đội tàu chở dầu Nga trên biển Baltic, trong khi Mỹ cũng tăng cường thu giữ tàu chở dầu của Nga dùng cờ nước ngoài. Những động thái này khiến khả năng xuất khẩu dầu mỏ của Nga bị thu hẹp đáng kể.
Ông Vadym Triukhan cho biết thêm rằng, Tổng thống Donald Trump gần đây cho hay ông đã đạt được thỏa thuận với Ấn Độ về việc nước này sẽ dừng hoàn toàn nhập khẩu dầu Nga.
Theo phân tích của ông, đây sẽ là tổn thất rất lớn, ước tính khoảng 45 tỉ USD đối với Nga. Vì vậy, ông cho rằng khó có khả năng Nga bù đắp được khoản hụt này bằng vàng.
Tuy vậy, ông cũng nhấn mạnh rằng Nga vẫn còn đủ nguồn dự trữ để duy trì chiến sự trong ít nhất một năm tới. Triển vọng sau đó phụ thuộc nhiều vào tiến trình đàm phán hòa bình và quan điểm của Tổng thống Donald Trump đối với Tổng thống Vladimir Putin.
Ông nhận xét rằng những diễn biến gần đây, như việc cam kết về một thỏa thuận ngừng bắn liên quan đến năng lượng nhưng sau đó xuất hiện đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái quy mô lớn, tạo ra nhiều nghi vấn trong cách thức hai bên tương tác.
Theo ông, những trận tấn công diễn ra trong đêm nhằm vào Kyiv, Kharkiv, Dnipro, Odesa và nhiều thành phố khác đã khiến cuộc sống người dân bị ảnh hưởng nặng nề. Hệ thống điện bị đe dọa, hàng triệu người đối mặt nguy cơ không có ánh sáng và nhiệt sưởi trong những thời điểm quan trọng.
Ông cho rằng tình hình này sẽ có tác động đến quan điểm và quyết định chính sách của Tổng thống Donald Trump trong thời gian tới. Nếu Mỹ gia tăng trừng phạt hoặc cung cấp thêm vũ khí cho Ukraine, cục diện trên chiến trường có thể thay đổi.
