Giải thưởng 'Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội' tôn vinh nhạc sĩ Trần Tiến

Tối 3/10, tại Trung tâm Triển lãm 45 Tràng Tiền (Hoàn Kiếm, Hà Nội), Báo Thể thao và Văn Hoá tổ chức lễ trao giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 18 năm 2025. Tham dự lễ trao giải có đồng chí Lê Quốc Minh- Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.

Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội do báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) và gia đình cố họa sĩ Bùi Xuân Phái thành lập từ năm 2008, nhằm trao cho các tác giả, tác phẩm, ý tưởng, việc làm có giá trị khoa học, nghệ thuật cao, thấm đượm tình yêu Hà Nội. Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm nay diễn ra vào dịp Kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2025).

Phát biểu tại lễ trao giải, nhà báo Nguyễn Thiện Thuật - Tổng biên tập báo Thể thao và Văn hóa, Trưởng BTC, thành viên Hội đồng giám khảo nhấn mạnh: "Trong bối cảnh đất nước đứng trước thời cơ và thách thức mới, Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội tiếp tục là nơi tôn vinh những trái tim, khối óc và bàn tay đã, đang và sẽ cống hiến cho Thủ đô. Mỗi tác phẩm, mỗi công trình, mỗi sáng kiến được vinh danh là một minh chứng cho tình yêu Hà Nội bất diệt, cho khát vọng xây dựng một Thủ đô văn minh, hiện đại, nhưng vẫn giữ trọn căn cốt, bản sắc".

Trên cơ sở danh sách gồm 11 đề cử chính thức, Giải thưởng Lớn - Vì tình yêu Hà Nội và 4 giải đồng hạng cho các hạng mục: Giải Tác phẩm (2 giải), giải Ý tưởng, giải Việc làm.

Giải thưởng "Lớn – Vì tình yêu Hà Nội" được trao cho nhạc sĩ Trần Tiến, vì đã cống hiến cho Hà Nội những ca khúc thấm đẫm mạch nguồn văn hóa sông Hồng, phố cổ, xứ Đoài…

Trần Tiến là một trong những nhạc sĩ để lại dấu ấn đặc biệt trong nền âm nhạc Việt Nam đương đại. Trong sáng tác của ông, Hà Nội nổi bật như một “nguồn mạch” bền chặt. Kho tàng sáng tác về Hà Nội của nhạc sĩ nổi bật có “Ngẫu hứng sông Hồng”, “Lữ khách sông Hồng”, “Hà Nội ngày ấy”, “Hà Nội những năm 2000”, “Ngẫu hứng phố”, “Phố nghèo”, “Mặt trời bé con”, “Mẹ tôi”, “Quê nhà”…

Hà Nội trong âm nhạc Trần Tiến không chỉ giới hạn ở một thành phố, mà trở thành biểu tượng của sự hội tụ giữa truyền thống và hiện đại, giữa phố phường và làng quê, giữa dòng chảy phù sa và lớp trầm tích ký ức. Nhạc sĩ Trần Tiến khắc họa Hà Nội không chỉ bằng địa danh, mà bằng cả một không gian văn hóa rộng mở, giàu sức sống và đậm hồn quê Việt Nam.

Giải thưởng "Tác phẩm – Vì tình yêu Hà Nội" được trao cho loạt tranh về Hà Nội của họa sĩ Phạm Bình Chương trong 20 năm “Xuống phố”. Cuối năm 2024, họa sĩ Phạm Bình Chương “trình làng” triển lãm “Xuống phố 4” như một tổng kết hành trình tròn 20 năm chỉ vẽ Hà Nội và 25 năm dấn thân vào con đường vẽ hiện thực, tạo được một “cái tên” đóng đinh với đề tài Hà Nội.

Vẻ đẹp của từng góc phố Hà Nội được họa sĩ Phạm Bình Chương vẽ bằng trải nghiệm, cảm xúc, góc nhìn thật, hoàn toàn xuất phát từ thực cảnh của Hà Nội. Trong đó còn ẩn chứa những câu chuyện văn hóa, những biến chuyển thời cuộc mà chỉ có người yêu Hà Nội thật nhiều, suy tư về nơi này thường trực mới nhìn ra, để rồi dùng ngôn ngữ hội họa mà diễn tả.

Tác phẩm thứ 2 nhận giải là vở nhạc kịch “Lửa từ Đất” của Nhà hát Tuổi trẻ. Vở nhạc kịch “Lửa từ Đất” được ví như một bản anh hùng ca về Hà Nội của những năm 1930 và những con người làm nên lịch sử. Đây là một công trình nghệ thuật đặc biệt, được xây dựng không chỉ như một tác phẩm sân khấu đơn thuần mà còn là một nỗ lực nghiêm túc trong việc tái hiện, lưu giữ và tôn vinh một phần lịch sử vô cùng quan trọng của Thủ đô và cả nước.

Trung tâm của vở diễn là chân dung đồng chí Nguyễn Ngọc Vũ, Bí thư Thành ủy chính thức đầu tiên của Đảng bộ Hà Nội. Qua hình tượng này, vở nhạc kịch không chỉ kể về một nhân vật lịch sử mang lý tưởng mà còn khắc họa sự lớn mạnh của Đảng Cộng sản Việt Nam ngay từ những ngày đầu. Từ việc cảm hóa gia đình, hàng xóm, bạn tù cho đến những trí thức Hà Nội, đồng chí Nguyễn Ngọc Vũ đã lan tỏa ngọn lửa cách mạng đến mọi tầng lớp nhân dân.

Vở diễn do NSƯT Cao Ngọc Ánh tổng đạo diễn, nhà viết kịch Lê Quý Hiền biên kịch; nhạc sĩ Bùi Minh Đạo đạo diễn âm nhạc; đạo diễn Đào Duy Anh đạo diễn sân khấu; NSND Doãn Bằng thiết kế sân khấu; NSND Trần Ly Ly tổng biên đạo múa…với sự tham gia diễn xuất của NSƯT Thanh Tâm, diễn viên Lê Việt Anh, Nguyễn Đình Khánh, Bùi Thu Trang…

Giải "Việc làm – Vì tình yêu Hà Nội" được trao cho Trung tâm Triển lãm Việt Nam - một “kỳ quan” mới tại Hà Nội, kỳ tích xây dựng tại Việt Nam.

Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC) được khởi công vào ngày 30/8/2024 trên quy mô hơn 900.000m2, bàn giao mặt bằng vào ngày 27/6/2025 - chỉ sau gần 10 tháng thi công, vượt tiến độ tới 15 tháng so với kế hoạch.

Đây cũng là công trình được định vị trở thành tổ hợp trung tâm triển lãm lớn nhất Đông Nam Á và nằm trong top 10 tổ hợp triển lãm lớn nhất thế giới, với kỳ vọng góp phần giới thiệu, kết nối các doanh nghiệp Việt Nam với các doanh nghiệp quốc tế thông qua các hoạt động triển lãm.

Kiến trúc công trình mang hình ảnh Thần Kim Quy - một trong 4 vị tứ linh linh thiêng theo văn hóa phương Đông, gắn liền với truyền thuyết thần Kim Quy bảo hộ cho vùng đất Cổ Loa, Đông Anh địa linh nhân kiệt. Với thiết kế độc đáo, công trình xứng tầm là biểu tượng về kiến trúc và mỹ thuật - điểm nhấn quan trọng của Hà Nội, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ của quốc tế.

Nơi đây có thể tổ chức những sự kiện triển lãm lớn, mang lại trải nghiệm khác biệt cho khách tham quan và sự thuận tiện cho các giao dịch giữa nhà mua hàng và nhà triển lãm. Kiến trúc này cũng mang đến sự linh hoạt và tính hiệu quả cho những triển lãm có quy mô nhỏ hơn, khi từng phân khu có thể được phân tách bởi các vách ngăn di động, cho phép nhà tổ chức linh hoạt và chủ động sắp xếp không gian tối ưu và hiệu quả cho mọi ý tưởng triển lãm.

Với quy mô đặc biệt, Trung tâm Triển lãm Việt Nam được kiến tạo là một tổ hợp kinh tế, văn hóa, thể thao và du lịch quy mô lớn, hiện đại, mang tính biểu tượng của Thủ đô Hà Nội, hình thành nên một địa danh “thành phố triển lãm” để phục vụ tổ chức các sự kiện, hội chợ triển lãm mang tầm quốc gia và quốc tế.

Giải "Ý tưởng – Vì tình yêu Hà Nội" thuộc về Dự án xây dựng Nhà hát Opera Hà Nội và công viên văn hóa nghệ thuật tại Quảng An (phường Tây Hồ). Dự án này thuộc đồ án quy hoạch chi tiết khu vực trục không gian trung tâm bán đảo Quảng An, tỷ lệ 1/500 được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt quy hoạch hồi tháng 11/2024. Nhà hát Opera Hà Nội được xem là một dự án trọng điểm góp phần nâng tầm vị thế Thủ đô.

Theo phê duyệt đồ án, tổng diện tích khu đất lập quy hoạch hơn 44 ha tại hai phường Quảng An và Tứ Liên, quận Tây Hồ (cũ) sẽ được quy hoạch thành quần thể công viên văn hoá nghệ thuật chuyên đề, nhà hát thành phố, công trình tôn giáo tín ngưỡng, khu vui chơi giải trí và dịch vụ khách sạn thương mại. Nằm ở trung tâm quần thể này, Nhà hát trên mặt hồ Đầm Trị, ngay sát Hồ Tây được xem là một đại dự án văn hoá, nhằm thu hút du khách trên khắp thế giới đến với Hà Nội và trở thành một biểu tượng đề cao cái đẹp của Hà Nội.

Dự án nhà hát được thiết kế bởi kiến trúc sư nổi tiếng người Ý Renzo Piano – cây đại thụ của ngành kiến trúc hiện đại với những tác phẩm làm thay đổi thế giới. Không chỉ có vỏ mái độc đáo bậc nhất thế giới, Nhà hát Opera Hà Nội còn được ứng dụng nhiều công nghệ và kỹ thuật thiết kế tân tiến, phù hợp với yêu cầu của từng chương trình nghệ thuật.

Đặc biệt, Nhà hát Opera Hà Nội hứa hẹn là một công trình được xây dựng để tôn vinh văn hóa Hà Nội. Trước khi lên ý tưởng thiết kế công trình này, kiến trúc sư Renzo Piano đã dùng nhiều năm để nghiên cứu về văn hóa lịch sử của Hà Nội. Ông mang cảm hứng Hà Nội thổi vào thiết kế nhà hát, với mái vòm hình sóng nước hồ Tây bồng bềnh, mềm mại và thơ mộng.