Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhấn mạnh, đây là kỳ họp “cực kỳ quan trọng” khi Quốc hội tổng kết toàn bộ nhiệm kỳ 5 năm, bàn và quyết định nhiều vấn đề lớn, trong đó, có việc rà soát mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau gần 4 tháng thực hiện. Điều quan trọng là “gọn” phải đi đôi với “chắc”, tinh giản phải đi cùng nâng cao hiệu quả quản trị và phục vụ nhân dân.
+ Thưa ông, ông có thể cho biết, thông qua các buổi tiếp xúc cử tri trước thềm Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, các đại biểu Quốc hội đã nhận được phản hồi như thế nào từ người dân và doanh nghiệp về tác động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau gần 4 tháng thực hiện?
- Trước hết, phải khẳng định, Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV sắp tới là kỳ họp cực kỳ quan trọng. Đây là kỳ họp tổng kết nhiệm kỳ của Quốc hội và Chính phủ trong 5 năm qua.
Chính vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã quyết định đề xuất với Quốc hội rằng, những vấn đề nào còn tồn đọng của nhiệm kỳ này phải được giải quyết rốt ráo. Các vấn đề lớn của đất nước cũng cần được bàn và cho ý kiến, biểu quyết hết trong nhiệm kỳ này.
Trước kỳ họp, chúng tôi đã đi tiếp xúc cử tri tại nhiều nơi. Qua tiếp xúc, điều mà người dân quan tâm nhất là dù mô hình nào thì cũng chỉ mong rằng khi đến cơ quan công quyền được giải quyết công việc nhanh, đúng, thuận lợi là họ hài lòng.
Sau khi sắp xếp chính quyền địa phương, người dân đánh giá tích cực về việc thủ tục hành chính được rút ngắn, trách nhiệm của chính quyền cấp tỉnh – xã rõ ràng hơn. Tuy nhiên, cũng có băn khoăn về khối lượng công việc dồn về cấp xã, nhất là trong lĩnh vực đất đai, đầu tư, an sinh xã hội… Có nơi, trung tâm hành chính công hoạt động tốt, cán bộ tiếp dân niềm nở, chuyên môn cao, nhưng cũng có nơi cán bộ chuyên môn thiếu, yếu.
Hiện nay, khoảng 80 - 90% nhiệm vụ của cấp huyện (cũ) đã được giao xuống cấp xã. Cấp huyện trước kia có nhiều phòng chuyên môn, nay cấp xã chỉ có hai phòng, mà nhiều cán bộ lại không đúng chuyên ngành. Có người làm văn hóa nhưng chưa hiểu văn hóa, làm giáo dục nhưng chưa nắm nghiệp vụ, làm y tế nhưng chưa qua đào tạo y tế, làm xây dựng nhưng không rõ công trình, giao thông... Đây là một số bất cập. Tôi nghĩ, cấp trên cũng đã thấy và sẽ có hướng điều chỉnh, củng cố các phòng chuyên môn để tham mưu tốt hơn cho Ủy ban nhân dân cấp xã.
Đối với các doanh nghiệp thì mong muốn mô hình mới phải đi kèm với sự thống nhất trong hướng dẫn, quyết định nhanh hơn. Nếu trước đây, một hồ sơ phải qua nhiều cấp ký duyệt, nay cần đảm bảo thẩm quyền tập trung nhưng vẫn kiểm soát được trách nhiệm.
+ Vậy, Quốc hội đã và sẽ “giám sát” việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp như thế nào để quá trình này diễn ra ổn định, không gián đoạn trong việc phục vụ nhân dân, thưa Đại biểu?
- Hiện nay, các đoàn Đại biểu Quốc hội và các Ủy ban của Quốc hội đã đi khảo sát mô hình vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nhất là tại các trung tâm hành chính công – nơi trực tiếp tiếp xúc với người dân. Qua khảo sát, đã phát hiện một số vấn đề như tôi vừa nêu.
Về tổ chức, Ủy ban nhân dân cấp xã hiện chỉ có một Chủ tịch và hai Phó Chủ tịch, mà hai Phó Chủ tịch còn kiêm nhiệm. Trước đây, một xã nhỏ đã có hai Phó Chủ tịch, nay xã mở rộng, dân đông, diện tích lớn mà vẫn chỉ có hai người – rõ ràng cần xem xét cho hợp lý hơn.
Tới đây, trong quá trình giám sát, Quốc hội sẽ đề xuất với Chính phủ các giải pháp khắc phục một số vướng mắc. Cấp tỉnh hoạt động nhìn chung ổn, nhưng cấp xã vẫn còn bất cập. Cần quan tâm, rà soát, điều chỉnh nhân sự, đặc biệt là chuyên môn ở các phòng ban. Không thể quản lý nhà nước mà không có chuyên môn. Cần tăng cường giám sát, điều chỉnh để hoạt động hiệu quả hơn.
Tôi tin rằng qua các phiên thảo luận tại kỳ họp tới, Quốc hội sẽ tiếp tục yêu cầu các bộ, ngành báo cáo kỹ về quá trình thực hiện. Đây là bước quan trọng để tránh tình trạng “trên gọn, dưới nghẽn”, bảo đảm quá trình tinh giản không làm chậm nhịp phát triển.
+ Quốc hội sắp bước vào kỳ họp “bản lề”, theo ông, đâu là những ưu tiên chính sách cần được thông qua trước khi kết thúc nhiệm kỳ khóa XV?
- Kỳ họp cuối năm này là kỳ họp tổng kết của Quốc hội khóa XV, tạo tiền đề cho khóa XVI sắp tới.
Trước hết, Quốc hội sẽ thực hiện công tác nhân sự thuộc thẩm quyền, tạo cơ sở cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.
Thứ hai là sửa đổi, bổ sung nhiều luật có liên quan mật thiết đến đời sống người dân. Đặc biệt, các dự thảo luật sửa đổi, bổ sung, hoặc xây dựng mới có liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp phải hoàn thành trong nhiệm kỳ này, để Quốc hội khóa XVI có thể hoạt động hiệu quả, không phải xử lý những vấn đề dở dang từ khóa trước.
Đây là bước rất quan trọng để Chính phủ và các bộ, ngành ban hành nghị định, thông tư hướng dẫn thực thi. Các luật mới phải thật sự “gần dân, sát dân, hiểu dân” và được người dân đồng tình, ủng hộ.
Tôi cho rằng, đó là những vấn đề cấp bách, cần hoàn thiện trong kỳ họp này để Quốc hội khóa XVI, Chính phủ và HĐND các cấp hoạt động hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.
+ Xin trân trọng cảm ơn đại biểu Quốc hội!
Kỳ họp 10 Quốc hội không chất vấn, tập trung thông qua 50 luật
Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XV dự kiến sẽ khai mạc vào ngày 20/10, bế mạc ngày 12/12, tổng thời gian làm việc là 41 ngày (trong đó chỉ bố trí làm việc 1 ngày thứ Bảy của tuần đầu tiên là ngày 25/10). Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức phiên họp để xem xét, cho ý kiến, quyết định các nội dung theo thẩm quyền. Bên cạnh đó, dự kiến bố trí Quốc hội thảo luận tổ trong các ngày diễn ra Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.
Tại Kỳ họp thứ mười, Quốc hội sẽ xem xét, quyết định 66 nội dung, nhóm nội dung (50 luật, 3 nghị quyết thuộc công tác lập pháp; 13 nhóm nội dung về kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng khác của đất nước).
Đồng thời, có 13 nhóm nội dung các cơ quan gửi báo cáo để đại biểu Quốc hội nghiên cứu, làm cơ sở để thực hiện quyền giám sát và xem xét các nội dung theo quy định.
Do số lượng nội dung trình tại kỳ họp tăng so với dự kiến khi triệu tập kỳ họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép bố trí thảo luận chung các dự án, nội dung cùng lĩnh vực; giảm tối đa thời gian trình bày tờ trình, báo cáo. Đồng thời, dự kiến chương trình kỳ họp khi triệu tập được bố trí theo hướng có dư địa, để có thể bổ sung một số nội dung.
Khác với thông lệ, kỳ họp 10 không chất vấn và trả lời chất vấn. Thay vào đó, Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường báo cáo tổng hợp việc thực hiện các nghị quyết về giám sát chuyên đề, chất vấn, nhằm tập trung thời gian cho công tác lập pháp.
