Các nhà nghiên cứu vừa xác định một số hóa thạch người cổ được khai quật tại Trung Quốc có thể thuộc về người Denisova, thay vì một nhóm người tiền sử mới như nhận định trước đây. Phát hiện này giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về ngoại hình cũng như lịch sử tồn tại của nhóm người bí ẩn này.
Người Denisova (hay Denisovan) là một loài hoặc phân loài người cổ đại thuộc chi Homo từng sống song song với người tinh khôn tổ tiên của chúng ta (Homo sapiens) và người Neanderthal trong khoảng từ 200.000 đến 32.000 năm trước. Nhóm người này phân bố rộng rãi khắp châu Á trước khi tuyệt chủng một cách bí ẩn.
Những hóa thạch được phát hiện lần đầu vào năm 1974 tại khu vực Xujiayao, đông bắc Trung Quốc, có niên đại khoảng 138.000-199.000 năm. Tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy hài cốt của khoảng 20 người cổ đại, cùng nhiều hóa thạch động vật như ngựa, tê giác, linh dương và khoảng 30.000 công cụ, hiện vật làm từ đá, xương và sừng.
Năm 2024, những di cốt này từng được cho là thuộc một nhóm người cổ mới mang tên Homo juluensis. Tuy nhiên, khi tiến hành phân tích lại các protein còn lưu giữ trong hóa thạch, các nhà khoa học đã phát hiện một dấu hiệu đặc trưng thường được sử dụng để nhận diện người Denisova.
Từ kết quả này, nhóm nghiên cứu cho rằng những hóa thạch tại Xujiayao thuộc về một quần thể người Denisova từng sinh sống ở khu vực Đông Á.
Nhờ các phần hộp sọ, xương hàm và răng còn được bảo tồn, các nhà khoa học có thể hình dung rõ hơn về khuôn mặt của nhóm người cổ đại này.
Theo nghiên cứu, người Denisova có hộp sọ thấp và khá phẳng, trán thấp, hơi nghiêng về phía sau, gờ xương phía trên lông mày lớn và nổi bật. Họ cũng có hốc mắt tương đối vuông, gò má phẳng, sống mũi thấp và hàm không nhô ra nhiều.
Đáng chú ý, những đặc điểm này vừa mang nét tương đồng với người Homo erectus cũng đã tuyệt chủng, vừa có một số đặc điểm gần với con người hiện đại (Homo sapiens).
Phát hiện mới không chỉ giúp làm sáng tỏ ngoại hình người Denisova mà còn có thể giải đáp những bí ẩn về quá trình tiến hóa của loài người tại châu Á.
Nếu giả thuyết này được xác nhận, phạm vi phân bố của người Denisova trong quá khứ có thể rộng hơn những gì giới khoa học từng biết.
Các nhà khoa học cho rằng phát hiện trên góp phần bổ sung những mảnh ghép quan trọng vào lịch sử tiến hóa của loài người, đặc biệt trong giai đoạn hàng trăm nghìn năm trước, khi nhiều nhóm người cổ cùng tồn tại ở châu Á.
