Bộ Y tế đang lấy ý kiến Dự thảo thông tư quy định danh mục xét nghiệm, dịch vụ cận lâm sàng và điều kiện sử dụng kết quả liên thông giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế.
Theo dự thảo, hơn 400 kỹ thuật thuộc bốn nhóm gồm hóa sinh; huyết học - truyền máu; vi sinh - ký sinh trùng và điện quang có thể được công nhận, sử dụng kết quả giữa các cơ sở khám chữa bệnh.
Đáng chú ý, dự thảo lần này mở rộng phạm vi liên thông sang dữ liệu hình ảnh X-quang, CT và MRI. Trong khi đó, quy định ban hành năm 2017 chủ yếu áp dụng đối với kết quả xét nghiệm.
Mỗi xét nghiệm có thời hạn sử dụng riêng
Theo đề xuất, thời gian sử dụng kết quả xét nghiệm được tính từ thời điểm điều dưỡng lấy mẫu bệnh phẩm; với kết quả điện quang, thời gian được tính từ lúc kỹ thuật viên thực hiện chụp.
Mỗi kỹ thuật có thời hạn sử dụng khác nhau, tùy thuộc đặc điểm chuyên môn. Chẳng hạn, kết quả xét nghiệm urê máu - chỉ số đánh giá chức năng thận - có giá trị trong 24 giờ; axit uric trong 168 giờ; trong khi HbA1c, chỉ số phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng ba tháng, có thể được sử dụng trong 60 ngày.
Việc quy định rõ thời hạn nhằm giúp cơ sở tiếp nhận có căn cứ đánh giá kết quả cũ còn phù hợp hay không, thay vì mặc định yêu cầu người bệnh thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm.
Đối tượng trực tiếp được hưởng lợi là người bệnh chuyển viện. Bác sĩ tại cơ sở tiếp nhận sẽ căn cứ tình trạng thực tế của người bệnh để quyết định sử dụng lại kết quả đã có hoặc chỉ định thực hiện xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh mới khi cần thiết.
Dự thảo cũng yêu cầu phiếu kết quả phải bảo đảm đầy đủ thông tin định danh người bệnh, người lấy mẫu, người thực hiện kỹ thuật và chữ ký của người duyệt kết quả.
Cơ sở thực hiện xét nghiệm, dịch vụ cận lâm sàng phải có giấy phép hoạt động và tuân thủ đầy đủ quy trình chuyên môn nhằm bảo đảm độ chính xác của kết quả. Các cơ sở khám chữa bệnh có trách nhiệm tra cứu, sử dụng kết quả liên thông khi đáp ứng yêu cầu chuyên môn.
Giảm xét nghiệm lặp lại, tiết kiệm hàng chục nghìn tỷ đồng
Theo Bộ Y tế, chi phí xét nghiệm và dịch vụ cận lâm sàng hiện chiếm hơn 19% tổng chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, tương đương gần 30.000 tỷ đồng mỗi năm.
Việc hạn chế những xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh bị lặp lại khi người bệnh chuyển cơ sở khám chữa bệnh được kỳ vọng giúp sử dụng hiệu quả hơn nguồn quỹ bảo hiểm y tế, đồng thời giảm áp lực cho các bệnh viện.
Với người bệnh, lợi ích có thể nhìn thấy rõ hơn: Giảm chi phí, rút ngắn thời gian chờ, hạn chế số lần lấy máu và giảm việc phải thực hiện lại các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không cần thiết. Chính sách này đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi, bệnh nhân nặng hoặc những trường hợp phải di chuyển quãng đường dài để tiếp tục điều trị.
Cả nước hiện có khoảng 3.000 phòng xét nghiệm. Bộ Y tế đang triển khai chuẩn hóa chất lượng đối với các đơn vị thuộc bệnh viện hạng I và bệnh viện trực thuộc Bộ, đồng thời giao Sở Y tế đánh giá chất lượng các cơ sở còn lại.
Đối với chẩn đoán hình ảnh, Bộ Y tế dự kiến xây dựng một đề án quản lý chất lượng riêng, làm cơ sở pháp lý để các cơ sở y tế có thể tin tưởng và công nhận kết quả của nhau khi quy định mới được ban hành.
Nếu được thông qua, cơ chế này sẽ góp phần thay đổi cách quản lý và sử dụng dữ liệu cận lâm sàng, theo hướng một kết quả xét nghiệm tốt không chỉ phục vụ một lần khám, mà có thể tiếp tục được sử dụng ở cơ sở khác khi còn giá trị và đáp ứng yêu cầu chuyên môn.
