IMF cũng cảnh báo thêm rằng kinh tế thế giới có thể tiến sát bờ vực suy thoái nếu chiến sự leo thang và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng đến năm 2027.
Ba kịch bản tăng trưởng
Phát biểu bên lề các cuộc họp mùa xuân của IMF và Ngân hàng Thế giới tại Washington, các quan chức tài chính đưa ra ba kịch bản tăng trưởng gồm: "yếu hơn", "bất lợi" và "nghiêm trọng", tùy thuộc diễn biến của cuộc xung đột.
Trong kịch bản tham chiếu lạc quan nhất, giả định chiến sự diễn ra trong thời gian ngắn, tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt 3,1%, giảm 0,2% so với dự báo tháng 1. Giá dầu trung bình theo kịch bản này ở mức 82 USD/thùng, thấp hơn so với khoảng 100 USD/thùng gần đây.
IMF cho biết nếu không có xung đột Trung Đông, tăng trưởng toàn cầu có thể đạt 3,4% nhờ đầu tư công nghệ bùng nổ, lãi suất giảm, chính sách thuế quan của Mỹ được nới lỏng và các gói hỗ trợ tài khóa. Tuy nhiên, theo Kinh tế trưởng Pierre-Olivier Gourinchas, rủi ro từ xung đột hiện tại còn lớn hơn cả làn sóng áp thuế mạnh tay trước đây của Mỹ.
Ở kịch bản "bất lợi", khi xung đột kéo dài khiến giá dầu duy trì quanh 100 USD/thùng trong năm nay và khoảng 75 USD vào năm 2027, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống còn 2,5%.
Trong khi đó, kịch bản "nghiêm trọng" với chiến sự leo thang và giá dầu tăng vọt, có thể kéo tăng trưởng xuống chỉ còn 2,0%, mức tiệm cận suy thoái toàn cầu. IMF lưu ý, kể từ năm 1980, tăng trưởng toàn cầu chỉ rơi xuống dưới ngưỡng này bốn lần, gần nhất là trong khủng hoảng tài chính 2009 và đại dịch COVID-19 năm 2020.
Lạm phát gia tăng và triển vọng các nền kinh tế
Trong trường hợp xấu nhất, giá dầu có thể đạt trung bình 110 USD/thùng vào năm 2026 và 125 USD/thùng vào năm 2027, làm gia tăng kỳ vọng lạm phát kéo dài. Theo ông Gourinchas, điều này có thể buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh mẽ hơn để kiểm soát giá cả.
IMF ước tính lạm phát toàn cầu năm 2026 có thể vượt 6% trong kịch bản nghiêm trọng, so với 4,4% ở kịch bản cơ sở. Tuy nhiên, các ngân hàng trung ương có thể tạm "bỏ qua" cú sốc giá năng lượng ngắn hạn và giữ lãi suất ổn định nếu kỳ vọng lạm phát vẫn được kiểm soát.
IMF cũng đã hạ nhẹ dự báo tăng trưởng của Mỹ năm nay xuống 2,3%, do tác động tích cực từ cắt giảm thuế, đầu tư vào AI và độ trễ của việc giảm lãi suất phần nào bù đắp chi phí năng lượng cao.
Khu vực đồng euro chịu ảnh hưởng nặng nề hơn với tăng trưởng dự báo giảm xuống còn 1,1% năm 2026 và 1,2% năm 2027, do tiếp tục chịu áp lực từ giá năng lượng cao và xung đột Nga - Ukraine.
Nhật Bản duy trì mức tăng trưởng thấp, khoảng 0,7% năm 2026 và 0,6% năm 2027, trong khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản được dự báo sẽ tăng lãi suất nhanh hơn dự kiến.
Trung Quốc được dự báo tăng trưởng 4,4% năm 2026, giảm nhẹ so với trước do chi phí năng lượng cao, dù được hỗ trợ bởi chính sách kích thích. Tăng trưởng năm 2027 dự kiến giảm còn 4,0% do những khó khăn cấu trúc như thị trường bất động sản suy yếu và lực lượng lao động giảm.
IMF nhận định các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển chịu ảnh hưởng nặng hơn với tăng trưởng năm 2026 giảm xuống 3,9%. Đặc biệt, khu vực Trung Đông và Trung Á có thể chỉ tăng trưởng 1,9% do hạ tầng bị tàn phá và xuất khẩu năng lượng suy giảm.
Một số quốc gia ghi nhận mức suy giảm mạnh trong năm 2026, gồm Iran (-6,1%), Qatar (-8,6%), Iraq (-6,8%), Kuwait (-0,6%) và Bahrain (-0,5%). Tuy nhiên, nếu xung đột sớm kết thúc, khu vực này có thể phục hồi lên mức tăng trưởng 4,6% vào năm 2027.
Trong khi đó, Ấn Độ là điểm sáng hiếm hoi khi tăng trưởng được nâng lên 6,5% cho cả năm 2026 và 2027, nhờ đà tăng trưởng mạnh và lợi ích từ các thỏa thuận thương mại.
Khuyến nghị chính sách thận trọng
IMF cho biết các chính phủ có thể phải áp dụng các biện pháp như trợ cấp nhiên liệu, áp giá trần hoặc giảm thuế để hỗ trợ người dân trước giá năng lượng tăng cao. Tuy nhiên, tổ chức này cảnh báo cần thực hiện các biện pháp một cách có mục tiêu và tạm thời, tránh làm gia tăng thâm hụt ngân sách và nợ công.
Theo ông Gourinchas, việc bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương là cần thiết, nhưng các chính sách hỗ trợ nếu không được thiết kế hợp lý có thể gây méo mó thị trường và tạo ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu ở những quốc gia khác.
