Iran với khoảng 90 triệu dân tự sản xuất phần lớn thuốc trong nước, nhưng vẫn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ các nước như Ấn Độ, cũng như thuốc và vắc-xin từ châu Âu và nhiều khu vực khác.
Theo Hadi Ahmadi, người phát ngôn Hiệp hội Dược sĩ Iran, nước này hiện thiếu khoảng 60 loại thuốc điều trị các bệnh nguy hiểm đến tính mạng, trong đó có thuốc dành cho bệnh nhân thalassemia.
Trong nhiều tháng qua, Mỹ đã phong tỏa các cảng biển phía nam Iran, vốn là tuyến đường quan trọng để nhập khẩu thuốc và nguyên liệu dược phẩm. Các chuyến bay quốc tế cũng bị hủy bỏ do những lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào các nhà cung cấp dịch vụ hàng không tại nước thứ ba, khiến việc vận chuyển thuốc bằng đường hàng không gặp thêm trở ngại.
Một số nhà máy dược phẩm Iran cũng bị ảnh hưởng trong giai đoạn cao điểm của chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel tiến hành. Tehran buộc phải sử dụng kho dự trữ thuốc chiến lược và tìm kiếm các tuyến đường bộ thay thế.
Bộ trưởng Y tế Iran Mohammad Reza Zafarghandi thừa nhận các biện pháp phong tỏa kinh tế đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Ông cho rằng dù thuốc men chính thức được miễn trừ khỏi các lệnh trừng phạt, những hạn chế về chuyển đổi ngoại tệ và vận chuyển hàng hóa vẫn cản trở nguồn cung.
Mỹ khẳng định thuốc men không thuộc diện bị trừng phạt. Tuy nhiên, theo Bourse & Bazaar Foundation, các ngân hàng quốc tế ngày càng e ngại giao dịch với các tổ chức Iran, ngay cả đối với những giao dịch được miễn trừ. Tổ chức này cảnh báo các biện pháp mới có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và giá thuốc thiết yếu của người dân.
Ấn Độ, một trong những nguồn cung dược phẩm lớn của Iran, cũng gặp khó khăn trong việc duy trì các chuyến hàng do hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Một quan chức Iran cho biết Tổng thống Masoud Pezeshkian thậm chí đã tận dụng chuyến thăm Ấn Độ trong tháng này để đưa vài tấn nguyên liệu dược phẩm về nước bằng chuyên cơ.
Tình trạng thiếu thuốc hiện không còn giới hạn ở các loại thuốc đặc trị. Một dược sĩ tại Tehran cho biết ngay cả thuốc giảm đau và thuốc điều trị tâm thần thông dụng cũng bắt đầu khan hiếm.
Trong khi đó, chi phí cũng tăng mạnh. Theo Hiệp hội Dược sĩ Iran, giá nguyên liệu thô đã tăng gấp 5 lần, trong khi chi phí vận chuyển và hậu cần tăng cao khiến giá thuốc tăng khoảng 150-500%. Một nữ y tá nghỉ hưu tại Tehran cho biết bà từng phải mua thuốc hóa trị cho chồng trên thị trường tự do với giá cao gấp ba lần bình thường.
Iran vẫn phải chạy đua bổ sung nguồn vắc-xin trước mùa đông. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Iran cho biết nước này đã nhập khẩu 700.000 liều vắc-xin cúm từ Trung Quốc và đang chờ thêm các lô hàng từ Nga và châu Âu.
Đối với bệnh nhân thalassemia, tình hình được mô tả là đặc biệt nghiêm trọng khi một số thuốc nhập khẩu thiết yếu, trong đó có Jadenu của Novartis, đã không còn hàng.
