Mohammad Eslami, người đứng đầu Hiệp hội năng lượng nguyên tử Iran cho biết: “Chúng tôi đã có hơn 120 kg uranium. Chúng tôi còn có thể tích lũy được nhiều hơn thế. Người dân của chúng tôi biết rằng các nước phương Tây đã thất hứa trong việc cung cấp nhiên liệu cho lò phản ứng Tehran. Nếu họ không làm, chúng tôi sẽ tự làm”.
Tổng thống Iran, Ebrahim Raisi và người đứng đầu Hiệp hội năng lượng nguyên tử nước này, Mohammad Eslami phát biểu trước nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở Tehran vào ngày 8/10 - Ảnh: Shutterstock
Các lò phản ứng Tehran ban đầu được Mỹ cung cấp cho Iran trong những năm 1960 để sản xuất đồng vị phóng xạ cho các mục tiêu như điều trị y tế và nông nghiệp. Kể từ đó, các lò phản ứng này dần bị Iran sửa đổi để có thể hoạt động với mức trên 20% uranium làm giàu, chính thức bắt đầu sản xuất vào năm 2012.
Vào tháng 9/2021, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã báo cáo rằng Iran đã tăng cường dự trữ uranium làm giàu trên tỷ lệ cho phép so mà nước này từng thỏa thuận vào năm 2015. Cụ thể, Iran được ước tính đang sở hữu 84,3kg uranium làm giàu trên 20%, tăng tới 62,8kg so với khi IAEA báo cáo trước đó vào tháng 5/2021.
Theo thỏa thuận năm 2015, Iran không được phép làm giàu uranium trên 3,67%, thấp hơn nhiều so với ngưỡng 90% cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Trung Quốc, Pháp, Đức, Anh và Mỹ đều đồng ý dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt đối với nước này nếu họ tuân thủ thực hiện các cam kết của mình.
Song kể từ khi cựu Tổng thống Donald Trump đưa Mỹ rút ra khỏi thỏa thuận hạt nhân vào năm 2018, Tehran bắt đầu từ bỏ các cam kết của mình, do vậy Mỹ đã áp đặt lại hoặc đưa ra thêm các biện pháp trừng phạt.
Tuy nhiên, sau khi chính quyền mới của Tổng thống Joe Biden lên nhậm chức, Mỹ có ý định nối lại các thỏa thuận hạt nhân với Iran và các nước châu Âu. Vào thứ Sáu vừa rồi (08/10), Ngoại trưởng Iran, Hossein Amir-Abdollahian cho biết ông lạc quan về việc khôi phục thỏa thuận năm 2015, miễn sao Washington thực hiện đầy đủ các cam kết của mình.
Trước đó vào tháng 6, các cuộc đàm phán nhằm giúp Washington và Tehran trở lại hiệp ước năm 2015 cũng đã gặp trở ngại, sau khi giáo sĩ cứng rắn Ebrahim Raisi được bầu làm tổng thống Iran. Điều này dẫn tới việc các giám sát viên hạt nhân quốc tế không thể thực hiện công việc tại Iran.
Song không lâu sau, bầu không khí căng thẳng đã dịu lại, khi Iran lại đồng ý với Liên Hợp Quốc cho phép các giám sát viên hạt nhân được trở lại nước này và lắp đặt lại các thiết bị theo dõi.
Hoàng Huy (Theo Guardian)
