Lộ trình nhiều điểm mới
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, chính sách bảo hiểm xã hội với lao động người nước ngoài sẽ triển khai theo lộ trình. Những điểm mới trong quy định tham gia BHXH bắt buộc đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, theo quy định tại Nghị định số 143/2018/NĐ-CP mới được Chính phủ ban hành. Bà Đinh Thị Thu Hiền, Phó Trưởng ban Thực hiện chính sách BHXH (BHXH Việt Nam) cho biết, tham gia BHXH bắt buộc, người lao động nước ngoài cũng được hưởng đầy đủ 5 quyền lợi BHXH như lao động trong nước với cùng mức đóng; tuy nhiên sẽ theo lộ trình: 3 chế độ ngắn hạn (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp) thực hiện trước và 2 chế độ hưu trí, tử tuất thực hiện sau. Cụ thể, từ ngày 1/12/2018 đến ngày 31/12/2021, người lao động không phải đóng BHXH bắt buộc. Từ ngày 1/1/2022, người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc có trách nhiệm đóng bằng 8% mức tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Từ ngày 1/12/2018 đến ngày 31/12/2021, hằng tháng, người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng BHXH bắt buộc trên quỹ tiền lương tháng đóng BHXH của người lao động như sau: đóng 3% vào quỹ ốm đau, thai sản; 0,5% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Đối tượng đóng là người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khi có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề, hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp và có hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ một năm trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam. Tuy nhiên, trừ các trường hợp người lao động di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định số 11/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 1 Điều 187 của Bộ luật Lao động.
Từ ngày 1/12/2018, sẽ bắt đầu thực hiện bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động nước ngoài tại Việt Nam. Ảnh minh họa
Theo Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Đào Việt Ánh, về cơ bản, việc tổ chức thực hiện chính sách BHXH với người nước ngoài tại Việt Nam chưa có khó khăn, vướng mắc. Hiện tại, để hỗ trợ người nước ngoài tham gia BHXH tại Việt Nam, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cùng với BHXH Việt Nam đàm phán các hiệp định song phương về BHXH thế hệ mới. Các cơ quan liên quan đang thực hiện đàm phán với các đối tác để vừa xử lý việc tránh đóng trùng, vừa đảm bảo quyền lợi được hưởng của người tham gia BHXH. Ông Ánh cho biết, Việt Nam đã kết thúc đàm phán lần thứ tư với Hàn Quốc, một trong những quốc gia có nhiều lao động Việt Nam làm việc và ngược lại, cũng có nhiều lao động Hàn Quốc làm việc ở Việt Nam. “Khi triển khai Nghị định này, lộ trình thực hiện đã được kéo giãn đến năm 2022 mới thực hiện hai chế độ dài hạn hưu trí, tử tuất. Lý do chính là giúp các doanh nghiệp tham gia BHXH có điều kiện và thời gian thực hiện các chính sách tốt hơn”, ông Ánh nói.
Sau khi Nghị định này có hiệu lực, sẽ tiếp tục mở rộng đàm phán với các nước có nhiều lao động Việt Nam sang làm việc để đàm phán hiệp định song phương về BHXH thế hệ mới, nhằm hỗ trợ chính sách tốt hơn cho người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài. Khi triển khai Nghị định
143/2018/NĐ-CP, nếu đã có những hiệp định song phương về BHXH, sẽ hỗ trợ rất tốt cho người lao động nước ngoài khi làm việc tại Việt Nam tham gia BHXH. Đây cũng là quyền lợi của lao động người nước ngoài tại Việt Nam được hưởng.
Thực hiện chính sách không phát sinh chi phí của doanh nghiệp
Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng, phù hợp với thông lệ quốc tế và các quy định của Tổ chức Lao động Quốc tế thì việc thực hiện BHXH bắt buộc đối với lao động nước ngoài tại Việt Nam là cần thiết. Theo đó, BHXH bắt buộc đối với người lao động nước ngoài đã được quy định cụ thể trong Luật BHXH 2014, nhằm bảo đảm bình đẳng, an sinh cho người lao động nước ngoài tại Việt Nam; cũng như làm căn cứ trong các thỏa thuận song phương, đa phương để quyền lợi, chế độ BHXH của lao động nước ngoài tại các nước được thực hiện thống nhất, tương đồng... Và lộ trình của chính sách này đang được tính toán cẩn trọng, với mục tiêu đảm bảo việc thực hiện không gặp vướng mắc và người tham gia có thể được hưởng những quyền lợi thiết thực nhất.
Theo ông Trần Hải Nam, Phó Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH), việc thực hiện chính sách này không hề làm phát sinh chi phí của DN, mà còn đảm bảo sự bình đẳng giữa sử dụng lao động trong nước với sử dụng lao động nước ngoài. Giải thích cho điều này, ông Nam cho rằng, lý do thứ nhất là, theo quy định của Bộ luật Lao động, đối với các đối tượng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, trách nhiệm của DN là phải chi trả trong cùng kỳ lương mức chi phí tương tự như khoản có trách nhiệm đóng BHXH cho người lao động. Trước đây, với NLĐ không bắt buộc đóng BHXH, DN chi trả vào tiền lương để người lao động tự lo liệu bảo hiểm đối với cả lao động Việt Nam và lao động nước ngoài. Còn khi triển khai chính sách này, thay vì chuyển trả vào lương cho người lao động thì DN sẽ chuyển trả vào Quỹ BHXH và quỹ sẽ đứng ra đảm bảo các quyền lợi cho người lao động trong các quan hệ lao động khi NLĐ gặp các rủi ro do ốm đau, tai nạn...
“Trong xây dựng dự thảo nghị định, chúng tôi có thiết kế để làm sao đảm bảo một lộ trình hợp lý cho các DN có thể tiếp cận dần với các quy định, các chế độ mới và lộ trình thực hiện. Trong đó, trước mắt ưu tiên 3 chế độ ngắn hạn thuộc trách nhiệm đóng của chủ lao động, với tỷ lệ đóng cũng rất tương đối, 3,5% trong giai đoạn đầu (bao gồm: 3% vào ốm đau thai sản, 0,5% vào tai nạn bệnh nghề nghiệp)”- ông Nam chia sẻ.
Bảo Minh
