Trao đổi với phóng viên, Anh hùng Lao động, TS Nguyễn Hùng Dũng - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, việc sửa đổi Luật Dầu khí cần được nhìn nhận với tầm vóc lớn hơn nhiều so với phạm vi của một đạo luật điều chỉnh hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí truyền thống.
Theo ông, năng lượng là lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, gắn chặt với an ninh kinh tế, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng duy trì tăng trưởng dài hạn. Những biến động địa chính trị trên thế giới trong những năm gần đây cho thấy quốc gia nào không chủ động được nguồn năng lượng sẽ đối mặt với nhiều rủi ro trong phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Dầu khí cần được xem như một bước đi nhằm củng cố nền tảng thể chế cho an ninh năng lượng quốc gia, tăng cường khả năng tự chủ về năng lượng trong dài hạn.
Đáng chú ý, quá trình sửa đổi luật diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển, hướng tới mục tiêu đưa kinh tế biển trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước. Không gian biển hiện nay không chỉ chứa đựng tiềm năng dầu khí mà còn mở ra cơ hội phát triển hàng loạt ngành công nghiệp năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, LNG, hydrogen, thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), cùng các ngành dịch vụ kỹ thuật và công nghiệp cơ khí biển hiện đại.
Theo TS Nguyễn Hùng Dũng, một trong những giá trị lớn nhất của việc sửa đổi Luật Dầu khí là tạo cơ sở pháp lý để khai thác hiệu quả những tài sản mà Petrovietnam đã tích lũy trong hơn 50 năm qua. Đó không chỉ là hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật ngoài khơi, mà còn là kinh nghiệm quản lý, vận hành và đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Những nền tảng này hoàn toàn có thể trở thành động lực thúc đẩy sự hình thành và phát triển của các ngành năng lượng mới trên biển.
Ông cũng nhấn mạnh rằng, trong nhiều thập kỷ tới, dầu khí vẫn giữ vai trò là nguồn năng lượng nền và năng lượng chuyển tiếp quan trọng. Do đó, việc hoàn thiện thể chế nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên hiện có, tăng hệ số thu hồi dầu khí, phát triển các mỏ cận biên và bảo đảm nguồn cung trong nước vẫn là yêu cầu cấp thiết.
Không chỉ dừng lại ở việc phát triển ngành dầu khí, Luật Dầu khí (sửa đổi) còn được kỳ vọng tạo nền tảng cho quá trình hình thành các trung tâm công nghiệp - năng lượng ven biển, thu hút đầu tư, tạo việc làm và nâng cao năng lực công nghiệp quốc gia. Đây cũng là cơ sở để gia tăng giá trị khai thác từ không gian biển và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước.
Đánh giá về triển vọng phát triển hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng biển hiện đại, TS Nguyễn Hùng Dũng cho rằng, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế nổi bật. Trước hết là lợi thế tự nhiên với hơn 3.260 km bờ biển cùng nhiều khu vực có tiềm năng lớn về dầu khí, điện gió ngoài khơi, cảng biển, logistics và các ngành công nghiệp cơ khí gắn với biển.
Quan trọng hơn, sau nhiều thập kỷ phát triển, Việt Nam đã hình thành được một hệ sinh thái dầu khí tương đối hoàn chỉnh, bao gồm các công trình khai thác ngoài khơi, hệ thống đường ống dẫn khí, các trung tâm điện khí, lọc hóa dầu, cảng biển chuyên dụng, căn cứ dịch vụ kỹ thuật cùng năng lực khảo sát địa chất - địa vật lý hiện đại. Đây là những tài sản chiến lược có thể được tận dụng để phát triển các ngành năng lượng mới với chi phí thấp hơn và thời gian triển khai nhanh hơn so với việc xây dựng từ đầu.
Bên cạnh đó, năng lực triển khai các công trình quy mô lớn trên biển của Petrovietnam và các đơn vị thành viên cũng được xem là một lợi thế đáng kể. Những kinh nghiệm về khảo sát, thiết kế, chế tạo, lắp đặt, vận hành và bảo dưỡng công trình ngoài khơi hoàn toàn có thể được mở rộng sang các lĩnh vực điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh, CCS hay các trung tâm năng lượng biển tích hợp trong tương lai.
Theo TS Nguyễn Hùng Dũng, xu hướng phát triển trên thế giới hiện nay không còn là các dự án đơn lẻ mà đang chuyển sang mô hình các cụm công nghiệp - năng lượng biển tích hợp. Trong cùng một không gian biển, có thể đồng thời diễn ra các hoạt động khai thác dầu khí, phát triển điện gió ngoài khơi, sản xuất hydrogen, lưu trữ carbon, logistics và các dịch vụ công nghiệp hỗ trợ. Mô hình này giúp tối ưu hóa hạ tầng, giảm chi phí đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tạo ra giá trị kinh tế lớn hơn nhiều so với cách tiếp cận đơn ngành trước đây.
Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành nguồn lực phát triển, yếu tố quyết định vẫn là thể chế. Theo ông, Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này cần đóng vai trò như một đạo luật mở đường cho quá trình hình thành hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng biển của Việt Nam. Luật cần tạo cơ sở pháp lý cho việc khai thác đa mục tiêu các công trình và hạ tầng dầu khí hiện có, cho phép chuyển đổi hoặc sử dụng chung hạ tầng phục vụ các dự án năng lượng mới, đồng thời tăng cường sự liên kết giữa dầu khí với điện gió ngoài khơi, LNG, hydrogen và CCS/CCUS.
Cùng với đó, cần xây dựng các cơ chế đủ hấp dẫn để thu hút nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước vào những dự án quy mô lớn trên biển, cũng như khuyến khích hình thành các trung tâm công nghiệp - năng lượng ven biển có khả năng dẫn dắt tăng trưởng vùng.
Ở góc độ rộng hơn, TS Nguyễn Hùng Dũng cho rằng, việc sửa đổi Luật Dầu khí chính là cơ hội để Việt Nam định hình một không gian phát triển mới trên biển. Nếu tận dụng tốt những lợi thế sẵn có và xây dựng được hành lang pháp lý phù hợp, Việt Nam không chỉ khai thác hiệu quả tài nguyên dầu khí mà còn có thể phát triển một hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng biển hiện đại, tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo đảm an ninh năng lượng và từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển trong những thập niên tới.
