Nhận diện những điểm nghẽn từ thực tiễn
Vòng đối thoại địa phương lần thứ 22 của Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 tại tỉnh Lai Châu diễn ra chiều 15/8 thu hút sự tham gia của đông đảo doanh nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã, thanh niên khởi nghiệp và đại diện các hiệp hội.
Tại diễn đàn, cộng đồng doanh nghiệp tập trung phản ánh những khó khăn liên quan đến thủ tục hành chính, tiếp cận đất đai, thông tin quy hoạch, nguồn vốn và các dự án đầu tư.
Doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và doanh nghiệp trẻ đặc biệt quan tâm việc kết nối ngân hàng - doanh nghiệp, tạo điều kiện tiếp cận tín dụng dựa trên phương án kinh doanh khả thi. Cùng với đó là nhu cầu hỗ trợ chuyển đổi số, thanh toán không dùng tiền mặt, hóa đơn điện tử, ngân hàng số, sản xuất xanh và truy xuất nguồn gốc.
Theo bà Đặng Thị Tuyến, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Lai Châu, thời gian là một nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Một thủ tục kéo dài có thể khiến vốn phải nằm chờ, trong khi doanh nghiệp vẫn phải chịu chi phí cố định và đối mặt với những biến động của thị trường.
Bà Tuyến kỳ vọng chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục phải đi cùng sự phối hợp thực chất giữa các cơ quan. Doanh nghiệp không mong muốn một quy trình điện tử nhưng phía sau vẫn phải tự tìm đến nhiều đơn vị để xử lý từng khâu. Điều cần thiết là một hệ thống liên thông, trong đó doanh nghiệp cung cấp thông tin theo yêu cầu, còn các cơ quan chủ động phối hợp giải quyết.
Từ thực tế ngành chè, bà Nguyễn Mỹ Linh, Giám đốc Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Thương mại Thiên Bảo Lai Châu cho rằng, điểm nghẽn không nằm ở vùng nguyên liệu hay sản lượng mà ở giá trị gia tăng. Lai Châu có gần 11.000 ha chè, hơn 8.000 ha đang cho thu hoạch, song giá trị ngành chè chưa tương xứng với tiềm năng.
Bà Nguyễn Mỹ Linh đề xuất đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển các sản phẩm như matcha, chè kết hợp dược liệu, đồng thời đầu tư khoa học công nghệ, quản lý vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu, cơ sở dữ liệu ngành chè và phát triển thương mại điện tử.
Với sản phẩm gạo Séng Cù, Công ty TNHH MTV Dũng Long cho thấy vai trò của doanh nghiệp trong việc kết nối nông dân, hợp tác xã và thị trường. Doanh nghiệp đã đầu tư bao bì, xây dựng thương hiệu OCOP 4 sao và đưa sản phẩm vào hệ thống Go!, các cửa hàng thực phẩm sạch tại Hà Nội và các thành phố lớn. Từ thực tiễn này, doanh nghiệp kiến nghị hoàn thiện quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, hỗ trợ giao thông, điện, kho logistics, xây dựng thương hiệu OCOP, xúc tiến thương mại và xuất khẩu.
Không chỉ tháo gỡ thủ tục, phải giúp doanh nghiệp lớn lên
Một nội dung xuyên suốt tại diễn đàn là yêu cầu nâng cao giá trị sản phẩm địa phương và giúp doanh nghiệp Lai Châu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Theo Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Phan Tấn Đạt, Lai Châu có nhiều lợi thế về nông nghiệp đặc sản, chè, mắc ca, dược liệu, kinh tế xanh, thương mại biên giới, du lịch và chế biến. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở sản xuất nguyên liệu hoặc bán sản phẩm thô, giá trị tạo ra tại địa phương sẽ còn hạn chế. Điều cần thiết là kết nối vùng nguyên liệu với công nghệ chế biến, logistics, phân phối và các nhà đầu tư ngoài tỉnh.
Bên cạnh đó, ông Phan Tấn Đạt cho rằng, thu hút đầu tư cũng cần được nhìn từ khả năng lan tỏa tới doanh nghiệp địa phương. Một dự án không chỉ được đánh giá bằng quy mô vốn hay số lao động trực tiếp, mà còn ở khả năng tạo cơ hội cho doanh nghiệp sở tại tham gia cung ứng nguyên liệu, vận tải, lưu trú, thương mại, bảo trì, bao bì và các dịch vụ hỗ trợ.
Theo thống kê, những tín hiệu về phát triển kinh tế đang mở ra cơ hội mới cho Lai Châu. Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 7,52%; 6 tháng đầu năm 2026 tăng 9,91%, đứng đầu khu vực Tây Bắc. Đến hết tháng 7/2026, trên địa bàn tỉnh có 195 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký 11.337 tỷ đồng; 31 dự án mới được chấp thuận chủ trương đầu tư với tổng vốn đăng ký hơn 30.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo ông Phan Tấn Đạt, điều đáng quan tâm không chỉ là có bao nhiêu doanh nghiệp mới hay bao nhiêu dự án đầu tư, mà là mỗi doanh nghiệp địa phương có thêm cơ hội gì để lớn lên, mỗi dự án tạo ra bao nhiêu giá trị cho người dân và doanh nghiệp sở tại, và Lai Châu có thể tham gia sâu đến đâu vào các chuỗi giá trị.
Với hơn 2.300 doanh nghiệp đang hoạt động, Lai Châu đã có nền tảng để hình thành những chuỗi liên kết nội tỉnh và liên vùng. Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam khẳng định, quy mô nhỏ không nhất thiết là rào cản nếu các doanh nghiệp biết hợp tác, chia sẻ tiêu chuẩn, kết nối sản xuất, dịch vụ, logistics và thị trường. “Một con đường thuận lợi hơn giúp hàng hóa đi xa hơn. Nhưng một chuỗi liên kết tốt sẽ giúp giá trị ở lại nhiều hơn với địa phương”, ông Đạt nói.
Không để doanh nghiệp “tự bơi”
Từ những kiến nghị được nêu tại diễn đàn, lãnh đạo tỉnh Lai Châu khẳng định yêu cầu thay đổi mạnh mẽ phương thức phục vụ doanh nghiệp. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Nguyễn Sỹ Cảnh, chính quyền các cấp ở tỉnh Lai Châu phải chuyển từ tư duy “quản lý” sang “đồng hành, phục vụ và kiến tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển”. Từ đó, ông Cảnh đưa ra 4 cam kết mạnh mẽ với cộng đồng doanh nghiệp: lắng nghe thực chất; giải quyết thủ tục nhanh nhất; công khai minh bạch thông tin và chủ động vào cuộc cùng doanh nghiệp, không để doanh nghiệp “tự bơi” giữa các quy định.
Ông Nguyễn Sỹ Cảnh nêu rõ, với đặc thù địa hình miền núi, khoảng cách tới các trung tâm kinh tế lớn còn xa, thời gian và chi phí luôn là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định đầu tư. Vì vậy, cải cách hành chính phải hướng tới mục tiêu thực chất là giảm thời gian, chi phí và số lần đi lại cho doanh nghiệp.
“Cải cách hành chính không chỉ là giảm một vài thủ tục trên giấy, mà phải làm sao để doanh nghiệp giảm được thời gian, chi phí và số lần đi lại trong thực tế”, ông Cảnh chia sẻ.
Theo đó tỉnh Lai Châu đang tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh giải quyết hồ sơ trên môi trường điện tử, công khai, số hóa thông tin phục vụ hoạt động đầu tư, kinh doanh. Đồng thời, Lai Châu tăng cường phân cấp, phân quyền nhằm đưa việc giải quyết công việc tới gần doanh nghiệp hơn, gắn quyền hạn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, từng cấp.
Đáng chú ý, tại Diễn đàn, đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lai Châu cho biết đang xây dựng phương án cắt giảm tới 50% thời gian thực hiện các thủ tục giao đất, cho thuê đất (từ 25 ngày xuống còn 12,5 ngày). Một số thủ tục đầu tư cũng được tỉnh Lai Châu nghiên cứu thực hiện song song thay vì tuần tự, qua đó rút ngắn thời gian toàn bộ quy trình.
Ông Nguyễn Sỹ Cảnh cũng yêu cầu việc tiếp nhận, xử lý kiến nghị phải “rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả”, hạn chế tình trạng trả lời chung chung hoặc chỉ trích dẫn quy định mà không hướng dẫn doanh nghiệp phải làm gì tiếp theo. Cùng với đó là tập trung tháo gỡ các vấn đề về đất đai, cấp phép xây dựng, nguồn vật liệu, vốn tín dụng; đẩy mạnh thương mại điện tử, ứng dụng AI, bảo hộ thương hiệu OCOP và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp - du lịch.
Tỉnh giao Sở Tài chính làm đầu mối tiếp nhận kiến nghị của doanh nghiệp, Văn phòng UBND tỉnh theo dõi, đôn đốc tiến độ giải quyết; đồng thời duy trì gặp mặt doanh nghiệp định kỳ 3 tháng một lần.
“Thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh. Sự lớn mạnh của doanh nghiệp là một trong những động lực quan trọng cho sự phát triển của Lai Châu”, ông Nguyễn Sỹ Cảnh nhấn mạnh.
